Darowizna samochodu w rodzinie a komornik
Zajęcie auta przez komornika to problematyczna kwestia dla osób, które przemieszczają się nim na co dzień. Obecnie większość miast jest dobrze skomunikowana. Nie zmienia to faktu, że wykluczenie transportowe to wciąż dla setek tysięcy Polaków duże utrudnienie. Dla osób borykających się z takimi trudnościami ocalenie samochodu przed egzekucją jest niezwykle istotne.
Komornik ma prawo zająć zarówno nieruchomości, ruchomości, jak i środki pieniężne. Jest to zależne od indywidualnej sytuacji dłużnika. Jeżeli komornik nie będzie mógł ściągnąć pieniędzy z konta osoby zadłużonej, to prawdopodobnie w następnej kolejności zajmie ruchomości. Każda osoba, wobec której wszczęto postępowanie egzekucyjne, powinna mieć świadomość, że istnieje coś takiego jak wyłączenie spod egzekucji (art. 831. k.p.c.) oraz ograniczenie przedmiotowe egzekucji (art. 829 k.p.c.). W konsekwencji komornik nie może zostawić dłużnika z przysłowiowym „niczym”.
Wyłączenia spod egzekucji
Istnieją sytuacje, w których komornik nie może zająć pewnych przedmiotów. Należą do nich:
- Rzeczy niezbędne do codziennego życia, funkcjonowania oraz utrzymania minimalnego standardu.
- Wyposażenie służące do zarabiania pieniędzy, dzięki któremu dłużnik może pracować (np. laptop, narzędzia, samochód niezbędny do osobistej pracy zarobkowej). Wyjątek stanowi sytuacja, gdy dłużnik posiada więcej takiego sprzętu, niż potrzebuje.
- Środki finansowe przeznaczone na wsparcie rodzin, osób w potrzebie lub znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych.
- Zwierzęta domowe.
Komornik ma wgląd do bazy CEPiK (Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców).
Współwłasność samochodu a komornik
Zdarza się, że auto przypisane jest na dwóch właścicieli. Można zatem wnioskować, że komornik nie ma prawa zająć pojazdu, który jest współwłasnością dłużnika i osoby, która długu nie posiada. Niestety egzekutor ma prawo dokonać tzw. egzekucji z ułamkowej części rzeczy ruchomej (art. 846 k.p.c.). Z praktycznego punktu widzenia licytacja ułamkowej części pojazdu jest trudna. Komornik nie ma gwarancji, że znajdzie nabywcę. Raczej nie będzie wielkim zaskoczeniem, jeśli powiemy, że auto w leasingu nie podlega egzekucji. Wszak właścicielem takiego auta nie jest dłużnik, a firma leasingowa. Nie ma w tym wypadku znaczenia fakt, że samochód stanowi dla dłużnika przedmiot codziennego użytku.
Współwłasność to sytuacja, w której własność tej samej rzeczy (w tym przypadku samochodu) przysługuje co najmniej dwóm osobom (art. 195 k.c.). Zajęcie komornicze pojazdu we współwłasności jest dopuszczalne, jednak kluczowe jest to, kto faktycznie włada autem. Jeżeli pojazd znajduje się we władaniu dłużnika, komornik może go zająć. Jeżeli jednak samochód jest w rękach drugiego współwłaściciela (niedłużnika) lub osoby trzeciej, zajęcie jest możliwe tylko, gdy ta osoba wyrazi na to zgodę lub przyzna, że dłużnik jest współwłaścicielem (art. 830 k.p.c.). Po zajęciu pojazdu, komornik powinien o tym fakcie zawiadomić pozostałych współwłaścicieli.
Plusy współwłasności pojazdu:
- Oszczędność na składce OC: Współwłasność z osobą, która ma pełen pakiet zniżek, znacząco obniży wysokość składki.
- Utrudnienie egzekucji komorniczej: To najważniejsza zaleta. O wiele trudniej jest komornikowi sprzedać ułamek własności niż całą rzecz. Zasadniczo nikt nie chce kupić „połowy” samochodu, by potem dzielić się nim z obcą osobą.
