Czy komornik zawiadamia urząd pracy o zajęciu stypendium stażowego?
Pytanie o to, czy komornik może zająć stypendium, jest jednym z najczęstszych, jakie otrzymujemy od młodych dłużników, studentów i stażystów. Działania komornika są ściśle określone przez przepisy, które bywają jednak skomplikowane i niejasne. Ten artykuł to kompletne kompendium wiedzy, które rozwieje wszystkie Twoje wątpliwości.
Rodzaje stypendiów a ich ochrona przed egzekucją
Kluczowy dla całej sprawy jest art. 831 § 1 pkt 2 Kodeksu Postępowania Cywilnego. Stanowi on, że co do zasady, nie podlegają egzekucji sumy przyznane przez Skarb Państwa na specjalne cele, w szczególności stypendia i wsparcia. Są one traktowane jako środki o specjalnym przeznaczeniu, a nie zwykły dochód.
Ochrona stypendium całkowicie znika w przypadku egzekucji świadczeń alimentacyjnych. Prawo bezwzględnie przedkłada dobro dzieci nad ochronę dłużnika.
Jeśli dług powstał w związku z realizacją celów, na które stypendium zostało przyznane, również może to wpłynąć na możliwość jego zajęcia.
Kluczowe jest źródło finansowania i charakter świadczenia.
Stypendia chronione
Status: CHRONIONE (z wyjątkiem alimentów).
Wszystkie stypendia przyznawane na uczelniach wyższych ze środków budżetu państwa - takie jak stypendium socjalne, stypendium rektora dla najlepszych studentów, stypendium dla osób niepełnosprawnych czy stypendium ministra - wprost podpadają pod ochronę z art. 831 k.p.c.
Stypendia traktowane jak wynagrodzenie minimalne
Status: CHRONIONE W PRAKTYCE (traktowane jak wynagrodzenie minimalne).
Tutaj sytuacja jest inna. Stypendium stażowe, zgodnie z art. 833 k.p.c., jest traktowane na równi z wynagrodzeniem za pracę. Oznacza to, że podlega ono ochronie do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę (w przypadku długów niealimentacyjnych). Ponieważ stypendium stażowe (zwykle 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych) jest niemal zawsze niższe od aktualnej płacy minimalnej netto, w praktyce jest ono w całości wolne od zajęcia.
Stypendia sportowe
Status: ZALEŻY OD ŹRÓDŁA.
Jeśli stypendium sportowe jest finansowane ze środków budżetu państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (np. stypendium od ministra sportu, marszałka województwa), jest chronione na zasadach ogólnych (art. 831 k.p.c.).
Stypendia z PFRON
Status: NIECHRONIONE.
To bardzo ważna i często myląca kwestia. Mimo że stypendia te mają charakter wsparcia, to środki na ich realizację nie pochodzą bezpośrednio ze Skarbu Państwa. Zgodnie z ustawą, PFRON posiada odrębną osobowość prawną. Wniosek jest brutalny: stypendia wypłacane osobom niepełnosprawnym przez PFRON nie podlegają ochronie z art. 831 k.p.c.
Środki z dotacji unijnych
W przypadku środków pochodzących z programów finansowanych ze środków unijnych mówimy o ustawowym wyłączeniu możliwości przeprowadzenia z nich egzekucji cywilnej. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy egzekwowana wierzytelność powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone.
Zgodnie z art. 831 § 1 pkt 2a Kodeksu postępowania cywilnego nie podlegają egzekucji środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Chodzi tu o środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, a także niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu oraz inne środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi.
Ponadto w myśl art. 831 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego w przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 1-2a i 7 tego przepisu, nie podlegają egzekucji również sumy i świadczenia w naturze już wypłacone lub wydane. W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 2a ww. przepisu, nie podlegają egzekucji również środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu, na który były przeznaczone środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
Potwierdzeniem tego stanowiska jest uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2015 r. (sygn. akt III CZP 104/14), zgodnie z którą „według art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c., nie podlegają egzekucji środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych”. SN wskazuje, że „przepis art. 831 § 2 k.p.c. rozciąga wyłączenie spod egzekucji środków określonych w art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c. na środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne. Takie, które powstały w ramach realizowania projektu, na który je przeznaczono są wyłączone spod egzekucji”. W opinii SN decydujące dla wyznaczenia granic przedmiotowych wyłączenia spod egzekucji jest pochodzenie środków, do których kierowana jest egzekucja. Nie jest najważniejsze to, jaki tytuł prawny do tych środków ma dłużnik, wobec którego prowadzona jest egzekucja.
Jak bronić się przed zajęciem stypendium na koncie bankowym?
Status: CHRONIONE (z wyjątkiem alimentów).
To najczęstszy i najbardziej bolesny scenariusz. Prawo mówi, że Twoje stypendium naukowe jest chronione, a mimo to komornik zabrał pieniądze z konta. Wyjaśniamy zjawisko: Komornik nie zajmuje „stypendium”. Komornik zajmuje „rachunek bankowy”. Z jego perspektywy nie ma znaczenia, jakie jest źródło pieniędzy. Zgodnie z prawem, gdy chronione stypendium wpływa na Twoje konto, miesza się z innymi środkami i staje się po prostu „wierzytelnością z rachunku bankowego”. Jeśli kwota stypendium (lub suma stypendium i innych środków na koncie) przekroczy w danym miesiącu kwotę wolną, bank ma obowiązek przekazać nadwyżkę komornikowi.
Jak bronić się przed zajęciem stypendium na koncie bankowym?
- Złóż wniosek do komornika o zwolnienie środków: Niezwłocznie po zajęciu złóż do komornika formalny, pisemny wniosek o zwolnienie zajętych środków spod egzekucji, powołując się na art. 831 k.p.c.
- Rozważ konto socjalne: Choć mało popularne, założenie tzw. „rachunku rodzinnego” pozwala na gromadzenie wyłącznie świadczeń niepodlegających egzekucji (w tym stypendiów).
Krok po kroku kiedy i jak odzyskać pieniądze od komornika po egzekucji. Bo można! - Anuluj-Dlug.pl
Podstawa prawna:
- Art. 831 k.p.c. § 1
- Art. 1083 k.p.c. § 1
- Art. 833 k.p.c. § 1[1]
tags: #czy #komornik #zawiadamia #urzad #pracy #o