Odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe
Śmierć bliskiej osoby to zawsze emocjonalny wstrząs, a sprawy majątkowe często schodzą wtedy na dalszy plan. Jednak z czasem pojawia się pytanie: co z długami zmarłego? Odpowiedzialność za długi spadkowe potrafi zaskoczyć niejednego spadkobiercę - zwłaszcza gdy w grę wchodzi majątek spadkowy i zobowiązania, o których wcześniej nikt nie wiedział. Kwestia długów spadkowych często pojawia się dopiero wtedy, gdy emocje po śmierci spadkodawcy zaczynają opadać, a do drzwi puka wierzyciel lub listonosz z pismem z sądu.
Dziedziczenie to nie tylko dom, mieszkanie czy oszczędności - to także kredyty, pożyczki, zaległe rachunki i inne długi spadkowe, które mogą zaskoczyć nawet najbliższą rodzinę. W praktyce coraz częściej okazuje się, że spadkobiercy zamiast majątku otrzymują listę zobowiązań - od kredytów hipotecznych po nieuregulowane opłaty za media. Według danych kancelarii zajmujących się sprawami spadkowymi, liczba przypadków, w których dziedziczy się więcej długu niż majątku, rośnie z roku na rok.
Kiedy myślisz o spadku, pewnie masz przed oczami dom po dziadkach, działkę czy rodzinne pamiątki. Ale skład spadku to nie tylko to, co widać na pierwszy rzut oka. Zgodnie z Kodeksem cywilnym, spadek obejmuje majątek zmarłego, czyli wszystkie składniki majątkowe, prawa i obowiązki, które przeszły na spadkobierców z chwilą śmierci spadkodawcy. rzeczy ruchome, np. Wszystkie te elementy tworzą tzw. masę spadkową, czyli całość praw i obowiązków pozostawionych po zmarłym.
I tu zaczyna się sedno problemu: jeśli spadkodawca miał więcej zobowiązań niż majątku, odpowiedzialność za długi spadkowe może oznaczać, że spadkobierca będzie musiał uregulować wszystkie zaległości. To jedno z najczęstszych pytań, jakie pojawia się po śmierci spadkodawcy. Czy już w tym momencie odpowiadam za jego zobowiązania? Otóż nie od razu. Odpowiedzialność spadkobierców za długi spadkowe nie pojawia się automatycznie wraz z pogrzebem. To właśnie przyjęciem spadku decydujesz, w jakim zakresie ponosisz odpowiedzialność za długi spadkowe. W praktyce oznacza to, że zanim złożysz podpis w kancelarii notarialnej lub w sądzie, warto ustalić, jaki jest faktyczny stan majątku zmarłego, czyli jaka jest wartość stanu czynnego spadku. Pamiętaj też, że z chwilą przyjęcia spadku zaczyna się bieg Twojej odpowiedzialności za długi spadkowe. Jeśli później okaże się, że w majątku są niespłacone zobowiązania, może być już za późno, by się z nich wycofać.
Prawo nie pozostawia Cię bez wyjścia - masz wybór, ale każdy z możliwych scenariuszy pociąga za sobą inne konsekwencje. Dlatego moment, w którym rozważasz przyjęcie spadku lub jego odrzucenie, nie jest tylko formalnością. To jedna z najważniejszych decyzji, jaką możesz podjąć po śmierci spadkodawcy.
Opcje przyjęcia spadku a odpowiedzialność za długi
Spadkobierca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia. Przyjęcie spadku oznacza wejście w ogół praw i obowiązków spadkodawcy. Do zakresu tego zalicza się również nabycie praw i obowiązków majątkowych co powoduje, że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za zobowiązania zmarłego. Kodeks cywilny łączy także z otwarciem spadku powstanie zobowiązań określanych jako długi spadkowe. Odpowiedzialność za długi spadkowe zależy jednak od kilku czynników, a mianowicie od złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku i jego treści oraz czy nastąpił już dział spadku w przypadku gdy dziedziczy więcej niż jeden spadkobierca.
