Krzysztof Spirydowicz: Analiza problemów polskiego systemu ochrony zdrowia
Wydarzenie otworzył prof. Piotr Wachowiak, Rektor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, podkreślając znaczenie pierwszego Kongresu Gospodarka i Zdrowie. Zaznaczył, że po pandemii zdrowie nabrało nowej wartości, a gospodarka została dotknięta przez wojnę w Ukrainie. W zdrowym społeczeństwie kompetencje są lepiej wykorzystywane w gospodarce, a zdrowa gospodarka generuje więcej środków na ochronę zdrowia, które muszą być efektywnie zarządzane.
Prof. SGH dr hab. Piotr Wachowiak zwrócił uwagę na bezprecedensowe powiązanie między zdrowiem społeczeństwa a sytuacją gospodarczą, które uwidoczniła pandemia COVID-19. Obnażyła ona słabość systemów zdrowotnych i gospodarczych.
Prof. Bolesław Samoliński z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego podkreślił sukces Polski w powstrzymaniu pierwszej fali epidemii dzięki tradycyjnym metodom ochrony przed zakażeniem. Kolejne fale ustąpiły po wprowadzeniu szczepionek, co pozwoliło na wyjście z pandemii.
Dr Maciej Grabowski z Centrum Myśli Strategicznych określił pandemię jako naturalny eksperyment o ogromnym wymiarze. Zaznaczył, że doświadczenie ostatnich trzech lat powinno być przeanalizowane w celu usprawnienia systemu ochrony zdrowia. Brak analizy tego materiału oznacza, że w przypadku kolejnej pandemii nie wyciągniemy wniosków.
Odnosząc się do Funduszu Medycznego, dr Grabowski wskazał na jego słabe wykorzystanie i brak przejrzystości w finansowaniu projektów. Fundusz, który miał wspierać leczenie i modernizację szpitali, nie posiada własnych środków i działa poza kontrolą parlamentu.
W ciągu ostatniej dekady politycy skupiali się na bieżących problemach zdrowia publicznego, pomijając szerszy kontekst. Brak praktycznych analiz społecznych, ekonomicznych i politycznych utrudnia podejmowanie skutecznych decyzji. Komitet Zdrowia Publicznego PAN opracował dokument "Polskie Zdrowie 2.0", który identyfikuje kryzys zdrowotny w Polsce już od 2015 roku, kiedy zatrzymał się proces wydłużania się średniej długości życia.
Prof. Cezary Włodarczyk z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego stwierdził, że w czasie pandemii zdrowie publiczne nie zapobiegało, a medycyna naprawcza nie leczyła. System powinien działać w sposób zintegrowany, łącząc medycynę naprawczą, zdrowie publiczne i politykę społeczną. Podkreślił również znaczenie świadomości społecznej i kształtowania zdrowych nawyków, takich jak aktywność fizyczna, zwłaszcza na świeżym powietrzu.
Prof. Adam Witkowski z Narodowego Instytutu Kardiologii w Warszawie zaznaczył, że mimo pandemii, choroby sercowo-naczyniowe i nowotwory nadal stanowią blisko 70% wszystkich zgonów. Długość życia w Polsce jest o 4 lata krótsza niż średnia w UE, a kraj ten jest zaliczany do obszarów wysokiego ryzyka chorób układu krążenia z powodu powszechnych czynników ryzyka, takich jak nadciśnienie, hipercholesterolemia, palenie, cukrzyca i otyłość.
Dostęp do innowacyjnych technologii zdrowotnych w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej jest ograniczony w porównaniu do krajów UE5. Pacjenci z regionu ES-W mają dwukrotnie mniejsze szanse na otrzymanie innowacyjnej farmakoterapii. Kraje ES-W wydają mniej na ochronę zdrowia (5% PKB) w porównaniu do krajów UE5 (8% PKB). Tylko 34% nowych leków dopuszczonych przez EMA jest dostępnych w naszej części Europy.
Prof. Barbara Więckowska ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie wskazała na starzenie się społeczeństwa jako główne wyzwanie finansowania systemu zdrowotnego. Polska wydaje na ochronę zdrowia mniej niż większość krajów UE, a wskaźniki takie jak Euro Health Consumer Index oceniają polski system nisko, zarówno przez ekspertów, jak i pacjentów.
Prof. Bolesław Samoliński podkreślił, że obecny stan systemu ochrony zdrowia, związany z brakiem kadr, infrastruktury i niedofinansowaniem, wymaga nie tylko wzrostu wydatków do 6-7% PKB, ale podwojenia środków w systemie, aby zahamować jego degradację. Polska była nieprzygotowana kadrowo, systemowo, finansowo i sprzętowo na pandemię, w przeciwieństwie do Hiszpanii czy Włoch, które pomimo trudności miały rezerwy systemowe.
System "fee for service" nie sprawdził się, traktując pacjenta jako przedmiot i powodując brak rozliczenia efektu zdrowotnego. Zadłużenie szpitali jest dowodem na kryzys systemu.
Renata Kaznowska, Wiceprezydent m. st. Warszawy, wyraziła zaniepokojenie sytuacją samorządów, których szpitale generują straty, a dochody maleją w wyniku zmian podatkowych. Samorządy tracą środki bez odpowiednich rekompensat.
Prof. Jacek Sierak, Jacek Karnowski (Prezydent m. Sopotu), Hanna Zdanowska (Prezydent m. Łodzi), Renata Kaznowska (Wiceprezydent m. st. Warszawy) i Konrad Fijołek (Prezydent m. Rzeszowa) uczestniczyli w dyskusji na temat finansowania ochrony zdrowia.
Wśród proponowanych rozwiązań znalazły się:
- Rekonstrukcja składki zdrowotnej: przejście od systemu ubezpieczeniowego do podatkowego, z określeniem obowiązków grup korzystających ze świadczeń bez płacenia składki (współubezpieczeni, osoby zwolnione). Podstawa naliczania składki powinna uwzględniać źródła niezarobkowe.
- Wprowadzenie wyodrębnionego systemu opieki długoterminowej, który zmniejszyłby liczbę hospitalizacji i uwolnił środki w budżecie zdrowotnym.
- Wzmocnienie "podatków od grzechów" (sin taxes) na alkohol, wyroby tytoniowe i niezdrową żywność, z przeznaczeniem uzyskanych środków na działania prozdrowotne.
- Ustalenie przestrzeni na współpłacenie pacjentów, z możliwością kompensaty poprzez ubezpieczenia.
- Zagospodarowanie odpadów medycznych poprzez recykling.
Prof. Bogdan Wojtyniak z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH - PIB podkreślił, że dłuższe życie jest sukcesem, a nie zagrożeniem. Kluczowe jest zapewnienie dobrego stanu zdrowia osobom starszym i umożliwienie im aktywnego trybu życia. Pandemia COVID-19 spowodowała "harvesting", czyli wcześniejsze zgony osób chorych, co może przełożyć się na mniejszą liczbę osób schorowanych w przyszłości. Należy jednak zbadać, czy COVID-19 nie wpłynął negatywnie na zdrowie osób, które przeżyły.
„Przesłanki całościowej naprawy polskiego systemu ochrony zdrowia”
tags: #dluznik #krzysztof #spirydowicz