Urząd skarbowy ma prawo zająć środki na koncie dłużnika, a nawet je zablokować. Jest to skuteczny sposób na odzyskanie zadłużenia wynikającego z niepłacenia podatków. Co ważne, urząd może zajmować nie tylko środki obecne już na koncie, ale również te, które dopiero mają na nie wpłynąć, na przykład spodziewaną wypłatę. Jednak zgodnie z prawem, urząd skarbowy nie może zająć kwoty wyższej niż zadłużenie. Może natomiast zająć kwotę odpowiadającą zadłużeniu wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego.
Skarbówka nie może zająć wszystkiego. Nawet jeśli podatnik ma znaczne długi wobec urzędu skarbowego, prawo chroni jego podstawowe potrzeby finansowe. Dlatego każdego miesiąca, przejmując środki, urząd musi pozostawić na koncie kwotę stanowiącą 75% minimalnego wynagrodzenia krajowego. Aktualna kwota wolna od zajęcia wynosi 3225 zł. Jeżeli konto jest współwłasnością dwóch osób, kwota ta ulega zwiększeniu.
Zanim dojdzie do zajęcia środków na koncie, urząd skarbowy nie może działać bez postępowania egzekucyjnego. Przed zablokowaniem środków, musi poinformować dłużnika i wysłać ponaglenie do zapłaty. Na tym etapie warto próbować negocjować z urzędem plan spłaty zadłużenia, na przykład w formie rat. Zazwyczaj urzędy skarbowe nie sprzeciwiają się takim rozwiązaniom, chyba że dłużnik jest recydywistą. Każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie. Jeśli pomimo ustaleń między dłużnikiem a urzędem, dług nadal nie jest spłacany, jedynym rozwiązaniem dla urzędu skarbowego jest wdrożenie postępowania egzekucyjnego.
W przypadku pracownika zatrudnionego na umowę o pracę, który otrzymuje minimalne wynagrodzenie, nie należy potrącać z jego pensji żadnej kwoty. Należy natomiast zawiadomić urząd skarbowy o przeszkodach w realizacji zajęcia, wynikających z faktu zatrudnienia pracownika na minimalne wynagrodzenie (2250 zł brutto). Potrącenia z wynagrodzenia za pracę są regulowane przepisami Kodeksu pracy. Podkreślić należy, że potrącenia te nie mogą w sumie przekraczać połowy wynagrodzenia, a łącznie z potrąceniami dotyczącymi alimentów - trzech piątych wynagrodzenia. Ustawodawca przewidział również kwotę minimalną, która jest wolna od potrąceń. Kwota minimalnego wynagrodzenia ustalana jest na podstawie odrębnych przepisów. Także wolne od potrąceń jest 75% wynagrodzenia w przypadku zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi.
Naczelnik urzędu skarbowego jest zarówno administracyjnym organem podatkowym, jak i egzekucyjnym. Jako organ egzekucyjny realizuje zobowiązania publicznoprawne na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego. Zajęcie wynagrodzenia następuje z chwilą doręczenia zawiadomienia o zajęciu. Jeżeli w trakcie prowadzenia egzekucji z wynagrodzenia za pracę pracownik przestał pracować, pracodawca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym organ egzekucyjny oraz dokonać wzmianki o zajęciu w świadectwie pracy.
W przypadku otrzymania przez pracodawcę zajęcia wynagrodzenia zatrudnionego pracownika, które jest wolne od zajęcia (po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne i zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych), pracodawca nie przekazuje na zajęcie żadnej kwoty. Niemniej jednak na pracodawcy ciąży obowiązek zawiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodach w realizacji zajęcia, czyli o dochodzie wolnym od zajęcia.