Odpowiedzialność spadkobiercy polega na tym, że osoba która była wierzycielem w stosunku do spadkobiercy ma możliwość skierowania do majątku spadkobiercy egzekucji w przypadku gdyby ten spadkobierca nie spełnił dobrowolnie ciążącego na nim obowiązku. Odpowiedzialność za długi spadkowe ma charakter odpowiedzialności majątkowo-osobistej. Polega ona na tym, że jeśli dłużnik nie wykona swojego zobowiązania, wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z całego majątku dłużnika zarówno obecnego jak i przyszłego. Występują jednak dwie możliwości ograniczenia takiej odpowiedzialności.
Kodeks cywilny w art. 1030 zd. 1, reguluje problem odpowiedzialności przed przyjęciem spadku. Stanowi, że do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. Ustawodawca zatem wyraźnie oddziela majątek spadkowy od majątku osobistego spadkobiercy. Oznacza to, że spadkobierca ponosi odpowiedzialność wyłącznie z przedmiotów należących do spadku. W takiej sytuacji egzekucja z przedmiotów wchodzących w skład majątku osobistego spadkobiercy nie jest możliwa. Natomiast art. 1030 zawiera zasadę odpowiedzialności spadkobiercy od chwili przyjęcia spadku. Zakres odpowiedzialności również ulega zmianie w przypadku dokonania działu spadku.
1. Przyjęcie spadku wprost
To najprostsza i zarazem najbardziej ryzykowna opcja. Przyjęcie spadku wprost oznacza, że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez żadnych ograniczeń, czyli całym swoim majątkiem. W praktyce: jeśli w spadku jest mieszkanie warte 300 tys. zł, ale także kredyt hipoteczny na 400 tys. zł, to spadkobierca będzie musiał pokryć różnicę z własnej kieszeni. Tutaj ograniczenia odpowiedzialności nie obowiązują, więc lepiej zdecydować się na ten wariant tylko wtedy, gdy jesteś pewien, że w majątku zmarłego nie ma niespodzianek w postaci niespłaconych długów spadkowych.
2. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza
Od 2015 roku domyślną formą dziedziczenia jest spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to, że jeśli nie złożysz żadnego oświadczenia, prawo automatycznie uzna, że właśnie w ten sposób przyjąłeś spadek. Co to daje? Przykład: jeżeli majątek spadkowy wart jest 200 tys. zł, a długi spadkowe wynoszą 300 tys. zł, to zapłacisz maksymalnie 200 tys. zł. Żeby to ograniczenie działało, potrzebny jest jednak rzetelny spis inwentarza przedmiotów należących do spadku. Dokument ten pokazuje, co dokładnie wchodzi w skład majątku i jakie zobowiązania się z nim wiążą. Dlatego tak ważne jest dołożenie należytej staranności przy sporządzaniu spisu.
W przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie nie obowiązuje, jeżeli spadkobierca podstępnie pominął w wykazie inwentarza lub podstępnie nie podał do spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku lub przedmiotów zapisów windykacyjnych albo podstępnie uwzględnił w wykazie inwentarza lub podstępnie podał do spisu inwentarza nieistniejące długi. Co więcej, spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i spłacił niektóre długi spadkowe, a nie wiedział i przy dołożeniu należytej staranności nie mógł się dowiedzieć o istnieniu innych długów spadkowych, ponosi odpowiedzialność za niespłacone długi spadkowe tylko do wysokości różnicy między wartością stanu czynnego spadku a wartością świadczeń spełnionych na zaspokojenie długów spadkowych, które spłacił.
3. Odrzucenie spadku
Czasem najrozsądniejszym rozwiązaniem jest po prostu odrzucenie spadku. W praktyce oznacza to, że jesteś traktowany tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku, czyli nie dziedziczysz ani majątku, ani długów spadkowych. Dla wielu to dobre rozwiązanie. Ale uwaga - w rodzinie działa tu tzw. „efekt domina”. Jeżeli w gronie spadkobierców są osoby niemające pełnej zdolności do czynności prawnych (np. małoletnie dzieci), konieczna jest zgoda sądu rodzinnego na odrzucenie spadku w ich imieniu. Pamiętaj też, że odrzucenie spadku to decyzja formalna, a nie emocjonalna. Musisz złożyć odpowiednie oświadczenie przed notariuszem lub w sądzie, najlepiej po dokładnym sprawdzeniu składu spadku i tego, jakie zobowiązania się z nim wiążą.
