Weksel trasowany: kluczowe aspekty prawne i praktyczne
Weksel to papier wartościowy sporządzony według przepisów ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe. Zobowiązanie z weksla powstaje z chwilą złożenia na nim podpisu i ma ono charakter bezwarunkowy. Wyróżnia się weksle własne i weksle trasowane, a za ich podrodzaje uznaje się weksle in blanco. W literaturze, weksel trasowany określa się również jako ciągniony lub przekazany. Zawiera on skierowane przez trasanta bezwarunkowe polecenie zapłaty oznaczonej na wekslu sumy we wskazanym miejscu i czasie przez trasata na rzecz remitenta. Osoba podpisana na wekslu ponosi bezwarunkową odpowiedzialność.
Za weksel trasowany nie uznaje się dokumentu, który nie zawiera któregokolwiek z wymaganych elementów. Brak oznaczenia terminu płatności powoduje przyjęcie, że weksel płatny jest za okazaniem. Do omawianej kwestii odniósł się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 kwietnia 2015 r. sygn. akt III CZP 11/15: „podobnie zgodnie z art. 2 ust. 1 Pr. weksl., dokument, któremu brak jednej z cech wskazanych w art. 1 Pr. weksl. nie będzie, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 2 ust. 2, 3 i 4 Pr. weksl., „uważany za weksel trasowany”, czyli będzie nieważny jako weksel trasowany (por. art. 33 ust. 2 Pr. weksl.). Jedną z koniecznych cech weksla trasowanego stanowi bezwarunkowe polecenie zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej (art. 1 pkt 2 Pr. weksl.). Cecha ta wyraża istotę weksla trasowanego. Odróżnia go od weksla własnego.
Weksel ciągniony (trasowany) może zostać uznany za schematyczny przykład papieru wartościowego, który przeznaczony jest przede wszystkim do zabezpieczenia wierzytelności. Weksle ciągnione najczęściej wykorzystywane są w obrocie handlowym - w tym międzynarodowym - do zabezpieczania transakcji. W ostatnich latach popularność weksli zmalała, choć wydawać by się mogło, że zupełnie niesłusznie. Pod warunkiem ich prawidłowego zastosowania, są one naprawdę dobrą formą zabezpieczenia wierzytelności. O czym więc nie wolno zapominać? Wyjaśnię to poniżej.
Weksel ciągniony, zwany inaczej wekslem trasowanym, to papier wartościowy, którego wystawca nakazuje osobie trzeciej zapłatę określonej sumy pieniędzy na rzecz wierzyciela. Płatność powinna nastąpić w ustalonym w treści dokumentu miejscu i terminie. Co istotne z praktycznego punktu widzenia weksel trasowany może być przedmiotem obrotu. Istnieje możliwość jego sprzedaży lub zdyskontowania przez remitenta.
Weksel ciągniony nie jest jedynym rodzajem weksla, jaki może funkcjonować stosowanie do przepisów, które zawiera Prawo wekslowe. Weksel własny również jest papierem wartościowym. Zawiera on bezwarunkowe przyrzeczenie wystawcy zapłacenia określonej sumy pieniężnej we wskazanym miejscu i czasie określonej osobie, czyli remitentowi.
Specyficzną odmianą weksla jest weksel in blanco. Dokument ten, tak jak w przypadku pozostałych weksli jest formą zabezpieczenia wierzytelności. W źródłach, na końcu tego artykułu zamiaszczamy autorski wzór weksla in blanco w formacie PDF. Weksle in blanco wystawiane są najczęściej w przypadku, gdy pomiędzy stronami została ustanowiona dodatkowa umowa - tzw. porozumienie, inaczej deklaracja wekslowa.
Przykład. Wierzyciel żąda wpisania do weksla sumy wyższej niż uzgodniliście. Zgodnie z przepisami prawa masz obowiązek wpisać żądaną kwotę należności. Dlatego warto przy podpisywaniu weksla sporządzić dodatkowo umowę/deklarację wekslową, w której zostaną określone warunki w jakich okolicznościach weksel in blanco może być uzupełniony.
Weksel - definicja Czym jest weksel? Weksel to papier wartościowy zawierający zobowiązanie jednej ze stron do zapłacenia wskazanej kwoty pieniężnej stronie przeciwnej. W sytuacji, w której sam wystawca weksla zobowiązuje się do zapłaty, mamy do czynienia z wekslem sola - inaczej wekslem własnym. Jeśli jednak dłużnikiem ma zostać osoba wyznaczona w treści weksla (czyli przyjmująca dokumenty), mówimy o wekslu trasowanym (lub też ciągnionym). Te dwa rodzaje to podstawowe nazwy weksli spotykane w obrocie gospodarczym.
Warto zaznaczyć, że istnieje również weksel własny in blanco, który łączy cechy weksla własnego z koncepcją weksla in blanco. Zobowiązanie, o którym mowa w wekslu, może dotyczyć jedynie określonej sumy pieniędzy - nie rzeczy ani usługi.
