Alimenty zapłacone, a komornik nie odwołany – co robić w takiej sytuacji?
Egzekucja alimentów od dłużnika to istotny element systemu prawnego, który zapewnia wsparcie osobom uprawnionym do alimentów. Ustawa z dnia 7 września 2007 roku wprowadza szczegółowe zasady dotyczące podziału kwot uzyskanych z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego. W poniższym artykule przyjrzymy się tym przepisom.
Siostra pana Marcina otrzymuje pieniądze z funduszu alimentacyjnego. Ostatnio komornikowi udało się ściągnąć pieniądze za zaległe alimenty jeszcze sprzed rozpoczęcia pobierania ich z funduszu alimentacyjnego. Niestety siostra pana Marcina w tym czasie była za granicą i nie mogła odebrać wezwań od komornika i otrzymać należności, a on, po dwukrotnym wezwaniu, przekazał pieniądze na zaspokojenie roszczeń do funduszu alimentacyjnego. W związku z tym pan Marcin zapytał nas, co można zrobić w tej sytuacji.
Warto zastanowić się, czy między zaległymi alimentami od komornika a funduszem alimentacyjnym występuje jakaś zależność. Problematykę tę reguluje ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Kolejność zaspokajania należności alimentacyjnych
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w okresie otrzymywania przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wszelkie kwoty alimentów uzyskane od dłużnika alimentacyjnego w pierwszej kolejności powinny trafiać do organu właściwego wierzyciela (gminy) na poczet zwrotu należności dłużnika z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, aż do ich całkowitego zaspokojenia.
Jeśli dłużnik ma również zobowiązania z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych, to w dalszej kolejności zaspokajane są właśnie te należności, aż do ich całkowitego zaspokojenia.
Świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest świadczeniem zwrotnym finansowanym z budżetu państwa i taka regulacja jest konsekwencją istnienia zakazu jednoczesnego pobierania świadczeń z budżetu państwa i alimentów bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego.
Pani Katarzyna, samotna matka dwojga dzieci, od lat nie otrzymywała alimentów od swojego byłego męża. Zwróciła się o pomoc do gminy, która zdecydowała o wypłacie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kiedy w końcu udało się wyegzekwować zaległe alimenty od byłego męża, najpierw uregulowano należności z tytułu wypłaconych przez gminę świadczeń.
Pan Michał znalazł się w trudnej sytuacji. Samotnie wychowywał syna, a matka dziecka nie płaciła regularnie alimentów. W związku z tym postanowił złożyć wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Gdy komornik wyegzekwował część zaległych alimentów, w pierwszej kolejności przekazał je na poczet zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Pani Anna przez kilka lat nie otrzymywała alimentów od swojego byłego partnera. Gmina przyznała jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, aby wspomóc ją w utrzymaniu córki. W momencie, gdy komornik wyegzekwował należności od dłużnika, zgodnie z ustawą, pierwszeństwo miały świadczenia z funduszu.
Podsumowując, regulacje dotyczące egzekucji alimentów od dłużników alimentacyjnych są niezbędne, aby zapewnić odpowiednie wsparcie osobom uprawnionym do alimentów. Ustawa precyzyjnie określa kolejność zaspokajania należności.
Co w sytuacji, gdy komornik nie odwołał egzekucji mimo zapłaconych alimentów?
Jeżeli miała miejsce sytuacja opisana w art. 28 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - wyegzekwowania kwot od dłużnika w czasie istnienia obowiązku alimentacyjnego, jeśli wierzyciel nie otrzymywał świadczeń z funduszu alimentacyjnego - to można mówić o zaniedbaniu komornika.
Podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym jest skarga na czynności komornika, która zarazem stanowi środek nadzoru sądu nad komornikiem. Zgodnie art. 767 K.p.k. - na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, przy którym działa komornik.
Skargę na czynność komornika wnosi się w trybie pośrednim, a więc za pośrednictwem komornika, który dokonał zaskarżonej czynności lub zaniechał jej dokonania. Komornik w terminie trzech dni od dnia otrzymania skargi sporządza uzasadnienie zaskarżonej czynności, o ile nie zostało ono sporządzone wcześniej, albo przyczyn jej zaniechania i przekazuje je wraz ze skargą i aktami sprawy do właściwego sądu, chyba że skargę w całości uwzględnia.