Takie decyzje wymagają rozwagi. Zanim więc podpiszesz dokument o przyjęciu spadku lub jego odrzuceniu, skonsultuj się z prawnikiem i upewnij, że znasz wartość stanu czynnego spadku.
Terminy i procedury
Po śmierci spadkodawcy czas zaczyna biec szybciej, niż mogłoby się wydawać. Od momentu, gdy spadkobierca dowiedział się o tym, że został powołany do dziedziczenia, ma 6 miesięcy na podjęcie decyzji i złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku lub jego odrzuceniu. To ważny termin. Jeśli go przegapisz, prawo zadziała automatycznie.
Gdzie i jak złożyć oświadczenie? Jeśli brak oświadczenia spadkobiercy utrzyma się przez całe 6 miesięcy, prawo uznaje, że automatycznie następuje przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. To oznacza, że dobrodziejstwem inwentarza ogranicza się odpowiedzialność - spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko do wartości stanu czynnego spadku. Aby jednak to zabezpieczenie działało, trzeba dołożyć należytej staranności przy sporządzaniu spisu inwentarza przedmiotów należących do spadku. W praktyce to właśnie tu najczęściej pojawiają się błędy. Niektórzy składają oświadczenie pochopnie, inni zapominają o nim w ogóle i dopiero później odkrywają, że w majątku zmarłego kryły się kredyty, pożyczki czy zaległości. Tymczasem jedno złożenie oświadczenia potrafi przesądzić o tym, czy zachowasz finansowy spokój, czy będziesz przez lata spłacać cudze zobowiązania.
Kolejność dziedziczenia i odpowiedzialność solidarna
Nie każdy zdaje sobie sprawę, że odpowiedzialność za długi spadkowe nie zawsze spada na tę samą osobę. W polskim Kodeksie cywilnym jasno określono kolejność dziedziczenia, czyli kto i w jakiej wielkości udziałów przejmuje prawa, ale też obowiązki po zmarłym. Jeśli któryś z uprawnionych złoży oświadczenie o odrzuceniu spadku, prawo traktuje go tak, jakby nie dożył otwarcia spadku. Wtedy jego część przechodzi na kolejnych w linii dziedziczenia, czyli na dzieci, wnuki, a w dalszej kolejności innych krewnych.
Kiedy spadek przypada kilku osobom, sytuacja staje się bardziej złożona. Wraz z radością z dziedziczenia często przychodzi też odpowiedzialność spadkobierców za zobowiązania zmarłego. I to nie po równo, lecz solidarnie. Co to znaczy w praktyce? Dopóki nie nastąpi dział spadku, wierzyciel ma prawo zażądać spłaty całości długu od jednego z dziedziców i to bez względu na to, jak duży jest jego udział w majątku. Na przykład, jeśli dług spadkowy wynosi 300 000 zł, a spadkobierców jest trzech i dziedziczą w równych częściach, wierzyciel może zażądać całej kwoty od jednego z nich, nawet jeśli jego udział w spadku to tylko 100 000 zł.
Gdy nastąpi dział spadku, sytuacja się zmienia. Od tej chwili każdy spadkobierca ponosi odpowiedzialność tylko za część zobowiązań odpowiadającą jego udziałowi. W tym momencie ważne jest, aby znać wartość stanu czynnego spadku, ponieważ to ona decyduje o tym, jaka kwota przypada na każdego z dziedziców. Nie można też zapominać o wartości przedmiotu zapisu windykacyjnego.
Zgodnie z art. 1034 § 1 Kodeksu cywilnego, do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Solidarna odpowiedzialność oznacza, że wierzyciel spadkowy może zażądać zapłaty całości lub części wierzytelności od jednego spadkobiercy, kilku lub od wszystkich łącznie. Ma w tym zakresie pełny wybór. Oczywiście spełnienie świadczenia przez jednego z dłużników (spadkobierców) następuje z takim skutkiem, że zwalnia z odpowiedzialności w odpowiednim zakresie pozostałych.