Kim jest trasat, a kim trasant?
W związku z procesem wypełnienia weksla możemy spotkać się z kilkoma terminami, które dla osób niewtajemniczonych mogą być mylące. Zanim więc przejdziemy do bardziej złożonych kwestii, wyjaśnijmy podstawowe pojęcia.
- Trasant - to inne określenie na wystawcę weksla lub czeku. Jeżeli opisywany weksel jest wekslem własnym (sola), trasant wskazuje do zapłaty samego siebie. Jednym z warunków koniecznych do powstania weksla jest podpis trasanta.
- Trasat - występuje jedynie w przypadku weksla ciągnionego (trasowanego). To osoba wskazana przez trasanta jako odpowiedzialna za zapłatę wyszczególnionej w wekslu sumy wekslowej. Jeżeli trasat okaże się niewypłacalny, zobowiązanie przejdzie na trasanta.
- Remitent - osoba, na rzecz której trasat (lub, w ww. przypadku niewypłacalności, także trasant) zobowiązany jest do zapłaty kwoty wekslowej.
- Poręczyciel - osoba, która bezwarunkowo odpowiada za dług wekslowy.
Weksel może wskazywać na kilku trasantów - w takiej sytuacji każdy z trasantów jest współodpowiedzialny za spłatę długu.
Weksel trasowany - co powinien zawierać?
Aby weksel trasowany był traktowany jako ważny, konieczne jest umieszczenie w nim szeregu informacji:
- Słowo „weksel” jako część tytułu (np. u góry strony) - wyraz ten powinien zostać zapisany w tym samym języku, w jakim sporządzono dokument.
- Nazwisko trasata.
- Polecenie zapłaty określonej kwoty wraz z terminem i miejscem płatności (brak miejsca płatności oznacza, że weksel będzie płatny za okazaniem).
- Nazwisko remitenta.
- Data oraz miejsce sporządzenia weksla.
- Podpis trasata (wystawcy weksla).
Weksel trasowany musi zawierać wszystkie powyższe dane, poza wyszczególnionym przypadkiem braku miejsca płatności. W takim układzie weksel powinien zostać spłacony w miejscu zamieszkania trasata (miejsce to musi zostać wskazane w wekslu).
Weksel in blanco - co to i jak go wypełnić?
Weksel in blanco to specyficzny rodzaj weksla, który tym różni się od standardowego weksla trasowanego, że część danych nie jest uzupełniona w chwili wystawienia. Nie oznacza to jednak, że może brakować dowolnej informacji - nawet weksel in blanco powinien zawierać podpisy wystawcy, trasata oraz ewentualnych poręczycieli.
Proces wypełnienia weksla in blanco jest kluczowy dla jego ważności. Uzupełnienie weksla musi odbywać się zgodnie z warunkami określonymi w deklaracji wekslowej. Wierzyciel ma prawo wypełnić weksel, gdy zaistnieją okoliczności określone w porozumieniu wekslowym, na przykład, gdy dłużnik nie spłaca zobowiązania w terminie.
Sporządzenie weksla nie wymaga udziału notariusza - niepotrzebny jest nawet żaden blankiet z urzędu skarbowego, choć oczywiście, aby prawidłowo sporządzić weksel in blanco, wzór może okazać się bardzo przydatny.
Deklaracja wekslowa - klucz do bezpieczeństwa
Biorąc pod uwagę podatność weksla in blanco na nieprawidłowości, a nawet ryzyko oszustwa, popularną praktyką jest sporządzanie porozumienia wekslowego, które de facto stanowi umowę zawartą pomiędzy stronami wymienionymi w wekslu. W deklaracji wekslowej zaangażowane osoby wspólnie określają warunki, na jakich będzie można realizować weksel.
Co powinna zawierać deklaracja wekslowa?
- Datę zawarcia umowy (taka sama, jak data wystawienia weksla).
- Nazwiska, imiona oraz adresy stron umowy.
- Oświadczenie dłużnika, w którym deklaruje oddanie weksla wierzycielowi.
- Zobowiązanie wierzyciela do oddania weksla dłużnikowi natychmiast po spłacie zobowiązania.
- Podpisy stron.
Deklaracja wekslowa to osobny dokument: nie może być częścią weksla ani umowy, z której weksel wynika. Jeśli strony decydują się na zabezpieczenie umowy (np. kredytowej) wekslem in blanco, łącznie sporządza trzy dokumenty: wspomnianą umowę, weksel in blanco wraz z deklaracją wekslową, wynikającą z konieczności uzupełnienia pustych pól weksla.
