Weksel in blanco: Ryzyko i zabezpieczenia w windykacji

Podpisanie weksla in blanco wiąże się z potencjalnym ryzykiem, ale istnieją sposoby na jego zminimalizowanie. Weksel in blanco to papier wartościowy, który nie ma uzupełnionych wszystkich elementów w momencie wystawienia, np. kwoty do zapłaty. Jest to narzędzie często wykorzystywane do zabezpieczenia wykonania umowy, zwłaszcza w obrocie gospodarczym.

Przed zapłatą z weksla trudno się bronić, ale przy odpowiednim zabezpieczeniu można uniknąć problemów. Wystawienie weksla nie wymaga urzędowych blankietów ani wizyty u notariusza - wystarczy odpowiednia treść i podpis na kartce papieru. Na podstawie weksla osoba wskazana jako wierzyciel może domagać się od wystawcy wpisanej kwoty.

Weksel in blanco to weksel, pod którym wystawca się podpisuje, ale który nie ma od razu wypełnionych wszystkich elementów, w tym kwoty do zapłaty. Często jest on powiązany z inną umową, którą weksel zabezpiecza, np. umową pożyczki czy sprzedaży. Wierzyciel może uzupełnić weksel na aktualną kwotę zadłużenia.

Ryzyko związane z wekslem in blanco

Największe ryzyko generują weksle in blanco. Ponieważ nie mają one od razu wpisanej kwoty do zapłaty, może się okazać, że zostaną wypełnione na zawyżoną kwotę. Istnieje również ryzyko, że weksle wpadną w niepowołane ręce i nieuczciwa osoba wypełni je i "puści w obieg" przez indos. Bardzo trudno będzie potem się bronić, gdy kolejna firma, na którą przeniesiono przez indos prawa z weksla, będzie żądać w sądzie zapłaty.

Przedsiębiorcy często podpisują weksle, aby zabezpieczyć wykonanie umowy. Jeśli przedsiębiorca nie wywiąże się ze swoich obowiązków, weksel może zostać "uruchomiony". Wierzyciel wypełnia wtedy weksel in blanco na kwotę zadłużenia. Weksel ułatwia wierzycielowi "przebrnięcie" przez sąd, a dłużnikowi komplikuje obronę. Dla dłużnika podpisane weksle stanowią ryzyko: w skrajnych przypadkach może zostać zmuszony do zapłaty nieistniejących długów, tylko dlatego, że podpisany weksel dostał się w niepowołane ręce.

Weksel in blanco to rodzaj papieru wartościowego, który wykorzystuje się w celu zabezpieczenia wierzytelności. Cechuje go to, że w momencie wystawienia jest nieuzupełniony. Nieuzupełnienie weksla in blanco ma charakter celowy i jest to możliwość całkowicie dopuszczalna przez prawo. Najczęściej na wekslu in blanco brakuje sumy wekslowej. Zdarza się jednak, że weksel in blanco zawiera wyłącznie podpis dłużnika lub poręczyciela i słowa: „zapłacę za ten weksel”.

Weksel in blanco to papier wartościowy niezupełny w chwili wystawienia - zazwyczaj zawiera tylko podpis dłużnika, a kwota wpisywana jest później. Po co się go stosuje? Ponieważ w momencie podpisywania umowy (np. o współpracy handlowej, najmu czy kredytu) nie wiemy, ile dłużnik będzie nam winien w przyszłości. Może narosnąć kara umowna, odsetki, koszty windykacji. Weksel in blanco "czeka" w szufladzie na czarną godzinę. Gdy dłużnik przestaje płacić, wierzyciel wyciąga weksel, wpisuje kwotę zadłużenia i idzie do sądu.

Dla wierzyciela jest to jedno z najtańszych i najszybszych sposobów zabezpieczenia umowy z kontrahentem. Dla dłużnika - potężne ryzyko, że ktoś wpisze tam kwotę z sufitu.

Weksel in blanco to niemal pusty dokument, z perspektywy dłużnika jest on dość ryzykowny. Ryzyko stwarza przede wszystkim brak kwoty należności, której będzie mógł domagać się wierzyciel. Dodatkowo już w momencie wystawienia, weksel in blanco nabiera mocy prawnej. Nie jest istotne, w jakich okolicznościach go wystawiono, a także jakiego typu zobowiązanie zabezpiecza. Znaczenie ma tylko treść weksla. Jest to przejaw tzw. abstrakcyjnego charakteru weksla in blanco.

Teoretycznie - wierzyciel, uzupełniając weksel in blanco, mógłby wpisać w zasadzie dowolną kwotę. To ryzyko ogranicza jednak specjalny dokument, tzw. deklaracja wekslowa (porozumienie wekslowe). Podpisuje się ją razem z wekslem.

Weksel in blanco, jak każdy inny, można przenieść. Deklaracja wekslowa będzie więc wiążąca dla każdego kolejnego nabywcy weksla.