Skargę może złożyć strona lub inna osoba, której prawa zostały przez czynności lub zaniechanie komornika naruszone bądź zagrożone. Skarga na czynność komornika powinna czynić zadość wymaganiom pisma procesowego oraz określać zaskarżoną czynność lub czynność, której zaniechano, jak również wniosek o zmianę, uchylenie lub dokonanie czynności wraz z uzasadnieniem.
Skargę wnosi się w terminie tygodniowym od dnia dokonania czynności, gdy strona lub osoba, której prawo zostało przez czynność komornika naruszone bądź zagrożone, była przy czynności obecna lub była o jej terminie zawiadomiona; w innych przypadkach - od dnia zawiadomienia o dokonaniu czynności strony lub osoby, której prawo zostało przez czynność komornika naruszone bądź zagrożone, a w braku zawiadomienia - od dnia powzięcia wiadomości przez skarżącego o dokonanej czynności.
W swych uchwałach Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że dłużnik, przeciwko któremu wszczęta została egzekucja alimentów, mimo że dobrowolnie zaspokajał alimenty w terminie i wysokości określonej w tytule wykonawczym, może skutecznie - stosownie do okoliczności - w drodze skargi kwestionować czynności komornika w zakresie obciążenia go kosztami egzekucyjnymi w oparciu o art. 767, 770 K.p.c.
W pierwszej kolejności powinien Pan udać się do komornika i wnieść o wstrzymanie się z dokonaniem czynności egzekucyjnych oraz jednocześnie przedstawić dowody wpłaty alimentów. Zgodnie, bowiem z art. 822 Kodeksu postępowania cywilnego komornik wstrzyma się z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik złoży niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że obowiązku swojego dopełnił albo że wierzyciel udzielił mu zwłoki.
Komornik wstrzyma się również z dokonaniem czynności, jeżeli przed jej rozpoczęciem dłużnik albo jego małżonek podniesie zarzut wynikający z umowy małżeńskiej przeciwko dokonaniu czynności i okaże umowę majątkową małżeńską oraz przedłoży niebudzący wątpliwości dowód na piśmie, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej oraz jej rodzaj były wierzycielowi wiadome. Wstrzymując się z dokonaniem czynności, komornik stosownie do okoliczności podejmie działania, które umożliwiają dokonanie czynności w przyszłości. O wstrzymaniu czynności i jego przyczynach komornik niezwłocznie zawiadomi wierzyciela. Na polecenie wierzyciela komornik niezwłocznie dokona czynności, która uległa wstrzymaniu.
Ponadto należy wezwać wierzyciela do umorzenia postępowania egzekucyjnego pod rygorem wystąpienia z powództwem przeciwegzekucyjnym.
Porozmawiajmy o prawie Fundacja TAURUS Część 21 - Skarga na czynności komornika
Kiedy komornik przestaje ściągać alimenty?
Komornik nie kończy egzekucji alimentów z dnia na dzień. Pełnoletność dziecka (18 lat) nie jest automatycznym zakończeniem obowiązku alimentacyjnego. Jeżeli dziecko uczy się w szkole, na studiach albo z innych powodów nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać, obowiązek alimentacyjny trwa nadal.
Jeżeli uważasz, że dziecko jest już samodzielne i nie powinieneś płacić alimentów, musisz złożyć sprawę do sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Wniosek możesz złożyć np. wtedy, gdy edukacja dziecka się zakończy lub gdy wejdzie ono w związek małżeński.
Nawet jeśli obowiązek alimentacyjny został zniesiony, a w przeszłości powstały zaległości, komornik dalej będzie prowadził egzekucję do czasu spłaty całej kwoty.
Obowiązek alimentacyjny nie zawsze ma swój koniec. Lekceważenie obowiązku alimentacyjnego szybko prowadzi do poważnych konsekwencji - zarówno prawnych, jak i finansowych. Zgodnie z polskim prawem unikanie płacenia alimentów jest przestępstwem. Za uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego grozi grzywna, ograniczenie wolności, a nawet kara pozbawienia wolności do 2 lat.
