Jak komornik uzyskuje informacje o kontach bankowych

W czasie prowadzonej działalności gospodarczej zdarza się, że zachwianie płynności finansowej firmy skutkuje wszczęciem przez jej wierzycieli postępowania egzekucyjnego. Często stosowanym środkiem egzekucyjnym jest egzekucja z rachunku bankowego (egzekucja z wierzytelności z rachunku bankowego). Komornik, zajmując rachunek bankowy (firmowy/osobisty), zwykle wzywa bank do przesłania historii rachunku bankowego dłużnika (czasem obejmującej nawet ponad 6 miesięcy).

Czy komornik ma prawo żądać takich informacji i czy bank jest zobowiązany takie dane, objęte przecież tajemnicą bankową, ujawnić komornikowi? Bank jest zobowiązany - na podstawie przepisów zawartych w art. 761 § 1 k.p.c. w zw. z art. 2 ust. 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - do udzielenia komornikowi żądanych informacji objętych tajemnicą bankową. Obowiązek ten jest ograniczony do niezbędnego zakresu służącego zapewnieniu prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Bank nie jest uprawniony do badania zasadności wniosku komornika, jednak co do zasady komornik w wezwaniu (żądaniu) skierowanym do banku powinien wskazać/uzasadnić, że przekazanie przez bank wnioskowanych przez niego informacji objętych tajemnicą bankową jest niezbędne do prawidłowego prowadzenia egzekucji.

Artykuł poruszy kwestię postępowania egzekucyjnego - w pierwszej kolejności wyjaśnione zostanie, kiedy i na czyj wniosek jest wszczynana egzekucja komornicza oraz kto ją prowadzi. W dalszej części przekazana zostanie informacja o tym, z jakiego majątku dłużnika można prowadzić egzekucję, a także, czy komornik może sprawdzać, jakie są transakcje na jego rachunkach bankowych.

Kiedy jest wszczynana egzekucja komornicza?

W przypadku dysponowania prawomocnym orzeczeniem sądu, na podstawie którego ktoś ma zapłacić określoną kwotę, a nie robi tego dobrowolnie, można zgłosić do komornika wniosek o wszczęcie egzekucji.

Egzekucja wszczynana jest na podstawie tytułu egzekucyjnego, który składa się z prawomocnego orzeczenia sądu zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, którą nadaje sąd.

Te dokumenty składa się w oryginale do komornika, wraz z wnioskiem o wyegzekwowanie wskazanej kwoty.

Jeżeli dłużnik zapłacił część zaległości orzeczonej wyrokiem sądu, należy to wskazać we wniosku egzekucyjnym. Zatem można wskazać, że egzekucja ma rację bytu w przypadku braku dobrowolnej zapłaty przez dłużnika, w stosunku do którego wierzyciel dysponuje tytułem egzekucyjnym.

Co może być tytułem egzekucyjnym?

Poza wyrokiem zaopatrzonym w klauzulę wykonalności tytułem wykonawczym może być także:

ugoda zawarta przed sądem;
akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub wydania rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo w akcie określonych, albo też wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, gdy w akcie wskazano termin wykonania obowiązku lub zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie;
akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy w akcie wskazano zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku, jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności;
akt notarialny, w którym niebędąca dłużnikiem osobistym osoba, której rzecz, wierzytelność lub prawo obciążone jest hipoteką bądź zastawem, poddała się egzekucji z obciążonego przedmiotu w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnej przysługującej zabezpieczonemu wierzycielowi.

Kwestie te uregulowane są w Kodeksie postępowania cywilnego. Należy pamiętać, że taki tytuł musi być zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

Przez kogo prowadzona jest egzekucja komornicza?

Egzekucja jest prowadzona przez komornika sądowego. Komornik sądowy jest organem władzy publicznej w zakresie wykonywania czynności egzekucyjnych i zabezpieczających. Działa na podstawie kpc oraz ustawy o komornikach sądowych. Przy składaniu wniosku o egzekucję należy wybrać komornika. Nie może być on jednak dowolnie wybrany, jest to ograniczone przepisami prawa. Komornik działa w obrębie swojego rewiru, który jest oznaczony sądem rejonowym, przy którym działa. Komornika ustala się na podstawie miejsca zamieszkania lub siedziby dłużnika.

Przykład 1.

Pani Marta, zamieszkała w Warszawie, pożyczyła pieniądze znajomemu z Goleniowa - była to kwota 30 000 zł. Nie zwrócił jej środków, więc w tym celu wniosła sprawę do sądu oraz uzyskała wyrok zasądzający tę kwotę na jej rzecz. Dłużnik nie wykonał wyroku, dlatego też wniosek o egzekucję może skierować do właściwego komornika, do Goleniowa.