Wielu wierzycieli sądzi, że weksel, w tym również weksel in blanco, to zabezpieczenie przeciwko niewypłacalności dłużnika. Tymczasem nie do końca tak jest. Weksel zabezpiecza należności, ale nie daje wierzycielowi gwarancji, że dłużnik po upływie odpowiedniego terminu będzie miał środki na spłatę weksla. Dlatego nawet posiadacze weksli muszą liczyć się z tym, że windykacja może być niezbędna.

Weksel in blanco (weksel niezupełny) to jeden z dopuszczalnych prawnie sposobów zabezpieczenia należności. W wielu sytuacjach bywa pomocny - także przedsiębiorcom.

Choć sama nazwa „weksel” może brzmieć obco i nieco archaicznie, w rzeczywistości gospodarczej weksel nadal stosuje się stosunkowo często. Najczęściej - jako zabezpieczenie dla wierzyciela przy zaciąganiu kredytów i pożyczek. Przedsiębiorcy w relacjach B2B często stosują natomiast weksle jako zabezpieczenie wykonania umowy.

Aby konkretny dokument mógł zostać zgodnie z prawem uznany za weksel, musi zostać koniecznie podpisany przez wystawcę. Musi także mieć specyficzne cechy: nazwę „weksel”, bezwarunkowe polecenie zapłaty wskazanej sumy pieniężnej, wskazanie osoby, na rzecz której należy zapłacić, określenie terminu i miejsca zapłaty, określenie daty i miejsca wystawienia weksla.

Weksel in blanco nie ma uzupełnionego co najmniej jednego z tych elementów. Może nie mieć np. wskazanego miejsca zapłaty czy daty, wysokości sumy wekslowej lub określenia osoby, na rzecz której trzeba zapłacić. Niezupełność treści weksla in blanco musi być zamierzona.

Zwykle jednak weksel in blanco jest dużo bardziej ograniczony i zawiera jedynie podpis dłużnika lub poręczyciela i słowa: „zapłacę za ten weksel”.

Co jednak ważne, jeśli wierzyciel zdecyduje się skorzystać z weksla - samodzielnie uzupełnia jego brakujące elementy. Kolejno może zainicjować postępowanie sądowe i egzekucyjne.

Zabezpieczenie zadłużenia wekslem to coraz bardziej popularna metoda. Takie rozwiązanie ma bowiem wiele zalet. Weksel to papier wartościowy, przy pomocy którego zabezpieczamy wierzytelność. Weksel stał się popularną formą zabezpieczenia długu m.in. z uwagi na szereg udogodnień dla wierzyciela z punktu widzenia ewentualnej windykacji.

Ryzyko "puszczenia weksla w obieg"

Weksel stanowi duże ryzyko m.in. dlatego, że uprawniony do otrzymania zapłaty z weksla może przenieść przysługujące mu z weksla prawa na inną osobę. Nazywa się to "puszczeniem weksla w obieg" lub "indosowaniem weksla". Zmienia się w ten sposób osoba, której trzeba zapłacić. Jest to proste do wykonania: wystarczy, że wierzyciel:

Na odwrocie weksla wierzyciel napisze: "ustępuję na zlecenie", poda imię i nazwisko (nazwę) osoby, na którą przenosi prawa z weksla i podpisze się;
Wręczy weksel nowemu wierzycielowi.

Dlaczego przeniesienie praw z weksla przez indos może być groźne dla wystawcy weksla? Bo łatwiej bronić się przed nieuzasadnionymi żądaniami zapłaty, gdy występuje z nimi pierwotny wierzyciel wpisany na wekslu. Trudniej prowadzić obronę, gdy zapłaty żąda osoba, na którą pierwotny wierzyciel przeniósł prawa z weksla przez tzw. indos. Wynika to z art. 17 Prawa wekslowego. Przed żądaniami pierwotnego wierzyciela można się bronić, powołując na dodatkowe uzgodnienia z nim, np. na to, że weksel zabezpieczał umowę, która została już wykonana (np. zabezpieczał pożyczkę, która została w międzyczasie spłacona). Takie argumenty mogą nie zadziałać w sądzie, gdy trzeba się będzie bronić przed żądaniem zapłaty skierowanym przez osobę, na którą weksel został przeniesiony przez indos. Trzeba by udowodnić, że nowy wierzyciel nabywając weksel działał świadomie na szkodę dłużnika. Udowodnienie tego może być trudno, a często wręcz niemożliwe.