Alimenty to obowiązek, który trzeba traktować poważnie - to wsparcie nie dla drugiego rodzica, ale przede wszystkim dla dziecka. Warto pamiętać, że egzekucja przez komornika trwa tak długo, jak istnieje obowiązek alimentacyjny i dług do spłaty.
Wyrok zasądzający alimenty to dopiero pierwszy etap do uzyskania pieniędzy potrzebnych do zaspokajania potrzeb dziecka. Samo orzeczenie nie daje gwarancji, że dłużnik alimentacyjny będzie regulował swoje zobowiązania, albo że będzie regulował je na czas.
Co do zasady nie ma obowiązku, aby kwestie alimentów rozstrzygane były przez sądy. W sytuacjach, w których rodzice są w stanie się porozumieć, nie ma przeszkód, aby kwestia ta była w ogóle niesformalizowana. W razie takiej potrzeby, rodzice mogą kwestię uregulować na drodze umowy (np. w formie aktu notarialnego), albo też zawrzeć ugodę przed mediatorem lub sądem. Najczęściej jednak - z uwagi na konflikt rodziców - zachodzi konieczność sądowego rozstrzygnięcia co do obowiązku alimentacyjnego rodziców względem dziecka.
Problemu nie ma, jeśli rodzic dobrowolnie reguluje swoje zobowiązania. Trudniejsza sytuacja jest, gdy rodzic nie płaci, lub nie robi tego w terminie. W takim przypadku, wyrok to pierwszy krok do zaspokojenia potrzeb dziecka. Po uzyskaniu wyroku, z pomocą wierzycielowi przychodzi komornik, który prowadzi postępowanie egzekucyjne, zmierzające do wyegzekwowania należnych dziecku kwot.
Dłużnicy, także i ci alimentacyjni mają sporo pomysłów na uniemożliwianie egzekucji. Nagle, w trakcie postępowania egzekucyjnego, okazuje się, że dłużnik w zasadzie nie ma żadnego majątku i w ogóle nie ma pracy. Komornik niestety w takich sytuacjach jest bezsilny. To, że komornik nie ma jak wyegzekwować alimentów, nie oznacza, że wierzyciel nie może już nic zrobić.
Osoba uprawniona do alimentów, w przypadku bezskuteczności egzekucji, może złożyć wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Wniosek składa się do organu właściwego wierzyciela, którym jest właściwy - ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej - wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Do wniosku dołącza się zaświadczenie od komornika o bezskuteczności egzekucji wraz z informacjami o stanie egzekucji, przyczynach bezskuteczności oraz działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania alimentów.
Sposoby administracyjnego dyscyplinowania dłużnika określone zostały w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ właściwy dłużnika przeprowadza wywiad alimentacyjny, który ma na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika, jego stanu zdrowia oraz przyczyn niełożenia na utrzymanie dziecka.
Wyrok regulujący obowiązek alimentacyjny rodzica względem dziecka, zaopatrzony przez tzw. klauzulę wykonalności otwiera drogę do wszczęcia egzekucji komorniczej. Gdy rodzic nie poczuwa się do odpowiedzialności łożenia na potrzeby dziecka, wniosek do komornika jest wskazany i uzasadniony.
Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy egzekucja komornicza wszczynana jest mimo rzetelnie płaconych alimentów (terminowo i w określonej przez sąd wysokości). Komornik nie ma prawa odmówić wszczęcia egzekucji alimentów w przypadku, gdy na moment złożenia wniosku brak jest zaległości. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, komornik nie jest uprawniony do badania zasadności wniosku o egzekucję alimentów. Wyjściem z takiej, patowej sytuacji mogłoby być przekonanie wierzyciela do dobrowolnego cofnięcia wniosku o prowadzenie egzekucji.