Istnieje jednak odstępstwo od tej zasady - prawo wyboru komornika. Wierzyciel może wybrać sobie komornika, nie ograniczając się do sądu rejonowego, przy którym działa, ale do obszaru właściwości sądu apelacyjnego, na którym znajduje się siedziba kancelarii komornika. W Polsce jest 11 sądów apelacyjnych, zatem zakres działalności niektórych komorników może obejmować nawet więcej niż 1 województwo - np. komornicy w Radomiu podlegają pod sąd apelacyjny w Lublinie, a nie w Warszawie.

Przykład 2.

Pani Marta z przykładu 1 zna komornika w Szczecinie, chciałaby zlecić mu egzekucję 30 000 zł od swojego dłużnika z Goleniowa. Może to zrobić, składając we wniosku oświadczenie o skorzystaniu z prawa wyboru komornika, ale równocześnie musi zdawać sobie sprawę, że egzekucja nie będzie mogła być prowadzona z nieruchomości, których jest właścicielem.

Obrona przed komornikiem - co to jest i na czym polega?

Z jakiego majątku dłużnika może być prowadzona egzekucja?

Egzekucja co do zasady może być prowadzona z całego majątku dłużnika. W szczególności można ją prowadzić z:

majątku ruchomego dłużnika (np. elektronika, sprzęty domowe, płody rolne, pojazdy);
nieruchomości;
praw majątkowych - akcji, obligacji, udziałów w spółkach;
rachunków bankowych;
nadpłat w ZUS, US;
wynagrodzenia za pracę.

Rodzaje majątku podlegającego egzekucji komorniczej

Czy egzekucja komornicza pozwala na weryfikowanie ruchów na kontach bankowych dłużnika?

Zgodnie z art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. ł bank ma obowiązek udzielić informacji stanowiących tajemnicę bankową na wniosek komornika sądowego w zakresie:

rachunków bankowych;
pełnomocnictw do dysponowania rachunkami bankowymi;
liczby tych rachunków lub pełnomocnictw;
obrotów i stanów tych rachunków, z podaniem wpływów, obciążeń rachunków i ich tytułów oraz odpowiednio ich nadawców i odbiorców- w zakresie niezbędnym do prawidłowego prowadzenia postępowania egzekucyjnego, postępowania zabezpieczającego oraz wykonywania innych czynności wynikających z jego ustawowych zadań.

Aby komornik ustalił te informacje, należy złożyć wniosek, odpowiednio go uzasadniając. W takim samym tonie wypowiedział się Sąd Najwyższy wyrokiem w sprawie III CSK 53/13, wskazując, że co do zasady bank musi udzielić komornikowi takich informacji, ale nie jest zwolniony z badania zasadności wniosku.

Wszystko zależy od okoliczności sprawy - gdyby np. na koncie dłużnika było 100 000 zł, a dług opiewał na 50 000 zł, to udzielenie informacji o ruchu na koncie byłoby naruszeniem tajemnicy bankowej. Nie byłoby też konieczne, ponieważ po zajęciu rachunku bankowego komornik mógłby wypłacić tę kwotę na rachunek bankowy wierzyciela i pobrać należne mu koszty i wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym.

Przykład 3.

Pani Gabriela złożyła wniosek o egzekucję kwoty 8900 zł. Wynikało to z nieopłaconej przez przedsiębiorcę faktury. Komornik wszczął egzekucję, m.in. z rachunków bankowych, których było kilka. Wierzycielka złożyła wniosek o sprawdzenie stanów i obrotów na koncie, z podaniem informacji o adresatach przelewów. W takiej sytuacji komornik nie powinien uwzględnić wniosku z uwagi na to, że egzekucja nie jest bezskuteczna.

Inna sytuacja występuje wówczas, gdy egzekucja trwa jakiś czas i nie ma widoków na jej pozytywne dla wierzyciela zakończenie.

Przykład 4.

Sonix Sp. z o.o. sp. k. złożyła wniosek o wszczęcie egzekucji kwoty 200 000 zł od dłużnika - Gratex Sp. z o.o. Komornik ustalił, że w stosunku do dłużnika toczą się liczne postępowania egzekucyjne z wniosku różnych wierzycieli. Na kontach bankowych nie było żadnych środków, a spółka nie była ujęta jako właściciel nieruchomości, pojazdów czy ruchomości. Siedziba spółki okazała się jedynie fikcyjnym biurem, a przeciwko Gratex Sp. z o.o. zostały wszczęte liczne śledztwa co do możliwości popełnienia oszustwa. W tej sytuacji zasadne jest złożenie wniosku o udzielenie informacji odnośnie do rachunków bankowych, stanów i operacji z nich wykonywanych.

Podsumowując, na podstawie powyższych uwag należy wskazać, że komornik może weryfikować ruchy na rachunkach bankowych dłużnika. Nie jest to jednak możliwość nieograniczona, a każdorazowo wniosek musi być uzasadniony stanem egzekucji i samą postawą dłużnika. W przypadku gdy wniosek byłby niezasadny, mogłoby to stanowić nawet naruszenie dóbr osobistych dłużnika. Decyzję każdorazowo podejmuje komornik prowadzący postępowanie egzekucyjne.

tags: #czy #komornik #ma #dojscie #do #informacji