Przykład: Jan Nowak pożyczył 20.000 zł od Krzysztofa Kowalskiego. Jako zabezpieczenie spłaty pożyczki Jan Nowak wystawił weksel na kwotę 20.000 zł. Jan Nowak spłacił pożyczkę. Krzysztof Kowalski zachował się jednak nieuczciwie i przeniósł prawa z weksla wystawionego przez Jana Nowaka na inną osobę (Katarzynę Czarnecką). Katarzyna Czarnecka wezwała Jana Nowaka do zapłaty i następnie skierowała sprawę do sądu. Zarzuty Jana Nowaka, że weksel zabezpieczał umowę pożyczki od Krzysztofa Kowalskiego i pożyczka została już spłacona nie będą skuteczne. W sądzie Jan Nowak musiałby udowodnić, że Katarzyna Czarnecka świadomie działała na jego szkodę nabywając weksel od Krzysztofa Kowalskiego - wiedziała, że pożyczka została spłacona i celowo nabyła weksel po to, żeby Jan Nowak nie mógł tego argumentu podnosić na swoją obronę.

Największe ryzyko wywołują weksle in blanco. Ponieważ nie mają one od razu wpisanej kwoty do zapłaty, może się okazać, że zostaną wypełnione na zawyżoną kwotę. Jest też ryzyko, że weksle wpadną w niepowołane ręce i nieuczciwa osoba wypełni je i "puści w obieg" przez indos. Bardzo trudno będzie potem się bronić, gdy kolejna firma, na którą przeniesiono przez indos prawa z weksla, będzie żądać w sądzie zapłaty.

"Dla wyłączenia odpowiedzialności dłużnika wekslowego na podstawie art. 17 ustawy z 1936 r. - Prawo wekslowe konieczna jest świadomość nabywcy działania na szkodę zobowiązanego. Nie jest natomiast wystarczająca sama możliwość czy powinność dowiedzenia się czy powzięcie wątpliwości co do rzeczywistego istnienia zobowiązania względem poprzedniego posiadacza” - stwierdził Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z 29 września 2015 r.

Największym zagrożeniem weksla jest jego zbywalność. Wierzyciel może go sprzedać (indosować) osobie trzeciej. Wtedy Twoja deklaracja wekslowa staje się bezużyteczna, bo nowy nabywca nie musi jej znać! Aby się zabezpieczyć, wpisz na wekslu klauzulę: "nie na zlecenie". To blokuje możliwość puszczenia weksla w obieg przez proste podpisanie na odwrocie.

Klauzula "nie na zlecenie" oznacza, że weksla nie można w sposób niekontrolowany przenosić na osobę trzecią. Taki weksel można przenieść po zbyciu wierzytelności wekslowej, ale ze skutkiem zwykłego przelewu. W efekcie dłużnik, wobec nabywcy weksla, może wystąpić z takimi samymi zarzutami, jakie miałby w stosunku do pierwotnego wierzyciela. Klauzula "nie na zlecenie" to ochrona dla wystawcy weksla, czyli dłużnika.

Jeśli na wekslu znajduje się sformułowanie "zapłacę za ten weksel na zlecenie" (np. "zapłacę za ten weksel na zlecenie Jana Nowaka sumę 10.000 zł"), to taki weksel można "puścić w obieg" przez indos. Żeby uniemożliwić "puszczenie weksla w obieg" należy zmienić tę treść na "zapłacę na rzecz, ale nie na zlecenie".

Deklaracja wekslowa - kluczowe zabezpieczenie

Deklaracja wekslowa to odrębny dokument, dołączany do weksla in blanco. Określa on najważniejsze informacje dotyczące przyszłej spłaty długu. Deklaracja wekslowa określa warunki, na jakich wierzyciel wekslowy może uzupełnić weksel in blanco. Określa m.in.:

Maksymalną kwotę, na jaką weksel może być wystawiony,
Warunki, od których spełnienia zależy prawo wypełnienia weksla,
Termin, po upłynięciu którego wierzyciel będzie miał prawo do uzupełnienia weksla.

Treść deklaracji wekslowej wyznaczają ogólne granice swobody umów. Zwykle dokument ten ma większe znaczenie dla dłużnika - ostatecznie, to właśnie jemu zapewnia ochronę przed potencjalną nieuczciwością wierzyciela. Jeśli wierzyciel wypełniłby weksel in blanco niezgodnie z postanowieniami deklaracji wekslowej, dłużnik mógłby podnieść w tym zakresie odpowiednie zarzuty. Dzięki temu dochodzenie praw dłużnika w sądzie byłoby znacznie łatwiejsze.

Zapamiętaj tę zasadę: Nigdy, pod żadnym pozorem, nie podpisuj weksla in blanco bez deklaracji wekslowej. Deklaracja wekslowa (często nazywana porozumieniem wekslowym) to instrukcja obsługi weksla. To dokument, w którym strony umawiają się:

Kiedy weksel może zostać wypełniony (np. przy opóźnieniu w płatności powyżej 30 dni).
Na jaką kwotę (np. do wysokości zadłużenia głównego powiększonego o odsetki).
W jaki sposób dłużnik zostanie powiadomiony o uzupełnieniu weksla (wezwanie do wykupu).

