Anulowanie tytułu wykonawczego w postępowaniu administracyjnym
Tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi podstawę do prowadzenia egzekucji administracyjnej. Tytuł wykonawczy jest pierwszym pismem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który musi zostać doręczony zobowiązanemu. Zobowiązanemu przysługują środki obrony, takie jak zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, skarga na czynność egzekucyjną oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Zmiany w przepisach dotyczących tytułu wykonawczego
Od 25 marca 2024 r. nie będzie już nadawana klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej. Wystarczy podpisanie albo opatrzenie pieczęcią tytułu wykonawczego. Takie zmiany wprowadzi ustawa z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw.
W obecnym stanie prawnym organ egzekucyjny zaopatruje tytuł wykonawczy w klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. Wierzyciel, który jest jednocześnie organem egzekucyjnym, zamieszcza ją w tytule wykonawczym na etapie jego sporządzania. Nadanie klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej jest równoznaczne z podpisaniem tego tytułu przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela.
Treść i wymogi tytułu wykonawczego
Treść tytułu wykonawczego jest ściśle określona. Jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niebędący jednocześnie wierzycielem nie przystępuje do egzekucji. Tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel. Jeżeli wierzyciel nie jest organem egzekucyjnym, wraz z tytułem wykonawczym przekazuje organowi egzekucyjnemu wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej.
Wymogi formalne tytułu wykonawczego obejmują m.in.:
- Oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług.
- Datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjnej kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej, o którym mowa w art. 18 ust.
- Datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej, o której mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit.
Braki formalne w tytule wykonawczym stanowią podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego
Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawiera informację o uchyleniu czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 kpa. Skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego jest uchylenie czynności egzekucyjnych.
Przyczyną umorzenia postępowania egzekucyjnego może być bezskuteczność dalszej egzekucji administracyjnej z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny będący jednocześnie wierzycielem nie wydaje postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego sporządza się adnotację.
Ponowne wszczęcie postępowania egzekucyjnego
Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazują możliwość ponownego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji. Postępowanie egzekucyjne wszczyna się ponownie m.in. na wniosek wierzyciela o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej, po ujawnieniu przez wierzyciela majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
Zakres danych we wniosku o ponowne wszczęcie egzekucji administracyjnej określa rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 18 grudnia 2020 r. Wniosek powinien zawierać m.in.:
- Nazwę, adres siedziby i numer rachunku bankowego wierzyciela.
- Imię i nazwisko lub nazwę oraz adres miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, a także jego numer PESEL, NIP lub REGON.
- Numer i datę wystawienia dotychczasowego tytułu wykonawczego.
- Wysokość należności pieniężnej i odsetek.
Zaskarżanie tytułu wykonawczego w postępowaniu cywilnym
Wielu przedsiębiorców i osób prywatnych może niespodziewanie znaleźć się w sytuacji, gdy wobec nich wszczęto egzekucję na podstawie administracyjnego tytułu wykonawczego. Zrozumienie, kiedy i jak można zablokować taką egzekucję, jest kluczowe, ponieważ nie zawsze wystarczy samo wniesienie powództwa do sądu.
Nie każdy administracyjny tytuł wykonawczy można zaskarżyć w sądzie. Zgodnie z art. 777 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego, dopuszczalne jest wytoczenie powództwa opozycyjnego (czyli tzw. powództwa przeciwegzekucyjnego) względem tych tytułów, które uzyskały sądową klauzulę wykonalności. Chodzi tu o sytuacje, gdy egzekucja administracyjna przenosi się na grunt postępowania cywilnego.
Sądy cywilne nie mają prawa samodzielnie badać, czy zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane. Mogą badać jedynie to, czy orzeczenie stwierdzające wygaśnięcie zobowiązania lub brak możliwości egzekucji wydał właściwy organ administracyjny.
Ograniczenie to dotyczy także spraw, w których podstawą powództwa jest okoliczność wskazana w art. 840 § 1 pkt 3 k.p.c. Jedynym wyjątkiem, gdy sąd cywilny może samodzielnie ocenić okoliczności sprawy, jest powództwo oparte na art. 840 § 1 pkt 1 k.p.c., czyli jeśli dłużnik przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności.
W przypadku niektórych należności (np. podatkowych lub celnych), ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji umożliwia również wszczęcie powództwa cywilnego w celu zakwestionowania istnienia lub wysokości długu. Jeżeli rodzaj należności to umożliwia, po złożeniu pozwu wierzyciel powinien zawiadomić organ egzekucyjny i zażądać wstrzymania egzekucji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd.
Ważne! Zadbaj o terminowość - działania przed sądem cywilnym nie wstrzymują automatycznie egzekucji administracyjnej.
Pozew cywilny wyjaśniony krok po kroku | Proces postępowania cywilnego
Znaczenie doręczenia odpisu tytułu wykonawczego
Doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego ma istotne znaczenie proceduralne, ponieważ zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. dopiero z chwilą skutecznego dokonania powyższej czynności procesowej dochodzi do wszczęcia egzekucji administracyjnej. Brak tego doręczenia powoduje, że egzekucja jest niedopuszczalna i stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Stanowisko NSA o tym, że nie ma związku pomiędzy niedoręczeniem odpisu tytuły wykonawczego zobowiązanemu a umorzeniem postępowania egzekucyjnego nie jest trafne. Tego rodzaju uchybienia wywołują niedopuszczalność egzekucji administracyjnej i zalicza się je do okoliczności objętych przesłanką wymienioną obecnie w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zarzuty są środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Obecnie 7-dniowy termin na wniesienie zarzutów już nie obowiązuje, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli zarzuty zostaną wniesione po upływie 7 dni od doręczenia tytułu wykonawczego, postępowanie egzekucyjne nie zostanie zawieszone.
tags: #anulowanie #tytul #wykonawczy #w #administracyjnym #postepowaniu