System Ognivo to nowoczesne narzędzie informatyczne, które usprawnia proces egzekucji komorniczej w Polsce. Umożliwia szybką wymianę informacji między bankami a instytucjami uprawnionymi do pozyskiwania danych, takimi jak komornicy czy urzędy skarbowe. Dzięki Ognivo komornicy mogą szybko ustalić, w jakich bankach dłużnicy posiadają rachunki, co pozwala na skuteczne przeprowadzenie egzekucji z zajęciem środków na kontach bankowych. System ten pozwala również komornikowi szybko zweryfikować, z jakiego tytułu dochody uzyskuje dłużnik. Umowy cywilno-prawne, takie jak umowy-zlecenia, również są uwzględniane.
Kwota wolna od potrąceń jest mechanizmem ochronnym wynagrodzenia pracownika przed nadmiernymi potrąceniami. Jej wysokość jest ustalana przepisami Kodeksu pracy. W 2024 roku, w okresie od 1 lipca do 31 grudnia, kwota wolna od potrąceń przy potrącaniu należności innych niż alimentacyjne wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne i zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Minimalne wynagrodzenie za pracę w tym okresie wynosi 4300 zł brutto.
Tabela: Kwota wolna od zajęcia w 2024 roku (netto)
| Okres | Minimalne wynagrodzenie (brutto) | Kwota wolna od zajęcia (netto, 75%) |
|---|---|---|
| 1 stycznia - 30 czerwca 2024 r. | 4242 zł | 3181,50 zł |
| 1 lipca - 31 grudnia 2024 r. | 4300 zł | 3225 zł |
Kwota wolna od zajęcia jest kwotą netto. Jest to suma pieniędzy, do której dłużnik ma dostęp na swoim koncie w miesiącu, w którym nastąpiło zajęcie egzekucyjne. Kwota ta odnawia się każdego miesiąca i jest naliczana automatycznie od momentu pierwszej blokady egzekucyjnej. Nie przechodzi na kolejny miesiąc, jeśli nie zostanie wykorzystana. Dotyczy ona środków na koncie, z wyjątkiem tych, które są ustawowo zwolnione spod egzekucji.
Nie można korzystać z kwoty wolnej, jeśli konto firmowe zostało zajęte przez komornika, urząd skarbowy, zakład ubezpieczeń społecznych, urząd miasta, lub jeśli występuje zajęcie związane z zaległościami alimentacyjnymi.
Kwota wolna od zajęcia jest jedną kwotą dla wszystkich Twoich kont osobistych w jednym banku, a nie dla każdego z osobna. Banki nie sumują limitu między różnymi instytucjami. Kwota wolna liczona jest od nowa każdego miesiąca. Jeśli wykorzystasz kwotę wolną lub na rachunek wpłyną pieniądze wyższe niż kwota wolna, nadwyżka może zostać zablokowana.

Umowę zlecenie regulują przepisy Kodeksu cywilnego. W przypadku pracownika-zleceniobiorcy, który uzyskuje dochody tylko z umowy zlecenia, zajęcie wynagrodzenia nie jest właściwie zastosowanym środkiem egzekucyjnym przez urząd skarbowy. Wynagrodzenie to kwota należna za pracę pracownika na rzecz pracodawcy w ramach stosunku pracy. W tle przepisów Kodeksu pracy, z wynagrodzenia za pracę (po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat do pracowniczych planów kapitałowych) potrącenia mogą dotyczyć zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi, a także kar pieniężnych przewidzianych w Kodeksie pracy. Potrącenia te nie mogą przekroczyć połowy wynagrodzenia, a łącznie z potrąceniami alimentacyjnymi - trzech piątych wynagrodzenia.
Zgodnie z przepisami prawa, w przypadku zajęcia komorniczego wynagrodzenia dłużnika istnieje możliwość zastosowania kwoty wolnej od potrąceń. Oznacza to, że dłużnik ma prawo do zachowania minimalnej kwoty wynagrodzenia, która nie może być objęta egzekucją. Wysokość tej kwoty odpowiada minimalnemu wynagrodzeniu za pracę po odliczeniach składkowo-podatkowych. Aby skorzystać z tego przywileju, dłużnik musi udowodnić, że jego wynagrodzenie z umowy zlecenia jest jedynym źródłem dochodu i wpływa regularnie na jego konto. W takich okolicznościach komornik jest zobowiązany do zastosowania ograniczeń dotyczących potrąceń, zgodnie z art. 833 Kodeksu postępowania cywilnego, który stosuje się odpowiednio do świadczeń powtarzających się, stanowiących jedyne źródło dochodu dłużnika.