Jeśli podpiszesz "goły" weksel bez deklaracji, dajesz wierzycielowi wolną rękę. W sądzie będzie Ci ekstremalnie trudno udowodnić, że umówiliście się inaczej, skoro nie ma tego na piśmie. Dobrze skonstruowana deklaracja to element, który określa co każda umowa zabezpieczona wekslem powinna zawierać, abyś mógł spać spokojnie.

Deklaracja wekslowa powinna zawierać postanowienie o maksymalnej kwocie, na którą wierzyciel będzie mógł uzupełnić weksel. Zazwyczaj wysokość sumy wekslowej to kwota wysokości zadłużenia, która wynika z umowy zabezpieczonej wekslem. Postanowienie dotyczące wysokości sumy wekslowej w deklaracji wekslowej jest naprawdę istotne. W interesie dłużnika jest zadbać, aby w możliwie precyzyjnej formie znalazło się w dokumencie.

Pan Adam, przedsiębiorca prowadzący firmę budowlaną, chciałby pożyczyć 25 000 zł od swojego znajomego, pana Mirosława. Pan Mirosław również działa w branży budowlanej, a jego firma prosperuje doskonale. Pan Adam wie więc, że znajomy może pożyczyć mu pieniądze szybciej niż np. bank. Pan Mirosław się zgadza. Aby zabezpieczyć swoje interesy, wymaga jednak wystawienia weksla in blanco. Kwota na wekslu nie zostaje uzupełniona. Strony podpisują jednak deklarację wekslową, zgodnie z którą Pan Adam ma oddać Panu Mariuszowi 25 000 zł w terminie trzech miesięcy. Jeśli tego nie zrobi po otrzymaniu odpowiedniego wezwania, Pan Mariusz będzie mógł wstawić na wekslu kwotę 25 000 zł i wstąpić na drogę sądową. Jeśli natomiast Pan Mariusz wstawiłby na wekslu kwotę inną niż wskazana w deklaracji wekslowej, Pan Adam mógłby w trakcie postępowania sądowego bronić swoich praw i podnieść zarzut uzupełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem.

Jeśli podpisany jest weksel in blanco, warto sporządzić dodatkowy dokument - deklarację wekslową określającą zasady wypełnienia weksla in blanco. Zdarza się, że pod deklaracją wekslową podpisuje się tylko wystawca weksla. Może być wtedy trudno udowodnić, że druga strona zaakceptowała warunki zapisane w deklaracji wekslowej. Jeśli podpiszą się pod nią obie strony, to takich wątpliwości nie będzie.

Deklarację wekslową należy sporządzić w dwóch egzemplarzach. Błędem jest sporządzenie deklaracji wekslowej tylko w jednym egzemplarzu. Jeśli zostanie on wydany stronie, która otrzymała weksel in blanco, to wystawcy weksla będzie niezwykle trudno udowodnić, że taka deklaracja wekslowa w ogóle istniała.

Jeśli do weksla wystawiono deklarację wekslową, która określa, w jaki sposób można weksel in blanco wypełnić i kiedy użyć, to trzeba jeszcze zadbać o to, żeby nie było wątpliwości, że konkretny weksel in blanco ma związek z konkretną deklaracją. Nie ma przeszkód, żeby na wekslu umieścić adnotację, że do weksla sporządzono deklarację wekslową. Jeśli dodatkowo weksel będzie miał konkretny numer i deklaracja wekslowa ten numer przywoła, minimalizuje to ryzyko, że ktoś będzie twierdzić, że konkretna deklaracja nie była sporządzona do tego konkretnego weksla. Można też sporządzić kopie podpisanego weksla in blanco i jako załącznik dołączyć ją do deklaracji wekslowej.

Czy deklaracja wekslowa musi być pisemna? Najlepiej, aby była. Pozwoli to uniknąć wielu trudności i nieporozumień. Mimo to deklaracja w formie papierowej nie stanowi warunku ważności weksla. Nawet jeśli jej zabraknie, zobowiązanie z weksla i tak będzie dla dłużnika wiążące.

Czy deklarację wekslową muszą podpisać obie strony? Nie. Osoba przyjmująca weksel nie ma takiego obowiązku. Bezpieczniej jednak, aby podpis złożyły obie strony. Warto sporządzić deklarację wekslową w dwóch egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron. Uchroni to przed nieporozumieniami w zakresie treści deklaracji.

Czy deklaracja wekslowa może znajdować się na wekslu? Nie. Deklaracja wekslowa musi być odrębnym dokumentem.

Czy deklaracja wekslowa musi mieć jakąś specjalną formę? Nie. Można ją sporządzić - podobnie jak sam weksel in blanco i umowę, którą zabezpiecza - na zwykłej kartce papieru.

Wypełnienie weksla niezgodnie z deklaracją - na kim spoczywa ciężar dowodu? Na dłużniku. Jeśli wierzyciel wypełni weksel in blanco niezgodnie z warunkami, jakie ustalił z dłużnikiem, to dłużnik będzie musiał dowieść tego przed sądem.

