Czy komornik sądowy jest organem administracji publicznej?

Komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym, którego głównym zadaniem jest skuteczne i zgodne z prawem wykonywanie orzeczeń sądowych oraz prowadzenie postępowań egzekucyjnych.

Obowiązki komornika sądowego obejmują szeroki zakres czynności - od egzekucji i zabezpieczenia majątku, przez prowadzenie licytacji, aż po wykonywanie orzeczeń sądowych i doręczanie pism.

Komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym, działającym przy sądzie rejonowym, przy którym działa.

Zgodnie z ustawą o komornikach sądowych z dnia 22 marca 2018r., tj. Art. 18 ust. Oznacza to w praktyce, iż z dniem złożenia ślubowania na podstawie art. 17 ust. Komornik na podstawie odrębnych przepisów wykonuje również inne czynności.

Podstawą prawną wykonywania zawodu komornika od 30 listopada 1997 roku do 1 stycznia 2019 roku była ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Od 1 stycznia 2019 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych i ustawa z dnia 28 lutego 2018 r.

Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018r., komornik sądowy jest organem egzekucyjnym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 4 cyt. Komornik, poza zadaniami określonymi w ust. 1) na zlecenie sądu albo wniosek powoda zobowiązanego przez sąd na podstawie art. 139 (1) § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, z późn. zm.).

Komornik Sądowy i jego zadania

Podsumowując powyższe zadania, komornicy wykonują w sposób przewidziany przez przepisy kodeksu postępowania cywilnego, ustawy o komornikach sądowych oraz ustawy o kosztach komorniczych - pod nadzorem prezesa właściwego miejscowo sądu rejonowego.

Komornik prowadzi egzekucję m.in. ruchomości.

Komornik wykonuje czynności mające na celu zabezpieczenie przysługującej wierzycielowi należności.

W sytuacji, kiedy dłużnik nie jest znany, obowiązkiem komornika jest najpierw odszukanie go.

Jest zobowiązany również do zawiadomienia sądu w przypadku konieczności rozpoczęcia postępowania egzekucyjnego.

Do jego obowiązków może należeć także ocena wielkości majątku dłużnika (samodzielnie lub z pomocą biegłego).

W pewnych sytuacjach, po zajęciu mienia dłużnika, organizuje licytację zajętych przedmiotów.

Komornik sądowy działa przy sądzie rejonowym.

Komornik jest osobą niezawisłą.

Do jego obowiązków należy również wzywanie osób, których dotyczy postępowanie egzekucyjne, instytucji, organów administracji państwowej itp.

Komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym, jednak nie jest urzędnikiem państwowym.

Charakter pracy komornika sądowego

Praca komornika sądowego ma charakter indywidualny i samodzielny.

Komornik sądowy pracuje zarówno w kancelarii komorniczej (przyjmowanie interesantów, sporządzanie raportów, protokołów, przydzielanie pracownikom kancelarii zadań itp.), jak i w terenie (np. przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych).

Praca komornika zazwyczaj odbywa się w godzinach pracy kancelarii, w dni powszednie.

Niekiedy zachodzi potrzeba pracy w innych dniach czy godzinach (np. przy wykonywaniu czynności egzekucyjnych).

Wymagania wobec komornika sądowego

Komornik w swojej pracy ma ciągłe pośrednie i bezpośrednie kontakty z innymi ludźmi (np. negocjuje warunki spłaty długu) w związku z tym wymagana jest od niego duża odporność na stres, opanowanie, cierpliwość, wytrwałość, odpowiedzialność, rzetelność oraz bezwzględna uczciwość.

Istotne jest dobre przygotowanie zawodowe, znajomość prawa obowiązujących przepisów.

Komornik powinien śledzić na bieżąco zmiany aktów prawnych, wydawane na ten temat interpretacje i brać udział w szkoleniach, gdyż tylko w ten sposób może stale podnosić swoje kwalifikacje.

Ponieważ komornik wykonuje także pracę biurową, niezbędna jest umiejętność obsługi komputera i innych urządzeń biurowych.

