Czy komornik może zająć świadczenie rodzicielskie?
Postępowanie egzekucyjne prowadzone przez komornika ma na celu odzyskanie należności dla wierzyciela. Jednak prawo chroni dłużników przed całkowicie utratą środków do życia, dlatego nie wszystkie rzeczy mogą zostać zajęte. W tym artykule wyjaśniamy, jakie składniki majątku są wyłączone spod egzekucji oraz jakie prawa przysługują dłużnikom w trakcie postępowania egzekucyjnego.
Czym jest zajęcie komornicze?
Zajęcie komornicze to procedura, w której komornik zabezpiecza majątek dłużnika na poczet spłaty długu. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko dłużnikowi komornik ustala składniki majątkowe, z których egzekucja może doprowadzić do zaspokojenia roszczenia objętego tytułem wykonawczym. Egzekucja może być prowadzona między innymi z wierzytelności przysługującej dłużnikowi z tytułu umów cywilno-prawnych czy z wynagradzania za pracę dłużnika.
Jakie świadczenia są chronione przed egzekucją?
Polskie prawo jasno określa, co może, a co nie może być przedmiotem zajęcia komorniczego. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego i ustaw szczególnych, komornik nie może zająć świadczeń o charakterze socjalnym, rodzinnych ani niektórych rent i zasiłków. Wolne od zajęcia są również alimenty otrzymywane przez osobę uprawnioną - niezależnie od formy, w jakiej są przekazywane. W praktyce oznacza to, że środki te nie mogą zostać przekierowane na spłatę innych zobowiązań, nawet jeśli wpłyną na rachunek bankowy dłużnika.
Świadczenia rodzinne
Art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego mówi m.in. o tym, że spod egzekucji wyłączone jest świadczenie rodzinne. Zasiłek pielęgnacyjny należy właśnie do świadczeń rodzinnych. Świadczenia takie jak 500+ czy zasiłek pielęgnacyjny nie mogą być zajęte przez komornika.
Świadczenia socjalne
Do świadczeń socjalnych, które są wyłączone spod egzekucji komorniczej, zaliczają się między innymi jednorazowe zapomogi wypłacane w szczególnych okolicznościach.
Zajęcie świadczenia rodzicielskiego - czy jest możliwe?
Często pojawia się pytanie, czy komornik może skierować egzekucję również do zasiłku macierzyńskiego przysługującego dłużnikowi? Zasiłek macierzyński nie jest tożsamy z wynagrodzeniem za pracę, jednak komornik w toku postępowania egzekucyjnego może skierować egzekucję również do niego. Zajęcie świadczenia (zasiłku macierzyńskiego) następuje na podstawie art. 140 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym:
- świadczenia alimentacyjne mogą być zajęte do wysokości 60% świadczenia,
- należności związane z odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej, odpłatnością za pobyt w zakładach opiekuńczo-leczniczych, odpłatnością za pobyt w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych mogą być zajęte do wysokości 50% świadczenia,
- inne należności mogą być egzekwowane do wysokości 25% świadczenia.
Rodzicielskie świadczenie uzupełniające, znane jako "Mama 4+", to forma wsparcia finansowego dla matek, które wychowały co najmniej czworo dzieci i z tego powodu nie wypracowały prawa do emerytury lub pobierają świadczenie niższe od minimalnego. Świadczenie można przyznać także ojcu, który wychował co najmniej czworo dzieci, w przypadku śmierci matki dzieci albo porzucenia dzieci przez matkę lub w przypadku długotrwałego zaprzestania wychowywania dzieci przez matkę. Program ma charakter socjalno-emerytalny, ale wbrew powszechnemu przekonaniu świadczenie to nie jest wolne od egzekucji. Co do zasady można z niego prowadzić potrącenia i egzekucje, tak jak z emerytury lub renty, a zasady te zostały określone w art. 139-141 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, egzekucja z emerytury "Mama 4+" jest dopuszczalna co do zasady, a nie stanowi wyjątku od reguły. Na podstawie art. 139 ust. 1 ustawy o FUS, potrącenia z rent i emerytur mogą wynosić maksymalnie:
- 60% w przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych,
- 50% w przypadku należności związanych z odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej lub zakładach opiekuńczo-leczniczych,
- 25% w przypadku innych należności.
Natomiast art. 140 ustawy o FUS określa granice tych potrąceń. W każdym przypadku musi zostać zachowana kwota wolna od potrąceń, odpowiadająca 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie.
Kwota wolna od zajęcia
Dłużnik ma prawo do zachowania minimalnych środków na życie - obecnie kwota wolna od zajęcia wynosi równowartość 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę miesięcznie. W 2025 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4666 złotych brutto, co przekłada się na ochronę 3499,50 zł miesięcznie. Oznacza to, że osoba zatrudniona na umowę o pracę zawsze zachowuje część dochodu wolną od egzekucji.
Co zrobić w przypadku zajęcia chronionych środków?
Mimo że świadczenie pielęgnacyjne nie podlega zajęciu komorniczemu, czasem może dojść do pomyłki. Komornik - zwłaszcza gdy zajmuje wspólne konto dłużnika i opiekuna - może nie odróżnić pieniędzy, które wpływają tam z tytułu wynagrodzenia za pracę bądź są oszczędnościami. Wówczas najlepiej skontaktować się z komornikiem i wykazać, że w ramach kwoty, którą zajął, znajduje się świadczenie pielęgnacyjne. Należy powołać się na art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego.
Dobrym rozwiązaniem jest posiadanie osobnego konta socjalnego. Można wskazać urzędowi miasta lub gminy (czyli podmiotowi wypłacającemu zasiłek) nr takiego rachunku bankowego. Zapytaj swój bank, czy masz możliwość założenia w nim konta socjalnego.
Dłużnik powinien regularnie monitorować swój rachunek bankowy, szczególnie jeśli otrzymuje świadczenia chronione. Warto poinformować komornika o źródle pochodzenia wpływów, np. dostarczając zaświadczenie z MOPS lub decyzję ZUS. Jeśli doszło do zajęcia środków chronionych, można złożyć skargę na czynność komornika do sądu rejonowego właściwego dla miejsca prowadzenia egzekucji. Warszawa Bemowo czy Wola to dzielnice, w których takie postępowania prowadzi się zgodnie z ogólnokrajowymi przepisami, dlatego miejsce zamieszkania nie wpływa na zakres praw dłużnika.
Krok po kroku kiedy i jak odzyskać pieniądze od komornika po egzekucji. Bo można! - Anuluj-Dlug.pl
tags: #czy #komornik #moze #zajac #swiadczenie #rodzicielskie