Czy weksel można napisać odręcznie na kartce? Tak. Nie musisz używać gotowych druczków ze sklepu papierniczego. Ważne, aby dokument zawierał słowo "weksel" w treści (w języku, w jakim go wystawiono), przyrzeczenie zapłaty, podpis wystawcy i inne elementy z Prawa wekslowego. Forma graficzna jest dowolna.

Czy weksel in blanco trzeba sporządzić na jakimś formularzu? Nie. Weksel in blanco można przygotować na zwykłej kartce papieru. Żaden konkretny urzędowy formularz nie jest niezbędny. Nie wymaga też pomocy notariusza.

Czy deklaracja wekslowa może być częścią weksla? Nie. Musi to być odrębny dokument. Deklaracja nie może być częścią samego weksla, ani też umowy, z której wynika weksel.

Weksel in blanco - jakie są zalety dla wierzyciela? Przede wszystkim, z perspektywy wierzyciela posiadanie weksla in blanco znacząco obniża koszty dochodzenia należności. Wierzyciel dysponujący wekslem in blanco musi uregulować opłatę sądową w wysokości tylko 1/4 ze standardowych 5% dochodzonej wierzytelności.

Co jeśli wierzyciel pierwotny otrzyma zapłatę, a następnie nieuczciwie wypełni weksel in blanco na wyższą kwotę i „puści weksel w obieg”? Niestety to często nadużycie i poważne ryzyko dla dłużnika. W takim przypadku nowy wierzyciel będzie mógł zgodnie zrealizować weksel lub sprzedać wierzytelność.

Weksel in blanco - zalety dla wierzyciela: Oprócz tego, że w zakresie zabezpieczenia wierzytelności większe ryzyko generuje po stronie dłużnika, ma z perspektywy wierzyciela także kilka innych zalet. Przede wszystkim, obniża znacząco koszty dochodzenia należności. Jeśli wierzyciel dysponujący wekslem in blanco chce wszcząć postępowanie o zapłatę, musi uregulować opłatę sądową w wysokości zaledwie 1/4 ze standardowych 5% dochodzonej wierzytelności. Pozostałą część, czyli aż 3/4 z 5 % dochodzonej należności, musi opłacić dłużnik. Dopiero po uregulowaniu tej kwoty dłużnik będzie mógł bronić swoich interesów w trakcie sprawy sądowej.

Inną zaletą posiadania weksla przez wierzyciela jest to, że na podstawie weksla sąd najczęściej wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym. Dzięki temu wierzyciel może skorzystać ze wszystkich zalet postępowania nakazowego. Dzięki nakazowi zapłaty wierzyciel z pomocą komornika może szybko zabezpieczyć majątek dłużnika. Komornik może np. zabezpieczyć środki na rachunku bankowym dłużnika już na etapie uzyskania nakazu zapłaty. Ponadto, nakaz zapłaty staje się wykonalny natychmiast. W praktyce oznacza to, że jeśli dłużnik w terminie 2 tygodni od doręczenia nakazu nie zapłaci, wierzyciel może od razu wszcząć egzekucję.

W praktyce oznacza to zatem, iż uzyskanie zaspokojenia z weksla wiąże się z koniecznością wszczęcia procesu, co wydłuża postępowanie w czasie. Z tego też względu korzystniejszym dla wierzyciela jest poddanie się przez dłużnika egzekucji wprost z aktu notarialnego, niestety wiąże się to z koniecznością poniesienia, oprócz kosztów ewentualnego postępowania sądowego związanych z dochodzeniem nie zapłaconych należności, również kosztów notarialnych i to już na etapie dawania zabezpieczenia, chyba że strony umówią się w ten sposób, iż koszty te.

Dla powstania zabezpieczenia umowy wekslem, niezbędne jest podpisanie przez dłużnika weksla (jako wystawcę weksla). Z reguły, gdy w momencie udzielania zabezpieczenia (zawierania umowy) nie jest stronom znana wysokość ewentualnej kwoty wierzytelności, na zabezpieczenie której dłużnik wystawia weksel, zabezpieczenie to przybiera formę wystawionego przez dłużnika weksla niezupełnego (weksla in blanco). Dla zabezpieczenia interesu wierzyciela, podpisany przez dłużnika weksel poręczony powinien zostać dodatkowo przez osoby trzecie. Na skutek wniesionego przez wierzyciela pozwu o zapłatę z weksla, sąd na posiedzeniu niejawnym po zbadaniu jedynie prawidłowości wypełnienia weksla wystawia, a więc bez przeprowadzania rozprawy, nie badając zasadności dochodzonej kwoty, czyli nie analizując czy jest to prawdziwa niezapłacona cena i czy nie były podnoszone zarzuty, co do jakości sprzedanej rzeczy, wydaje nakaz zapłaty w którym zobowiązuje dłużnika do zapłaty zasądzonej kwoty w terminie 14 dni od dnia doręczenia nakazu albo tez wniesienia w tym terminie zarzutów. W przypadku wniesienia w wyznaczonym przez sąd 14 dniowym terminie zarzutów od nakazu zapłaty, wówczas nakaz nie uprawomocnia się, a sąd może na wniosek pozwanego wstrzymać wykonanie nakazu.

