Tytuł egzekucyjny a tytuł wykonawczy: kluczowe różnice i skutki prawne
Dochodzenie swoich praw z zawartej umowy, gdy druga strona nie wywiązuje się z obowiązków, bywa wyzwaniem. Wiele osób błędnie zakłada, że sam dokument wystarczy, aby komornik mógł rozpocząć stosowne działania. Tymczasem polskie prawo wymaga przejścia przez sformalizowaną ścieżkę, której fundamentem jest uzyskanie specjalnego dokumentu - tytułu egzekucyjnego. W sytuacji, gdy dłużnik unika dobrowolnej spłaty zobowiązania, sama umowa, z której ono wynika, czy nieopłacona faktura, nie dają podstaw do uruchomienia przymusowej windykacji. Aby móc skorzystać z pomocy komornika, wierzyciel musi najpierw dysponować specjalnym dokumentem potwierdzającym jego prawo. Tym dokumentem jest właśnie tytuł egzekucyjny.
Tytuł egzekucyjny, to dokument potwierdzający obowiązek zapłaty przez dłużnika określonej kwoty na rzecz wierzyciela lub obowiązek innego zachowania się przez zobowiązanego na rzecz uprawnionego. Co do zasady, tytułem egzekucyjnym jest np. orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek spełnienia świadczenia przez dłużnika na rzecz wierzyciela. W tytule egzekucyjnym określona jest wysokość długu oraz dokładne wskazanie, kto jest dłużnikiem, a kto wierzycielem. Znajdują się tam także dane pozwalające komornikowi sądowemu lub administracyjnemu na wyegzekwowanie należności objętej tym tytułem. Tytułem egzekucyjnym będzie więc orzeczenie sądu, w tym sądu polubownego, orzeczenie referendarza sądowego, ugoda sądowa oraz inne orzeczenia i akty, jeśli przepisy szczególne tak stanowią.
Niemniej, na podstawie samego tytułu egzekucyjnego nie można jeszcze skierować sprawy do egzekucji, czyli wszcząć postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez właściwego komornika sądowego. Potrzebny jest kolejny krok.
Czym jest tytuł wykonawczy i dlaczego jest kluczowy?
Tytułem wykonawczym jest natomiast tytuł egzekucyjny (np. wyrok sądu) zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Uzyskanie orzeczenia sądu zasądzającego zapłatę przez dłużnika (tytułu egzekucyjnego) na naszą rzecz długu nie jest wystarczające do wszczęcia przez komornika sądowego egzekucji. Takie orzeczenie musi zostać zaopatrzone przez sąd w klauzulę wykonalności.
Klauzula wykonalności stanowi potwierdzenie przez sąd, że kwota określona w dokumencie, mającym stanowić podstawę egzekucji, może zostać wyegzekwowana przez komornika, w szczególności komornika sądowego. Jest to dodatkowe potwierdzenie, że komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne może wykonywać czynności egzekucyjne. Bez niej, nawet prawomocny wyrok sądu pozostaje jedynie dokumentem biernie stwierdzającym istnienie długu. Funkcją klauzuli jest wydanie bezpośredniego i wiążącego polecenia wszystkim organom państwowym, a zwłaszcza komornikowi sądowemu, aby przystąpiły do realizacji treści tytułu. To ona stanowi oficjalny sygnał, że roszczenie jest w pełni gotowe do przymusowego wyegzekwowania.
W praktyce więc tytuł egzekucyjny nie jest wystarczający do tego, by wystąpić do komornika z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Konieczne jest zawnioskowanie do sądu o nadanie klauzuli wykonalności. Uzyskanie klauzuli jest możliwe po upływie terminu na wniesienie środka odwoławczego (m.in. apelacji). Klauzula wykonalności co do zasady tylko potwierdza zdatność tytułu egzekucyjnego do egzekucyjności, nie tworzy żadnych praw.
Jakie dokumenty mogą stanowić tytuł egzekucyjny?