Po dokonaniu działu spadku sytuacja się zmienia. Od tej chwili każdy spadkobierca odpowiada za długi indywidualnie, w proporcji do swojego udziału w spadku. Jeśli przysługuje Ci np. 1/3 udziału w spadku o wartości 300 000 zł, to po dziale spadku będziesz odpowiadać za długi spadkowe do kwoty 100 000 zł.
Długi spadkowe a zobowiązania podatkowe
Stosownie do art. 97 § 1 i art. 98 ustawy Ordynacja podatkowa spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa do odpowiedzialności podatkowej spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności za długi spadkowe, czyli zasady zawarte w przepisach od art. 1030 Kodeksu cywilnego do art. 1041 Kodeksu cywilnego.
W przypadku gdy spadkobierca nabywa spadek z dobrodziejstwem inwentarza i wiadomo, że istnieją inne długi niż zaległości podatkowe, organ podatkowy nie powinien zobowiązywać do wpłaty całej kwoty stanowiącej wartość czynnego spadku, lecz poprzestać na orzeczeniu o zakresie odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu w podobnej sprawie, podkreślając, że przepisy Kodeksu cywilnego o odpowiedzialności za długi spadkowe mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy podatkowe nie mogą w trakcie postępowania podatkowego modyfikować lub ignorować zasad tej odpowiedzialności.
Jeżeli wartość stanu czynnego spadku jest niższa od wartości długów spadkowych, spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, obowiązany jest porównać wartość znanych mu długów spadkowych z wartością stanu czynnego spadku i spłacać poszczególne należności proporcjonalnie. Choć przepisy Ordynacji podatkowej wprost nie wymagają od organu podatkowego ograniczenia zakresu odpowiedzialności spadkobiercy za zobowiązania podatkowe spadkodawcy ze względu na istniejące zaległości wobec innych wierzycieli, to organ formułując treść rozstrzygnięcia obowiązany jest w takiej sytuacji poprzez art. 98 § 1 OrdPU wziąć pod uwagę art. 1032 § 2 KC.
Jak sprawdzić długi spadkowe?
Zanim złożysz oświadczenie o przyjęciu spadku, warto dokładnie sprawdzić, co tak naprawdę dziedziczysz. W końcu decyzja o przyjęciu czy odrzuceniu spadku często zależy od tego, czy w majątku zmarłego przeważają aktywa, czy długi spadkowe.
- Najprostszy krok to sprawdzenie danych w rejestrach dłużników, takich jak: Krajowy Rejestr Długów (KRD), ERIF BIG czy BIG InfoMonitor. Wystarczy złożyć wniosek z dokumentem potwierdzającym śmierć spadkodawcy i dowodem na to, że jesteś jego spadkobiercą.
- Warto też sprawdzić, czy wobec zmarłego nie toczyły się postępowania egzekucyjne. Informacje o takich sprawach można uzyskać w sądzie rejonowym właściwym dla jego miejsca zamieszkania lub w kancelarii komorniczej.
- Banki mają obowiązek udzielać informacji o rachunkach oraz zobowiązaniach zmarłych, jeśli przedstawisz dokumenty potwierdzające swoje prawa jako spadkobierca. Warto też skontaktować się z ZUS-em lub urzędem skarbowym - tam mogą pojawić się inne długi spadkowe, np. niezapłacone składki czy podatki.
- Choć część informacji możesz uzyskać samodzielnie, w praktyce często potrzebna jest pomoc specjalisty. Warto pamiętać, że odpowiedzialność za długi spadkowe zaczyna się dopiero po przyjęciu spadku, więc zanim złożysz jakiekolwiek oświadczenie, upewnij się, że wiesz, co naprawdę odziedziczyłeś.
Rozliczenie długów spadkowych w postępowaniu o dział spadku
Skoro odpowiedzialność za długi spadkowe kształtuje się na bardziej korzystnych zasadach po dokonaniu działu spadku, to warto taki dział przeprowadzić jak najszybciej. Po pierwsze, konieczne będzie potwierdzenie waszych praw do spadku przed notariuszem lub stwierdzenie nabycia spadku przed sądem. To właśnie w ramach działu spadku będziesz rozliczać długi spadkowe.