Minusy i ryzyka dla współwłaściciela (niedłużnika):
- Obowiązek podstawienia auta na licytację: Jeśli komornik wyznaczy termin licytacji, może zażądać od Ciebie dostarczenia pojazdu.
Chociaż komornik zajmuje całą rzecz, to sprzedaży na licytacji podlega wyłącznie udział należący do dłużnika. Przykład: Pojazd Opel Vectra o wartości 10.000 zł należy w 50% do dłużnika Jana i w 50% do jego brata Andrzeja. Andrzej (niedłużnik) zgodził się na sprzedaż całego pojazdu. Z licytacji komornik uzyskał 8.000 zł.
Jeśli jesteś zadłużonym, a zostałeś dopisany do auta członka rodziny tylko w celu uzyskania zniżek, Twoja obecność w dowodzie rejestracyjnym naraża faktycznych właścicieli na stres i potencjalne problemy z komornikiem. W takim przypadku najlepszym rozwiązaniem jest pozbycie się udziałów (np. poprzez sprzedaż lub darowiznę).
WAŻNE: Wszelkich zmian we własności dokonuj zanim egzekucja komornicza zostanie wszczęta. Jeśli Twoje zadłużenie jest na tyle duże, że egzekucja jest nieunikniona, skorzystaj z pomocy specjalistów.
Darowizna w rodzinie a skarga pauliańska
Zdarza się, że dłużnicy próbując chronić swój majątek przed komornikiem, przekazują w darowiźnie swoje nieruchomości członkom rodziny - myśląc, „w końcu i tak wszystko zostaje w rodzinie”. Jednak mało który zadłużony ma świadomość, że takie działanie może być uznane za bezskuteczne. Trzeba pamiętać, że gdy dłużnik wyzbył się swego majątku na rzecz osoby trzeciej po to, by utrudnić lub całkowicie udaremnić egzekucję należności, pogarsza tym samym sytuację wierzyciela. Ten ostatni ma jednak narzędzie prawne w postaci skargi pauliańskiej.
Skarga pauliańska to roszczenie kierowane w pozwie cywilnym, przeciwko osobie trzeciej, która uzyskała korzyść od dłużnika. Jeżeli osoba taka zbyła rzecz dalej, to możliwość pozywania przechodzi na kolejną osobę. Celem powództwa jest uznanie przez sąd czynności np. darowizny dokonanej przez dłużnika (z pokrzywdzeniem wierzyciela) za bezskuteczną. Uzyskanie korzystnego wyroku nie sprawi, że dana rzecz powróci od razu do majątku dłużnika. Traktuje się ją jednak tak, jakby w skład tego majątku wchodziła i wierzyciel może prowadzić z tego składnika egzekucję.
Warunki zastosowania skargi pauliańskiej (art. 527 § 1 i 2 k.c.):
- Czynność prawna dokonana przez dłużnika doprowadziła do pokrzywdzenia wierzyciela, gdyż dłużnik stał się niewypłacalny (albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności).
- Osoba trzecia uzyskała na skutek tej czynności korzyść majątkową.
- Dłużnik był świadomy swojego działania, doskonale wiedział, że takim sposobem szkodzi wierzycielowi.
- Osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową, wiedziała (lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć) o tym, że dłużnik działa ze świadomością pokrzywdzenia swojego wierzyciela.
Przykład: Wojciech, mający duże długi, przepisał działkę na kuzynkę, by uniknąć egzekucji. Nadal jednak z niej korzystał, co zauważył wierzyciel. Złożył skargę pauliańską i sąd uznał darowiznę za bezskuteczną wobec niego. Komornik mógł przejąć działkę.
Darowizna na rzecz małoletniego
Można dokonać darowizny od razu na rzecz osoby małoletniej. Wtedy rodzice zarządzają majątkiem, który otrzymuje dziecko. Majątek dziecka nie jest majątkiem rodziców, oni tylko pełnią nad nim pieczę do uzyskania przez dziecko pełnoletności.