Odmiennym rozwiązaniem zabezpieczenia należności handlowych jest dobrowolne poddanie się egzekucji przez dłużnika wprost z aktu notarialnego. Do jego powstania (tego zabezpieczenia) niezbędne jest złożenie przez dłużnika osobiście oświadczenia przed notariuszem o poddaniu się egzekucji. Akt notarialny w którym dłużnik poddał się egzekucji sporządzany jest najczęściej na dwa sposoby, tzn. poprzez wskazanie w jego treści konkretnej sumy pieniężnej do zapłaty której zobowiązany jest dłużnik z równoczesnym wskazaniem terminu jej zapłaty albo też akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty nie konkretnej sumy pieniężnej ale sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy akt określa jednocześnie warunki, które upoważniają wierzyciela do prowadzenia przeciwko dłużnikowi egzekucji na podstawie tego aktu o całość lub część roszczenia, jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności.

Wierzyciele kochają weksle za szybkość. Jeśli masz wypełniony weksel, nie składasz zwykłego pozwu. Składasz pozew w postępowaniu nakazowym. Czym to się różni od zwykłego procesu? Szybkość: Sąd wydaje nakaz zapłaty na posiedzeniu niejawnym (bez rozprawy), zazwyczaj w ciągu kilku-kilkunastu dni. Koszty: Opłata od pozwu jest 4 razy niższa niż w zwykłym procesie (1,25% wartości sporu zamiast 5%). Wykonalność: Nakaz zapłaty z weksla staje się natychmiast wykonalny w momencie jego wydania (tytuł zabezpieczenia). Oznacza to, że wierzyciel może od razu iść do komornika i zająć Twoje konta (zabezpieczyć kasę), jeszcze zanim w ogóle dowiesz się o procesie! To jest właśnie ta „broń atomowa”. Często dłużnik dowiaduje się o sprawie, gdy bank blokuje mu rachunek. Porównując to do innego narzędzia, jakim jest dobrowolne poddanie się egzekucji (akt notarialny), weksel jest tańszy w ustanowieniu (brak taksy notarialnej), ale wymaga jednak minimalnej procedury sądowej.

Co zrobić, gdy otrzymasz nakaz zapłaty, a kwota na wekslu jest wzięta z kosmosu? Masz 2 tygodnie na wniesienie zarzutów od nakazu zapłaty. Twoją główną linią obrony jest zarzut wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem (deklaracją wekslową). Musisz udowodnić sądowi, że:

Dług w ogóle nie istnieje (np. faktura została opłacona).
Wierzyciel wpisał kwotę wyższą niż wynika to z wyliczeń.
Weksel został wypełniony przedwcześnie.

Tutaj kluczowa jest zasada ciężaru dowodu. W procesie wekslowym to dłużnik musi udowodnić, że nie jest winien pieniędzy. Wierzyciel ma komfort - on pokazuje weksel i mówi „płać”. Z umowy pożyczki czy faktury) nie uległy już przedawnieniu. Zgodnie z orzecznictwem, jeśli przedawniło się roszczenie główne, to nie można dochodzić go z weksla in blanco (choć sam weksel przedawnia się inaczej - zazwyczaj 3 lata od daty płatności).

⚠️ Uwaga - weksel w obrocie konsumenckim: Od kilku lat przepisy chroniące konsumentów są znacznie surowsze. Jeśli firma pożyczkowa lub bank pozywa konsumenta z weksla, sąd ma obowiązek z urzędu zbadać umowę, która była podstawą wystawienia weksla. Jeśli np. umowa pożyczki zawiera klauzule niedozwolone, sąd może oddalić powództwo mimo poprawnie wypełnionego weksla. W relacjach B2B (między firmami) takiej ochrony nie ma.

Jak zmniejszyć ryzyko wystawienia weksla?

Najlepiej w ogóle nie podpisywać weksli. Co jednak zrobić, gdy podpisanie weksla jest warunkiem zawarcia umowy i nie można z tego zrezygnować? Jest kilka sposobów na to, żeby zmniejszyć ryzyko, jakie powoduje weksel, szczególnie weksel in blanco.

Wyłącz możliwość “puszczenia weksla w obieg”

Jeśli na wekslu znajduje się sformułowanie “zapłacę za ten weksel na zlecenie” (np. “zapłacę za ten weksel na zlecenie Jana Nowaka sumę 10.000 zł”), to taki weksel można “puścić w obieg” przez indos. Żeby uniemożliwić “puszczenie weksla w obieg” należy zmienić tę treść na “zapłacę na rzecz, ale nie na zlecenie”.