Poręczenie wekslowe
Czasami z deklaracji wekslowej wynika konieczność znalezienia poręczyciela wekslowego, który przyjmie ewentualną odpowiedzialność w przypadku niewypłacalności lub uchylania się od płatności trasata. Aby poręczenie zostało uznane za ważne, poręczyciel musi złożyć podpis na wekslu (lub na przedłużku weksla), najlepiej poprzedzone słowem „Poręczam”. Aby informacja o poręczeniu była precyzyjna, warto również zamieścić adnotację, za kogo udzielane jest poręczenie - brak takiej informacji wskazuje na poręczenie za wystawcę weksla.
Egzekucja z weksla i nakaz zapłaty
W przypadku niespłacenia zobowiązania wekslowego, wierzyciel może dochodzić swoich praw na drodze sądowej. Egzekucja z weksla często rozpoczyna się od złożenia wniosku o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Sąd, po zbadaniu formalnej poprawności weksla, może wydać nakaz zapłaty, który, jeśli nie zostanie zaskarżony, staje się tytułem wykonawczym.
Dłużnik wekslowy ma prawo do obrony przed roszczeniami z weksla. Może to zrobić poprzez zgłoszenie zarzutów w postępowaniu nakazowym lub poprzez powództwo przeciwegzekucyjne. Ważne jest, aby dłużnik dokładnie zapoznał się z treścią weksla i deklaracji wekslowej przed ich podpisaniem, aby uniknąć późniejszych problemów.
Podsumowując, weksel in blanco jest potężnym narzędziem w obrocie gospodarczym, ale wymaga ostrożności i dokładności zarówno od wierzyciela, jak i dłużnika. Prawidłowe wypełnienie, uzupełnienie i ewentualne przeniesienie praw z weksla są kluczowe dla jego skuteczności prawnej.
CO TO JEST WEKSEL? | Cz. 1
Przedawnienie weksla
Zgodnie z literą polskiego prawa, prawie każde roszczenie majątkowe może się przedawnić - mówi o tym wprost art. 117 Kodeksu Cywilnego. Weksle nie stanowią wyjątku od tej reguły, jednak kwestię przedawniania się weksli precyzują przepisy zawarte w art. 71, 72 oraz 76 Ustawy Prawo wekslowe. Najważniejszą informacją dotyczącą przedawnienia weksli jest ta, że jeżeli roszczenie zabezpieczone wekslem ulega przedawnieniu, wygasa również zobowiązanie sformułowane w treści weksla. Wierzyciel nie może wówczas dochodzić płatności ze stosunku wekslowego. Prawo wzięło jednak pod uwagę także interesy wierzycieli i przewiduje możliwość dochodzenia zapłaty ze stosunku podstawowego (umowy między wierzycielem a dłużnikiem) lub z powodu bezpodstawnego wzbogacenia się dłużnika (w tym drugim przypadku termin przedawnienia wydłuża się do 10 lat).
Istnieje wiele sposobów zabezpieczania roszczeń w polskim systemie prawnym, jednym z rodzajów tych zabezpieczeń jest weksel. Przede wszystkim nie musisz udawać się do żadnej instytucji państwowej czy też prywatnej, aby móc sporządzić weksel oraz możesz to zrobić bezpłatnie. Przykładowo, aby zabezpieczyć roszczenie poprzez ustanowienie hipoteki czy też zastawu rejestrowego, należy złożyć stosowne wnioski wraz z opłatami sądowymi do sądu, który przez bliżej nieokreślony czas będzie rozpoznawał te wnioski. Co więcej, aby otrzymać gwarancję bankową, konieczne jest udanie się w tym celu do banku oraz również uiszczenie stosownej opłaty, zaś udzielenie takiej gwarancji bankowej jest i tak uzależnione wyłącznie od decyzji banku.
Dodatkowo, w przypadku zaistnienia sporu co do niewykonania roszczenia oraz skierowania konfliktu na drogę sądową, podmioty, których roszczenia są zabezpieczone wekslem, w sposób znacznie szybszy mogą otrzymać wyrok (tzw. nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym) nakazujący dłużnikowi zapłacenie długu wynikającego z weksla, co istotne bez konieczności przedstawiania dowodów innych niż sam weksel oraz umowa wekslowa (jeśli taka była zawarta), co również stanowi ułatwienie w dowiedzeniu przed sądem swoich racji.
Weksel trasowany to papier wartościowy zawierający bezwarunkowe polecenie do uregulowania długu wyznaczonej osoby trzeciej (trasat). Zyskuje moc prawną w momencie akceptacji weksla (złożenia podpisu trasata). Weksel trasowany jest często stosowany w transakcjach handlowych międzynarodowych. Najistotniejszą różnicą pomiędzy wekslem własnym a trasowanym jest oczywiście podmiot, który jest zobowiązany do uregulowania kwoty znajdującej się na wekslu. W przypadku weksla własnego, wystawca jest jednocześnie podmiotem zobowiązanym do uregulowania należności.
Windykacja z weksla ma znaczne korzyści dla wierzyciela.
tags: #dwie #strony #weksla #trasant