- W postępowaniu o dział spadku - można jednak rozliczyć w nim wyłącznie długi spłacone. Sąd nie będzie rozstrzygał natomiast w kwestii jeszcze nieuregulowanych długów, a więc np. kredytów, które nadal są aktywne.
- W odrębnym procesie o zapłatę - to rozwiązanie jest dostępne, jeśli nie wszczęto jeszcze postępowania o dział spadku.
Jeśli przeprowadzasz umowny, a nie sądowy dział spadku, również możesz rozliczyć długi spadkowe. Jednym z najbardziej wartościowych składników spadku zwykle jest nieruchomość. Jeśli takie nakłady ponosił jeszcze za życia spadkodawcy, to mogą być one potraktowane jako długi spadkowe i rozliczone w ramach postępowania o dział spadku. Znacznie częściej jednak koszty związane z utrzymaniem nieruchomości ponoszone są już po śmierci spadkodawcy. Takie wydatki możesz jednak rozliczyć w postępowaniu o dział spadku. Tym bardziej, że każdy ze spadkobierców ma obowiązek ponoszenia opłat związanych z utrzymaniem i eksploatacją odziedziczonej nieruchomości. Mowa tu więc nie tylko o regulowaniu czynszu, ale także o takich kwestiach jak przeprowadzanie remontów, które pozwolą utrzymać mieszkanie w niepogorszonym stanie.
Często zdarza się również, że za życia rodzica tylko jedno z dzieci opiekuje się nim, a także wspomaga finansowo, np. opłacając część rachunków, leków czy kosztów opieki medycznej. Jeśli spadkodawca nie zostawił testamentu, to każde z dzieci będzie dziedziczyć spadek w równych częściach. Co więcej, wydatki na rodzica związane z opieką i jego utrzymaniem to świadczenia alimentacyjne. Nie są więc długami spadkowymi, a jedynie wyrazem realizacji obowiązku dziecka względem rodzica. Sytuacja, w której jedno dziecko łoży na utrzymanie rodzica, poświęca czas na opiekowanie się nim, a później otrzymuje tyle samo spadku co jego rodzeństwo, wydaje się jednak niesprawiedliwa.
Sąd Najwyższy rozstrzygnął tę kwestię, a jego orzeczenie pozostaje wciąż aktualne. Spadkobierca, który ponosił koszty związane z opieką nad spadkodawcą, ma prawo wystąpić do rodzeństwa z tzw. roszczeniem o zwrot nakładów. Ponieważ nie jest to dług spadkowy, potrzebny jest osobny pozew i osobne postępowanie - kosztów opieki nie rozlicza się w ramach samego działu spadku. Przynajmniej co do zasady. Krótko mówiąc - fakt opiekowania się spadkodawcą i wspomagania go finansowo nie pozostanie bez wpływu na Twoją sytuacją majątkową. Oczywiście pod warunkiem, że zgłosisz odpowiednie żądania i przedstawisz dostateczne dowody.
Co MUSISZ WIEDZIEĆ po śmierci bliskiej osoby: pogrzeb, postępowanie spadkowe, testament, wykonawca testamentu, nieruchomości, dziedziczenie, sprawy
Sprzedaż nieruchomości przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym została ona nabyta, wiąże się z koniecznością złożenia deklaracji PIT-39 i zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT). W artykule wyjaśniamy, na czym polega odpowiedzialność spadkobierców za zobowiązania podatkowe spadkodawcy i jakie kroki należy podjąć w celu rozliczenia transakcji z urzędem skarbowym.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 Ustawy z 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT) opodatkowaniu podlega odpłatne zbycie nieruchomości dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego nabycia. W takim przypadku podatek od dochodu wynosi 19% (art. 30e ustawy o PIT) i jest płatny w terminie złożenia zeznania PIT-39, tj. do 30 kwietnia następnego roku.