Wypełnij jak najwięcej elementów weksla in blanco

Podpisując weksel in blanco warto zadbać o to, żeby uzupełnić na nim od razu jak najwięcej elementów. Jeśli podpisuje się tzw. “goły weksel” - czyli sam blankiet z podpisem, bez kwoty, daty, a nawet nazwy podmiotu, który może żądać zapłaty z weksla - takie weksle wywołują o wiele większe ryzyko. Jeśli taki blankiet wpadnie w niepowołane ręce i zostanie wpisana na nim nazwa np. spółki z Cypru, która następnie przeniosła prawa z weksla na inną osobę - będzie trudno udowodnić, że ten konkretny blankiet wekslowy zaginął czy dostał się w niepowołane ręce. Każdy może przecież podpisać dowolną ilość weksli. Zmiana nazwy nie powoduje jednak nieważności weksla - podobnie jak zmiana nazwy nie powoduje nieważności wcześniej podpisanej umowy. Wierzyciel żądając np. w sądzie zapłaty za taki weksel będzie musiał wykazać, że zmienił w międzyczasie nazwę (np. za pomocą odpisu z KRS).

Również wpisanie daty wystawienia weksla in blanco nie niesie ryzyka dla wierzyciela. Weksel in blanco może mieć od razu wypełnioną datę wystawienia. Termin przedawnienia roszczeń z weksla nie liczy się od wystawienia weksla, tylko od podanej na wekslu daty płatności weksla.

Zażądaj, żeby pod deklaracją wekslową podpisały się obie strony

Jeśli podpisywany jest weksel in blanco, warto sporządzić dodatkowy dokument - deklarację wekslową określającą zasady wypełnienia weksla in blanco. Zdarza się, że pod deklaracją wekslową podpisuje się tylko wystawca weksla. Może być wtedy trudno udowodnić, że druga strona zaakceptowała warunki zapisane w deklaracji wekslowej. Jeśli podpiszą się pod nią obie strony, to takich wątpliwości nie będzie.

Zachowaj swój egzemplarz deklaracji wekslowej

Na wekslu in blanco wpisz adnotację o deklaracji wekslowej

Czy potrzebuję zgody żony/męża na podpisanie weksla? Nie, weksel jest ważny bez zgody małżonka. Jednak bez podpisu współmałżonka, wierzyciel będzie mógł prowadzić egzekucję tylko z Twojego majątku osobistego i wynagrodzenia za pracę, a nie z majątku wspólnego (np. wspólnego mieszkania). Dlatego wierzyciele zazwyczaj żądają podpisu obojga małżonków.

Co zrobić z wekslem po spłacie długu? Bezwzględnie go odebrać! Domagaj się zwrotu oryginału weksla do ręki. Na Twoich oczach zniszcz go (najlepiej w niszczarce) lub przekreśl wielkim „ANULOWANO”.

Czy weksel trzeba zgłosić do Urzędu Skarbowego? Sam weksel in blanco nie podlega opodatkowaniu w momencie wystawienia. Opłata skarbowa od weksli została zniesiona lata temu. Nie ma więc obowiązku zgłaszania go do US.

Boisz się podpisać weksel in blanco? A może otrzymałeś nakaz zapłaty i nie wiesz jak się bronić? Nie ryzykuj majątku życia. Sprawdzimy Twoją deklarację wekslową i pomożemy w walce z nieuczciwym wierzycielem.

Weksel a windykacja

Zabezpieczenie wierzytelności to jednak nie wszystko. Każdy wierzyciel, który poważnie traktuje finanse swojej firmy i chce bezpiecznie rozwijać biznes, powinien pamiętać o regularnej windykacji. Przedsiębiorców, którzy chcą odzyskiwać pieniądze szybko i skutecznie, bez względu na zabezpieczenie wierzytelności lub jego brak, wspiera system do monitoringu płatności i samodzielnej windykacji online Vindicat.pl.

System do monitoringu płatności i samodzielnej windykacji online Vindicat.pl to rozwiązanie dla małych i średnich firm, które chcą w końcu efektywnie dochodzić należności od kontrahentów. Za windykację można zapłacić dopiero do odzyskaniu pieniędzy! Vindicat.pl to rozwiązanie w pełni kompleksowe. Pomaga odzyskiwać pieniądze na każdym etapie windykacji - zarówno polubownym, sądowym, jak i egzekucyjnym. Wspiera także w działaniach prewencyjnych.