Kwestia statusu prawnego komornika sądowego

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojawiały się rozbieżności co do tego, czy komornik sądowy jest organem administracji publicznej. W jednej ze spraw Sąd uznał, że komornik sądowy, wykonując czynności na zlecenie sądu lub na wniosek strony, w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, nie jest organem administracji publicznej. Sąd podkreślił, że komornik sądowy jest organem egzekucyjnym działającym przy sądzie rejonowym i podlega kontroli sądu cywilnego oraz Prezesa Sądu Rejonowego.

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wymierzył Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Z. grzywnę w kwocie 200 zł za nieprzekazanie w terminie skargi K. B. na bezczynność Komornika w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej, wraz z odpowiedzią na tę skargę oraz aktami sprawy.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż skarga, która złożona została do Sądu w dniu 25 stycznia 2013 r., przekazana została Komornikowi w dniu 31 stycznia 2013 r., a ten nie wywiązał się z obowiązku przesłania Sądowi odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy.

Termin na dokonanie tej czynności upływał bowiem z dniem 15 lutego 2013 r., a przesłanie akt sprawy nastąpiło dopiero w dniu 17 kwietnia 2013 r.

Uzasadniało to, zdaniem Sądu, wymierzenie Komornikowi grzywny w myśl art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270).

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z., domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i oddalenia wniosku strony o wymierzenie grzywny, ewentualnie zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy ze skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 22/13.

Komornik podniósł zarzut naruszenia przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich niezastosowanie, a w szczególności:

art. 58 § 1 pkt. 1 w związku z art. 1 i art. 3 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt. 8 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich niezastosowanie i nie odrzucenie na tej podstawie wniosku strony z powodu niedopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej - przez przyjęcie, że działanie komornika sadowego należy do zakresu działania administracji publicznej i że komornik sądowy na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest organem administracji publicznej, podczas gdy komornik sądowy zgodnie z art. 758 k.p.c. i art. 759 § 1 k.p.c. oraz art. 2 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji jest organem wykonawczym władzy sądowniczej działającym przy sądzie rejonowym i wykonującym czynności wyłącznie w sprawach egzekucji cywilnej i w związku z tym na podstawie art. 759 § 2 k.p.c. oraz art. 767 § 1 k.p.c. oraz art. 3 ust. 1 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji jako organ egzekucji cywilnej podlega wyłącznie kontroli sądu cywilnego i Prezesowi Sądu Rejonowego, przy którym działa, również w zakresie skarg na bezczynność czy zaniechanie dokonania czynności na podstawie art. 767 § 1 zd. drugie k.p.c. i art. 3 ust. 2 i ust.
art. 1 w związku z art. 3 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt. 8 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 10 Konstytucji i art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez ich niezastosowanie - przez przyjęcie, że mimo konstytucyjnego trójpodziału władzy i wywodzonej z niej zasady autonomii prawa cywilnego i administracyjnego, komornik sądowy jako organ wykonawczy władzy sądowniczej i podlegający w związku z tym kontroli władzy sądowniczej, stanowi jednocześnie na podstawie art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej organ administracji publicznej podlegający również kontroli przez sąd administracyjny na podstawie art. 1 w związku z art. 3 § 1 oraz art. 3 § 2 pkt. 8 Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, choć w zakresie swojej działalności komornik sądowy jako organ wykonawczy władzy sądowniczej podlega kontroli wyłącznie sądu powszechnego i Prezesa Sądu Rejonowego, przy którym działa, a to na podstawie cyt. wyżej art. art. 758 k.p.c. i art. 759 § 1 i § 2 k.p.c. oraz art. 2 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, również w zakresie skarg na bezczynność czy zniechanie dokonania czynności na podstawie art. 767 § 1 zd. drugie k.p.c. i art. 3 ust. 2 i ust. 4 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, zaś w zakresie czynności nie zastrzeżonych do kompetencji sądu i prezesa sądu rejonowego - Ministrowi Sprawiedliwości na podstawie art. 64 ust. 1 Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz samorządowi komorniczemu na podstawie art. 65 ust. 1 i ust.
art. 52 § 1 i 3 w zw. z art. 54 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przez ich błędną wykładnię - przez przyjęcie, że dla wszystkich pism przychodzących innych, niż związane z prowadzeniem egzekucji i rejestrowanych w związku z tym w dzienniku "Kmo" do korespondencji ogólnej, komornik sądowy zakłada akta administracyjne, które po odmowie uwzględnienia wniosku strony i kolejnym piśmie strony niezadowolonej z otrzymanej odpowiedzi, zarejestrowanym pod kolejnym numerem dziennika "Kmo", komornik ma obowiązek przekazywać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w trybie art. 54 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i że na tej podstawie komornik sądowy zobowiązany jest do traktowania każdego pisma strony niezadowolonej z rozpatrzenia jej wniosku jako skargi na działanie administracji publicznej i przekazywania go Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu jako skargi strony na działanie organu administracji publicznej, także bez uprzedniego otrzymania wezwania pochodzącego od strony do usunięcia naruszenia prawa w terminie 14 dni w rozumieniu art. 37 i art. 52 § 2 P.p.s.a.
art. 37a i art. 69 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 20.12.2005 r. w sprawie określenia szczegółowych przepisów o biurowości i ewidencji operacji finansowych kancelarii komorniczych (Dz. U. Nr 266, poz. 2660) - art. 4 ust, 1 pkt. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w związku z art. 10 Konstytucji i art. 758 k.p.c. oraz art. 21 § 1 w zw. z art. 22 § 1 pkt. 2 i 3 i § 3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych - przez ich niezastosowanie - przez przyjęcie że to komornik - mimo że nie jest on organem administracji publicznej ani też organem administracji sądowej - zobowiązany jest do udzielania informacji publicznych, a nie Prezes Sądu, przy którym działa komornik (lub Prezes Sądu Okręgowego albo Prezes Sądu Apelacyjnego, którym komornik składa coroczne sprawozdanie statystyczne z prowadzonej działalności w ramach czynności nadzoru na podstawie art. 66 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji), a niewątpliwie Prezes Sądu Rejonowego, Okręgowego lub Apelacyjnego jest organem administracji sądowej w zakresie nie związanym z orzekaniem na podstawie art. 22 § 1 pkt. 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych we wszystkich sprawach administracyjnych sądu i podległych mu organów władzy sądowej i jednostek organizacyjnych oraz na podstawie art. 22 § 1 pkt. 3 pełni inne czynności przewidziane w odrębnych przepisach, w związku z czym na podstawie tej szczególnej normy kompetencyjnej Prezes Sądu jest uprawniony do udzielania m.in.
art. 22 w zw. z art. 21 ustawy o dostępie do informacji publicznej i art. 20 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji - przez ich niezastosowanie - przez przyjęcie, że mimo związania komornika sądowego obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, komornik jest zobowiązany do udostępnienia informacji związanych z prowadzonymi postępowaniami na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej (i do czego w przypadku odmowy udzielania takich informacji może zobowiązać komornika sąd administracyjny), a nie na podstawie orzeczenia sądu powszechnego wydanego w wyniku rozpoznania powództwa cywilnego strony wniesionego na podstawie art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę nie podzielił argumentacji komornika. Sąd uznał, że obowiązek przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na nią do sądu administracyjnego obciążał komornika, niezależnie od tego, czy był organem administracji publicznej. Grzywna ma charakter dyscyplinująco-restrykcyjny i jej celem jest zapewnienie terminowości działań organów.

Sąd podkreślił, że okoliczności, które spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, mogą mieć wpływ na wysokość grzywny, ale nie na jej wymierzenie. Wyłączną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewykonanie wskazanych w ustawie obowiązków.

PRAWNIK ODPOWIADA. Co może zająć komornik. Wyjaśniamy wątpliwości prawne #poradyprawne #komornik

Podsumowując, chociaż komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym i wykonuje zadania z zakresu administracji wymiaru sprawiedliwości, nie jest uznawany za organ administracji publicznej w rozumieniu przepisów o dostępie do informacji publicznej. Jego działalność podlega kontroli sądów powszechnych oraz Prezesa Sądu Rejonowego.