Jeżeli umowa cywilnoprawna jest tylko jednym z kilku źródeł dochodu dłużnika, zasady zajęcia wynagrodzenia mogą być bardziej restrykcyjne. Komornik może dokonać zajęcia całej kwoty wynagrodzenia z umowy zlecenia, bez możliwości zastosowania ograniczeń dotyczących potrąceń. Wówczas dłużnik musi liczyć się z tym, że egzekucja może znacząco wpłynąć na jego sytuację finansową.
Za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków związanych z egzekucją wierzytelności pieniężnej, może zostać nałożona kara pieniężna do wysokości 3800 zł.

Zajęcie rachunku bankowego przez urząd skarbowy nie oznacza blokady wszystkich znajdujących się na nim środków. Dopuszczalne są wypłaty na pokrycie zasądzonych alimentów, rent o charakterze alimentacyjnym, bieżących wynagrodzeń za pracę pracowników oraz należnych składek ZUS i podatku PIT. Wypłata na pensje może nastąpić po złożeniu w banku odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu. Środki na alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym otrzymuje się na podstawie tytułu stwierdzającego obowiązek dłużnika do płacenia tych świadczeń.
Dłużnicy będący osobami fizycznymi korzystają z ochrony w postaci kwoty wolnej od zajęcia. Przysługuje ona w przypadku zajęcia osobistych rachunków bankowych. Środki pieniężne znajdujące się na tych kontach są wolne od zajęcia w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie egzekucyjne, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Kwota wolna od zajęcia wynosi obecnie (w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2024 r.) 3225 zł.
Kwota wolna od potrąceń i zajęcia komorniczego jest kwotą netto. Dostępna jest na koncie w miesiącu, w którym organ egzekucyjny zajął konto. Limit ten odnawia się co miesiąc. Zmniejsza się, gdy wypłacasz, płacisz lub robisz przelewy z konta. Nie przechodzi na kolejny miesiąc, jeśli nie zostanie wykorzystana. Dotyczy pieniędzy na koncie, za wyjątkiem tych, które są ustawowo zwolnione spod egzekucji.
Nie można korzystać z kwoty wolnej, jeśli komornik, urząd skarbowy, zakład ubezpieczeń społecznych, urząd miasta zajął Twoje konto firmowe lub jeśli masz na koncie zajęcie związane z zaległościami w płaceniu alimentów.
Zajęcie rachunku bankowego uznawane jest za jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Konto pozostaje otwarte, a dłużnik może swobodnie dysponować nadwyżką ponad zajętą wierzytelnością. Jeżeli jednak dłużnik uważa, że zajęcie rachunku bankowego jest zbyt uciążliwe, może wnieść skargę. W takiej sytuacji dłużnik musi wskazać mienie, które może być w zamian zajęte, aby mogła być prowadzona skuteczna egzekucja administracyjna.
Urząd skarbowy, prowadząc postępowanie egzekucyjne, ma obowiązek sięgać po środki egzekucyjne prowadzące bezpośrednio do spłaty dochodzonej kwoty, a spośród kilku takich środków powinien wybierać te najmniej uciążliwe dla dłużnika. Podjęcie najmniej dokuczliwych działań wchodzi w rachubę tylko w przypadku istnienia możliwości wyboru.
Zajęcie rachunku bankowego (zastosowanie środka egzekucyjnego) ma wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Termin ten biegnie po przerwaniu na nowo od dnia następującego po dniu, w którym został zastosowany środek egzekucyjny. Zarówno zajęcie rachunku bankowego, jak i zawiadomienie o tym podatnika muszą nastąpić przed upływem terminu przedawnienia egzekwowanego podatku.
tags: #zajecie #wynagrodzenia #przez #urzad #skarbowy #a