Użytkownicy Vindicat.pl mogą m.in.:

Windykować w pełni automatycznie i zapłacić za windykację dopiero po odzyskaniu pieniędzy. System może automatycznie wysyłać klientom powiadomienia o płatnościach, dodawać wierzytelności na giełdę długów i podejmować inne działania polubowne. Łącznie Vindicat.pl automatycznie wykonuje aż 10 skutecznych działań windykacyjnych. Co bardzo korzystne dla wierzyciela - opłata za windykację automatyczną to tylko 8% windykowanej należności. Uregulować ją można dopiero po odzyskaniu pieniędzy!
Wygodnie kierować faktury do windykacji wprost z systemu do księgowości online. System Vindicat.pl integruje się z najpopularniejszymi systemami do księgowości online - ifirmą, wFirmą, InFaktem oraz Fakturownią. Dzięki temu nieopłacone przez klientów faktury trafią do Vindicat.pl automatycznie. To ogromna oszczędność czasu!
Dodawać długi na giełdę długów. Giełda długów Vindicat jest popularna i doskonale widoczna w wyszukiwarce. Sprawia to, że dane dłużnika wyświetlą się jego partnerom biznesowym i klientom, co obniża wiarygodność firmy. Umieszczenie danych kontrahenta na giełdzie wierzytelności to bardzo skuteczny sposób motywacji dłużnika do szybkiej zapłaty! Giełda działa także w modelu windykacji automatycznej - success fee.
Działać prewencyjnie. W systemie Vindicat.pl małe i średnie firmy mogą nie tylko windykować, ale też prowadzić regularny monitoring płatności. Mogą też umieszczać na wystawianych fakturach pieczęć prewencyjną Vindicat.
Korzystać z gotowych i spersonalizowanych dokumentów windykacyjnych.
Korzystać z BIG InfoMonitor. BIG InfoMonitor to najpopularniejszy BIG w Polsce. Użytkownicy Vinidcat.pl mogą wygenerować raport o wiarygodności potencjalnego klienta lub dodać własny wpis.

Skuteczność windykacji automatycznej to aż 86% dla faktur, których termin płatności upłynął w ciągu 30 ostatnich dni i aż 67% dla faktur przeterminowanych do 60 dni.

Z Vindicat.pl może bezpiecznie korzystać każda mała i średnia firma. Wysokość dochodzonych wierzytelności nie ma znaczenia. Aby odzyskiwać pieniądze nie jest też potrzebna żadna specjalistyczna wiedza o windykacji. Potrzebujesz tylko komputera z dostępem do Internetu. Przez cały proces odzyskiwania pieniędzy bezpiecznie przeprowadzi Cię system - a jeśli wybierzesz opcję windykacji automatycznej, system odzyska pieniądze bez Twojego osobistego zaangażowania.

System Vindicat.pl zdobył zaufanie już ponad 3 500 przedsiębiorców. Tak duża liczba zadowolonych użytkowników nie może się mylić!

Żaden weksel nie gwarantuje wypłacalności dłużnika - działaj już teraz! Wielu wierzycieli sądzi, że weksel, w tym również weksel in blanco, to zabezpieczenie przeciwko niewypłacalności dłużnika. Dlatego nawet posiadacze weksli muszą liczyć się z tym, że windykacja może być niezbędna. A windykację zawsze warto rozpoczynać jak najwcześniej - zanim ubiegną Cię inni wierzyciele dłużnika!

Jeśli Twoja firma także zmaga się z problemem klientów, którzy nie płacą na czas - sprawdź ofertę Vindicat.pl. Odzyskuj pieniądze już teraz, a koszty windykacji pokryj dopiero po skutecznym odzyskaniu pieniędzy!

Zapoznaj się z możliwościami Vindicat.pl: w modelu rozliczenia prowizyjnego, lub modelu abonamentowego. Vindicat.pl to system dla przedsiębiorców takich jak Ty - świadomych, nowoczesnych i otwartych. Poznaj zupełnie nowe oblicze windykacji i działaj!

WEKSEL IN BLANCO - Nieprawdą jest, że.. nie można sobie z nim poradzić - Tomasz Parol Anuluj-Dlug.pl

Czym jest indos wekslowy? Indos to pisemne oświadczenie zbywającego weksel. Na jego mocy zbywający przenosi prawa z weksla na inną osobę. Taki proces to „indosowanie weksla” lub „puszczenie go w obieg”.

Czym jest awal? Awal to poręczenie na wekslu. Na skutek takiego poręczenia, poręczyciel bierze odpowiedzialność za zobowiązanie dłużnika. Poręczenia na wekslu nie można cofnąć!

Jak uzyskać poręczenie na wekslu? Uzyskanie poręczenia w przypadku należności zabezpieczonych wekslem jest bardzo proste. Każda osoba, która podpisuje się na wekslu w innym miejscu niż wystawca, automatycznie staje się poręczycielem. Nie jest tu potrzebna np.

Infografika: Ryzyko związane z wekslem in blanco

Kobieta podpisuje dokumenty, w tym weksel

Grafika przedstawiająca proces windykacji

tags: #weksel #in #blanco #a #windykacja