Warto złożyć wniosek do komornika o obciążenie wierzyciela kosztami niezasadnej egzekucji (najlepiej obejmującymi wynagrodzenie z tytułu zastępstwa prawnego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym).
| Okoliczność | Szczegóły |
| Pełnoletność dziecka | Nie jest automatycznym zakończeniem obowiązku. Trwa, jeśli dziecko się uczy lub nie jest w stanie się utrzymać. |
| Zakończenie nauki/usamodzielnienie się dziecka | Podstawa do złożenia wniosku o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. |
| Zawarcie związku małżeńskiego przez dziecko | Może być podstawą do uchylenia obowiązku alimentacyjnego. |
| Śmierć uprawnionego lub zobowiązanego | Egzekucja nie może być kontynuowana. |
| Prawomocne orzeczenie sądu | Uchyla lub zmienia obowiązek alimentacyjny (np. z powodu trwałej niezdolności do pracy zobowiązanego). |
| Wniosek wierzyciela o umorzenie egzekucji | Np. gdy strony porozumiały się co do dobrowolnych płatności. |
| Bezskuteczność egzekucji | Gdy komornik nie znajduje majątku ani dochodów dłużnika. |
Od 2004 r. płacę alimenty przez komornika. W styczniu 2019 r. zapadł nowy wyrok: „Zasądzam alimenty w wysokości …, a to w miejsce alimentów zasądzonych w 1998 r., począwszy od 10.11.2018”. Obecna sytuacja przedstawia się następujący: płacę część komornikowi, a resztę wierzycielce. Tydzień temu otrzymałem wniosek o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzycielki złożony komornikowi - wierzycielka złożyła wniosek w momencie, gdy wszystkie alimenty z wyroku ze stycznia 2019 zostały uregulowane w całości, z nadwyżką. Jeśli rozumuję prawidłowo, to tytuł wykonawczy z 2008 roku utracił moc, bo został zastąpiony nowym, ze stycznia 2019 roku. Wobec tego egzekucja w oparciu o tytuł z 2004 r. powinna zostać zakończona. Do wszczęcia nowej brak podstaw, bo nie mam zaległości.
Jeżeli wydany został wyrok podnoszący wysokość alimentów, oznacza to, że od dnia wskazanego w wyroku (zazwyczaj od dnia złożenia pozwu) jest Pan zobowiązany uiszczać wyższą kwotę alimentów. O obowiązku tym matka dziecka z pewnością poinformowała komornika, przedkładając mu orzeczenie. De facto podwyższenie alimentów nie ma wpływu na bieg postępowania egzekucyjnego w części zaległości alimentacyjnych za okres sprzed podwyżki. Oczywiście jeśli zaległości są uregulowane, to w tym zakresie komornik nie będzie już Pana windykował. Jednak fakt wydania nowego wyroku nie kończy postępowania egzekucyjnego.
Co może Pan zrobić? Jeżeli spłacił Pan zaległości nie za pośrednictwem komornika, a bezpośrednio do rąk matki dziecka, to musi Pan przedłożyć komornikowi pisemne oświadczenie matki dziecka, że otrzymała ona od Pana całość zaległych alimentów lub też poprosić ją, by sama złożyła takie oświadczenie komornikowi. Tak więc do zakończenia egzekucji wobec Pana konieczne jest złożenie stosownego wniosku przez wierzyciela, czyli matkę dziecka. Pańska wola, a nawet dowody przedłożone przez Pana nie mają wpływu na decyzję komornika. Komornik jest bowiem tylko organem prowadzącym egzekucję, ale jej dysponentem (gospodarzem) jest wyłącznie wierzyciel i tylko od jego woli zależy, czy postępowanie ulegnie zakończeniu jeśli doszło do spłaty zaległości, a aktualne alimenty mogą być płacone bezpośrednio do rąk wierzyciela.
Proszę pamiętać, że jeżeli dokonywał Pan wpłat wierzycielce i ta złoży wniosek o zakończenie egzekucji w związku z zapłatą zaległych należności, to będzie Pan ponosił koszty egzekucji w niższej wysokość. Zgodnie bowiem z art. 49 ust. 2 ustawy o komornikach i egzekucji w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych - w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela oraz na podstawie art.
Porozmawiajmy o prawie Fundacja TAURUS Część 21 - Skarga na czynności komornika
tags: #alimentt #zaplacone #a #komornik #nie #odwolany