Przykład: Siostra Elżbiety chciała podarować jej rodzinie samochód, który w przyszłości miał służyć niepełnosprawnej córce. Aby uniknąć zajęcia auta przez komornika męża Elżbiety, darowiznę dokonano bezpośrednio na córkę. Pojazd został zarejestrowany na dziecko, a rodzice jedynie nim dysponowali jako opiekunowie. Komornik nie miał podstaw do zajęcia auta.
Co, jeśli samochód jest współwłasnością dłużnika i osoby nieposiadającej długu?
Zgodnie z art. 845 § 24 K.p.c. - tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim jest podstawą do zajęcia ruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego. Dalsze czynności egzekucyjne (czyli np.: sprzedaż auta) dopuszczalne są na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko obojgu małżonkom. Jeżeli zatem powstanie długów odbyło się bez zgody współmałżonka, egzekucja z auta (ruchomości) będzie znacznie utrudniona lub wręcz niemożliwa z powodu braku klauzuli wykonalności na współmałżonka. Zatem nie dojdzie do jego faktycznego odebrania przez komornika i licytacji. Komornik jedynie zajmie auto, co oznacza, że np.: nie będzie można go sprzedać.
Zmiany w przepisach dotyczących egzekucji komorniczej
Resort sprawiedliwości zamierza zmienić przepisy dotyczące egzekucji. Komornik będzie mógł zająć rzecz ruchomą znajdującą się w posiadaniu dłużnika. W praktyce chodzi zazwyczaj o drogie samochody. Komornik będzie mógł je zająć, jeżeli będą one we władaniu dłużnika. Ich właściciel będzie mógł je odzyskać, jednak w tym celu będzie musiał wnieść do sądu powództwo o zwolnienie rzeczy spod egzekucji. To sąd będzie badał, kto jest jej rzeczywistym właścicielem.
Ta zmiana oznacza, że komornik będzie mógł zająć także samochód będący w leasingu, jeżeli dłużnik faktycznie nim jeździ (sprawuje nad nim władanie). Firma leasingowa będzie musiała udowodnić przed sądem, że pojazd stanowi jej własność. A takie postępowanie może potrwać nawet kilka lat.
Przepisy te obowiązywały już wcześniej, ale zostały usunięte po kilku głośnych i bulwersujących przypadkach zajęcia przez komornika mienia, które nie należało do dłużnika. Dziś obowiązują uregulowania, zgodnie z którymi komornik nie może zająć ruchomości, jeżeli dłużnik przedstawi niebudzący wątpliwości pisemny dowód, że nie jest właścicielem rzeczy.
Zgodnie z projektem grzywny w postępowaniu egzekucyjnym pójdą w górę. Komornik będzie mógł nakładać wyższe kary w kilku sytuacjach, np. za odmowę udzielenia informacji lub podanie fałszywych danych, przeszkadzanie w pracy komornikowi czy nie wypełnianie obowiązków przez pracodawców.
Licytacje elektroniczne
Nowelizacja obejmie również zmiany w zakresie licytacji elektronicznej ruchomości i nieruchomości. Kluczową zmianą jest wprowadzenie jako podstawowej formy licytacji elektronicznej. Licytacja publiczna będzie przeprowadzana tylko na wniosek wierzyciela. Dzięki temu możliwe będzie uzyskiwanie wyższych cen nabycia, zwiększy się transparentność licytacji oraz skróci się czas prowadzonych postępowań.
Darowizna samochodu a komornik - podsumowanie
Darowizny w rodzinie mogą być skutecznym rozwiązaniem w celu ochrony majątku przed komornikiem, ale tylko wtedy, gdy są dobrze udokumentowane i nie służą pokrzywdzeniu wierzycieli. Kluczowe jest odpowiednie udokumentowanie źródła finansowania oraz rejestracja pojazdu na osobę, która nie jest dłużnikiem. W przypadku wątpliwości lub potrzeby zabezpieczenia majątku przed egzekucją, warto skorzystać z profesjonalnej porady prawnej.
Poszukiwanie majątku przez komornika. Zobacz jak działa komornik!
tags: #darowizna #samochodu #w #rodzinie #komornik