Kodeks postępowania cywilnego (KPC) określa zamknięty katalog dokumentów, które mogą stanowić tytuł egzekucyjny. Oznacza to, że tylko dokumenty wymienione w ustawie mają odpowiednią moc prawną. Najważniejszą i najczęstszą grupą są orzeczenia wydawane w toku postępowania sądowego. Dokumentem, który po nadaniu klauzuli wykonalności pozwala na egzekucję, może być także ugoda zawarta przed sądem, która kończy spór między stronami. Na równi z orzeczeniami sądowymi traktowane jest także orzeczenie referendarza sądowego, prawomocne lub podlegające natychmiastowej wykonalności.
Tytułem egzekucyjnym jest również akt notarialny, w którym dłużnik złożył oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji. Cały proces inicjuje wierzyciel, składając w odpowiednim sądzie wniosek o nadanie klauzuli wykonalności. Co do zasady, jest to sąd pierwszej instancji, który był merytorycznie zaangażowany w sprawę i wydał orzeczenie. Kluczowe jest, aby do wniosku dołączyć oryginał tytułu egzekucyjnego.
Europejski Tytuł Egzekucyjny - dla transgranicznych spraw
W przypadku, gdy egzekucja ma być prowadzona w innym państwie Unii Europejskiej (UE), wówczas należy wystąpić do właściwego sądu o nadanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego. Europejski Tytuł Egzekucyjny (ETE) to orzeczenie sądu lub ugoda zawarta przed sądem lub zatwierdzona przez sąd, wraz z zaświadczeniem europejskiego tytułu egzekucyjnego. Sąd zaświadcza, że orzeczenie lub ugoda spełniają warunki określone w rozporządzeniu (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych. Po otrzymaniu takiego zaświadczenia wierzyciel jest uprawniony do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej.
Kiedy klauzula wykonalności nie zostanie nadana?
Klauzula wykonalności nie zostanie nadana, jeśli w świetle przedstawionych dokumentów i okoliczności jest oczywiste, że wniosek wierzyciela jest sprzeczny z prawem lub w sposób jawny zmierza do jego obejścia. Drugą przesłanką do odmowy jest sytuacja, w której z treści tytułu egzekucyjnego wynika, że objęte nim roszczenie uległo przedawnieniu. Nawet niewielka wpłata na poczet długu może zostać potraktowana jako jego uznanie, co skutkuje przerwaniem biegu terminu przedawnienia.
WAŻNE - prawomocne oddalenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności nie pozbawia wierzyciela prawa do wystąpienia z powództwem o ustalenie, że objęta tytułem egzekucyjnym wierzytelność nie uległa przedawnieniu.
Akt notarialny jako alternatywa dla postępowania sądowego
Czekanie na prawomocne orzeczenie sądu bywa czasochłonne. Akt notarialny, w którym dłużnik składa oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji, pozwala znacząco przyspieszyć proces dochodzenia roszczeń poprzez pominięcie całego etapu sądowego. W praktyce polega to na tym, że dłużnik już w momencie zawierania umowy (lub w osobnym akcie) oświadcza przed notariuszem, że jeśli nie spełni swojego zobowiązania, wierzyciel będzie mógł wszcząć egzekucję bez konieczności udowadniania swoich racji w sądzie. Takie rozwiązanie jest niezwykle popularne w obrocie prawnym, ponieważ jego elastyczność pozwala na zabezpieczenie szerokiego spektrum umów.
Dobrowolne poddanie się egzekucji - czym jest i jak je stosować
Podsumowanie
Tytuł egzekucyjny jest to dokument, który potwierdza istnienie danego roszczenia i uruchamia możliwość jego przymusowej egzekucji przez organy państwa. Tytułem egzekucyjnym może być prawomocny wyrok, ugoda sądowa lub akt notarialny. Największą zaletą tego ostatniego rozwiązania jest możliwość całkowitego pominięcia czasochłonnego postępowania sądowego. W egzekucji sądowej kluczowe są dwa pojęcia - tytuł egzekucyjny i tytuł wykonawczy. Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, chyba że ustawa stanowi inaczej. Tytuł wykonawczy to dokument urzędowy obejmujący tytuł egzekucyjny i zaopatrzony w klauzulę wykonalności.
tags: #co #oznzcza #ze #tytul #egzekucyjny #nie