Należy jednak rozważyć, co w sytuacji gdy podatnik sprzedał nieruchomość, ale zmarł, zanim zdążył złożyć odpowiednią deklarację PIT-39 do urzędu skarbowego. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Ordynacja podatkowa) spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach podatkowych prawa majątkowe i obowiązki zmarłej osoby. W myśl natomiast art. 100 Ordynacji podatkowej organ podatkowy orzeka w jednej decyzji o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców na podstawie decyzji ostatecznych wydanych wobec spadkodawcy oraz zobowiązań wynikających z prawidłowych deklaracji. W przypadku braku złożenia deklaracji lub złożenia nieprawidłowego dokumentu organ podatkowy orzekając o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców, jednocześnie ustala lub określa kwoty podatku, straty lub nadpłaty. Termin płatności przez spadkobiercę zobowiązań wynikających z decyzji o zakresie jego odpowiedzialności wynosi 14 dni od dnia jej doręczenia.
Przepis art. 100 § 2 Ordynacji podatkowej wprost obliguje organ podatkowy do wydania decyzji orzekającej o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobierców, jeżeli deklaracja spadkodawcy jest nieprawidłowa lub nie została złożona. Postępowanie podatkowe powinno objąć ustalenie wszystkich źródeł przychodów, ulg i odliczeń przysługujących zmarłemu podatnikowi, przy uwzględnieniu spełnienia ustawowych przesłanek. Organ podatkowy, orzekając o zakresie odpowiedzialności lub uprawnień spadkobiercy z tego tytułu, w decyzji wydanej na podstawie art. 100 § 2 Ordynacji podatkowej określa wysokość zobowiązania lub stratę w PIT zmarłego.
Spadkobiercy podatnika, który sprzedał nieruchomość, nie składają deklaracji PIT-39 w imieniu zmarłego. Zdarzają się również sytuacje, w których spadkodawca zawiera umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości, natomiast faktyczne zbycie finalizują spadkobiercy. Warto wskazać, że umowa przedwstępna została uregulowana w art. 389-396 Ustawy z 23 kwietnia 1964 roku - Kodeks cywilny (kc). Zgodnie z art. 389 § 1 kc umowa, na mocy której co najmniej jedna ze stron zobowiązuje się do zawarcia oznaczonej umowy (umowy przedwstępnej), powinna określać istotne postanowienia umowy przyrzeczonej. Jej celem jest zabezpieczenie interesów stron, które z różnych względów nie chcą lub nie mogą zawrzeć umowy definitywnej.
Umowa przedwstępna jest więc jedynie zobowiązaniem do przeniesienia własności, ale w rzeczywistości jej nie przenosi. Kupujący nie otrzymuje na mocy tej umowy żadnych uprawnień właścicielskich. Właścicielem zostaje dopiero po zawarciu umowy przyrzeczonej, czyli umowy sprzedaży. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 19 września 2018 roku (nr 0115-KDIT2-3.4011.240.2018.3.JG) wskazał, że w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT posłużono się terminem „odpłatne zbycie”. Tym samym, aby wywołać skutek prawnopodatkowy z tego tytułu, musi nastąpić przeniesienie prawa własności, np. sprzedaż nieruchomości. Samo zawarcie umowy przedwstępnej nie powoduje skutków podatkowych, gdyż jest jedynie zobowiązaniem do przeniesienia własności w określonym terminie. Umowa przedwstępna jest więc niejako przyrzeczeniem sprzedaży, która nastąpi dopiero w momencie zawarcia odpowiedniej umowy przenoszącej własność nieruchomości. Innymi słowy, zawarcia umowy przedwstępnej nie można uznać za odpłatne zbycie nieruchomości, ponieważ ani ona, ani wpłacone na jej podstawie zaliczka, zadatek czy przedpłata nie przenoszą prawa własności nieruchomości. To prawo następuje dopiero z chwilą zawarcia definitywnej umowy sprzedaży.
Moment przeniesienia własności nieruchomości został określony w art. 155 § 1 kc, w myśl którego umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo strony inaczej postanowiły. Natomiast zgodnie z art. 158 kc umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.
tags: #dluznik #swoim #spadkobierca #ustanawia #skarb #panstwa