Czy skarbnik może podpisać tytuł wykonawczy?

Podpisanie tytułu wykonawczego jest czynnością o istotnym znaczeniu prawnym, wymagającą odpowiedniego upoważnienia. W kontekście jednostek samorządu terytorialnego, kluczowe staje się ustalenie, czy skarbnik gminy ma prawo do samodzielnego podpisywania takich dokumentów, a jeśli tak, to na jakiej podstawie prawnej.

Upoważnienie do kontrasygnaty i podpisywania dokumentów

Kwestia upoważnienia do kontrasygnaty oraz podpisywania dokumentów, w tym tytułów wykonawczych, była przedmiotem analizy w kontekście praktyki samorządowej. W jednym z przypadków, Regionalna Izba Obrachunkowa zakwestionowała sposób podpisywania umów z wykonawcami przez kierownika wydziału finansowego urzędu gminy. Kierownik ten działał na podstawie upoważnienia udzielonego przez wójta, które obejmowało możliwość podpisywania dokumentów i umów w przypadku nieobecności skarbnika w ramach kontrasygnaty.

Argumentowano, że skarbnik, niezależnie od upoważnienia wójta, udzielił kontrasygnaty ustnie, w trakcie rozmowy telefonicznej. Jednak RIO nie przyjęło tych wyjaśnień, wskazując na naruszenie przepisów. Wójt gminy nie mógł upoważnić pracownika (kierownika wydziału finansowego urzędu) do kontrasygnaty dokumentacji lub umów w zastępstwie skarbnika. Takie upoważnienie musi pochodzić bezpośrednio od skarbnika.

Podstawa prawna podpisywania tytułów wykonawczych

Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), tytuł wykonawczy zawiera datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Użyte w przepisie sformułowanie „podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego” należy rozumieć jako warunek złożenia na tytule wykonawczym podpisu albo przez piastuna organu będącego wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albo przez osobę upoważnioną do wystawienia tytułu wykonawczego przez organ będący wierzycielem.

Podstawę takiego upoważnienia w postępowaniu administracyjnym stwarza przepis art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), który w postępowaniu egzekucyjnym znajduje odpowiednie zastosowanie z mocy art. 18 u.p.e.a. Zgodnie ze wspomnianym przepisem art. 268a k.p.a., organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.

Przepis art. 268a k.p.a. określa formę i treść upoważnienia administracyjnego. Upoważnienie powinno być pisemne oraz dokładnie określać zakres działania upoważnionego pracownika. Niedopuszczalne jest zatem wydawanie upoważnień o charakterze blankietowym. Upoważnienie powinno jasno wskazywać, kto i w jakiej kategorii spraw wykonuje zadania w imieniu organu. Sformalizowana treść upoważnienia wymaga, aby upoważnienie z art. 268a k.p.a. posiadało charakter imienny, a więc udzielane było konkretnemu pracownikowi, a nie pracownikom zajmującym określone stanowisko.

Skarbnik a organ gminy

Wierzycielem w przypadku gminy jest sama gmina, która działa przez swoje organy. Skarbnik gminy, jako taki, nie jest organem gminy. Może natomiast zostać upoważniony do wykonywania określonych czynności, w tym m.in. do podpisywania tytułów wykonawczych. Podstawę ku temu stanowić będzie art. 268a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

Nie wydaje się natomiast, aby właściwą podstawą ku temu były przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Z nich wynika bowiem, że wójt może powierzyć prowadzenie określonych spraw gminy w swoim imieniu zastępcy wójta lub sekretarzowi gminy. Skarbnik nie jest wymieniony wśród osób, którym można powierzyć na tej podstawie „prowadzenie określonych spraw gminy”. Z kolei zgodnie z art. 39 ust. 2 w związku z ust. 3 wójt może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Tak więc właściwą podstawą do wydania stosownego upoważnienia w tym zakresie wydaje się być art. 268a k.p.a.

Elektroniczne tytuły wykonawcze

Od 1 lipca 2021 r. funkcjonuje system teleinformatyczny eTW, przeznaczony do przekazywania tytułów wykonawczych do naczelnika urzędu skarbowego. System ten obsługuje dokumenty w określonych wersjach (TW-1(5), TW-3(2), ZZ-1(1), ZZ-2(1)). Tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel, a zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. powinien zawierać podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela.

Wierzyciel może upoważnić pracowników urzędów gmin do wystawiania w swoim imieniu tytułów wykonawczych z zakresu podatków i opłat lokalnych na podstawie art. 268a k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Tworzenie dokumentu tytułu wykonawczego wymaga uzyskania dostępu do aplikacji eTW od administratora lokalnego.

Jak przygotować się w fundacji i stowarzyszeniu do złożenia deklaracji CIT-8?

Ważne aspekty prawne

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że nie ma możliwości późniejszego „konwalidowania” tytułu wykonawczego przez osobę nieupoważnioną. Niedopuszczalne jest posługiwanie się przez analogię przepisami prawa cywilnego i konwalidowanie nieważnych czynności w sferze imperium organu, które zostały podjęte bez stosownego upoważnienia administracyjnego. Nie jest zatem dopuszczalne udzielenie upoważnienia administracyjnego upoważniającego do dokonania wcześniejszej czynności przez osobę upoważnioną po wydaniu decyzji administracyjnej. Działanie pracownika bez upoważnienia organu ma cechy rażącego naruszenia prawa powodującego nieważność danej czynności prawnej.

Powyższe wymogi są kluczowe dla bezpieczeństwa prawnego. Dlatego też, podpisanie tytułu wykonawczego przez osobę nieposiadającą ważnego i imiennego upoważnienia, udzielonego na piśmie przez właściwy organ, czyni ten tytuł bezprawnym.

Rodzaj czynności	Podstawa prawna	Wymagana forma upoważnienia
Podpisywanie dokumentów i umów przez kierownika wydziału finansowego w zastępstwie skarbnika	Art. 268a k.p.a. w zw. z art. 54 ust. 1 i 8 u.f.p.	Pisana, imienna, z określeniem zakresu
Wystawianie i podpisywanie tytułów wykonawczych	Art. 268a k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.	Pisana, imienna, z określeniem zakresu

tags: #czy #skarbnik #moze #podpisac #tytul #wykonawczy