Europejski tytuł egzekucyjny: sprzeciw po terminie i możliwości obrony

Zasada wzajemnego uznawania przez Państwa Członkowskie Unii Europejskiej decyzji sądowych doprowadziła do utworzenia europejskiego obszaru sądowniczego w zakresie wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach o zapłatę. Europejskim aktem prawnym idącym najdalej w kierunku tworzenia jednolitego obszaru sądowniczego jest Rozporządzenie nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. o ustanowieniu Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych. Rozporządzenie weszło w życie 21 stycznia 2005 roku i stosuje się je w całości od dnia 21 października 2005 roku do wydanych orzeczeń, zatwierdzonych lub zawartych ugód sądowych oraz dokumentów sporządzonych lub zarejestrowanych jako dokumenty urzędowe po wejściu w życie rozporządzenia. Jego atrakcyjność dla międzynarodowego obrotu prawnego polega na minimalizowaniu procedury poprzedzającej postępowanie egzekucyjne w innym państwie unijnym.

Skutkiem rezygnacji Państw Członkowskich z przysługującej im części ich władzy sądowej w zakresie zezwalania na uznawanie i wykonywanie orzeczeń zagranicznych (określanej mianem exequatur), wprowadzona została zasada: wzajemnego uznawania decyzji sądów Państw Członkowskich Unii Europejskiej oraz traktowania orzeczeń dla celów ich wykonania tak, jak orzeczeń krajowych - o ile są opatrzone tzw. zaświadczeniem Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego.

Rozporządzenie stosuje się do roszczeń o zapłatę kwoty pieniężnej, która stała się wymagalna lub której termin wymagalności został określony w orzeczeniu sądów czy trybunałów Państw Członkowskich, w postanowieniach, nakazach egzekucyjnych, orzeczeniach o kosztach urzędników sądowych i w temu podobnych dokumentach oraz do ugód zatwierdzonych przez sąd lub zawartych przed sądem oraz dokumentów urzędowych, w tym dotyczących zobowiązań alimentacyjnych (wydanych i podpisanych przez upoważnioną w danym Państwie Członkowskim władzę), w których dłużnik zgodził się co do roszczenia. Chodzi zatem o takie roszczenia pieniężne, które definiowane są jako tzw. roszczenia bezsporne, a co do których dłużnik wyraził zgodę na roszczenie - przez uznanie lub ugodę, zaniechał obrony, lub mimo początkowego przeczenia roszczeniu - zaprzestał działania w sprawie sądowej, co w polskiej procedurze cywilnej może zostać uznane za przyznanie twierdzeń wierzyciela w toku procesu (art. 230 kodeksu postępowania cywilnego).

Rozporządzenie wprowadza do krajowego prawa procesowego zasadę, według której w postępowaniu egzekucyjnym „orzeczenie, któremu nadano zaświadczenie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego, podlega wykonaniu na takich samych warunkach jak orzeczenie wydane w Państwie Członkowskim wykonania” jako orzeczenie wykonalne, bez względu na kryterium prawomocności. Oznacza to, że orzeczeniu takiemu w Polsce należy nadać klauzulę wykonalności i skierować je do egzekucji.

Europejski tytuł egzekucyjny - co to jest i jak działa?

Europejski Tytuł Egzekucyjny (ETE) to swego rodzaju „paszport” dla sądowego nakazu zapłaty, który umożliwia wierzycielowi dochodzenie roszczeń od dłużnika mieszkającego za granicą. Gdy takie zaświadczenie zostanie wydane, wierzyciel może pójść z polskim wyrokiem i zaświadczeniem ETE bezpośrednio do komornika w kraju UE, w którym mieszka dłużnik. Komornik ten potraktuje polski dokument tak samo, jakby wydał go sąd w jego kraju, bez dodatkowych pytań i postępowań.

Główne zagrożenie dla dłużnika polega na tym, że dzięki ETE wierzyciel omija długą i skomplikowaną procedurę uznawania polskiego wyroku za granicą. Proces uzyskiwania ETE wygląda następująco:

  1. Sąd w Polsce wydaje wyrok (dług musi być bezsporny, bo np. sąd wydaje zaświadczenie).
  2. Wierzyciel składa je u komornika w kraju zamieszkania dłużnika.
  3. Komornik wszczyna egzekucję.
Schemat działania Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego

Kiedy wierzyciel może uzyskać Europejski Tytuł Egzekucyjny?

ETE można nadać tylko dla roszczeń (długów), które zostały uznane za bezsporne. Oznacza to, że:

  • Dłużnik zgodził się na dług w akcie notarialnym, w którym dobrowolnie poddał się egzekucji (tzw. „trzy siódemki”, czyli art. 777 § 1 pkt 4-6 KPC).
  • Dłużnik wyraził zgodę na roszczenie przez uznanie lub ugodę sądową.
  • Dłużnik zaniechał obrony lub mimo początkowego zaprzeczenia roszczeniu zaprzestał działania w sprawie sądowej, co w polskiej procedurze cywilnej może zostać uznane za przyznanie twierdzeń wierzyciela w toku procesu (art. 230 KPC). Dotyczy to sytuacji, gdy dłużnik otrzymał sądowy nakaz zapłaty i zignorował go.

Możliwości obrony dłużnika

Mimo że ETE jest potężnym narzędziem, dłużnik nie jest bezbronny. Prawo Unii Europejskiej gwarantuje minimalne standardy obrony:

  • Sąd, zanim wyda wyrok, musi prawidłowo powiadomić dłużnika o sprawie, o jego prawach i konsekwencjach braku działania.
  • W Polsce postanowienie o nadaniu zaświadczenia ETE jest doręczane także dłużnikowi, co daje mu czas na reakcję.

Jeśli zaświadczenie zostało wydane bezzasadnie (np. dług wcale nie był bezsporny, bo dłużnik wniósł sprzeciw), dłużnik może złożyć w polskim sądzie wniosek o jego uchylenie. Jeśli w zaświadczeniu są błędy, można również wystąpić o jego sprostowanie.

Gdy złożysz wniosek o uchylenie ETE, możesz jednocześnie wnioskować do zagranicznego sądu lub organu egzekucyjnego o zawieszenie lub ograniczenie egzekucji do czasu rozpatrzenia Twojego wniosku w Polsce.

W Polsce zarzuty przeciwko wykonaniu Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego mogą być formułowane przede wszystkim w tzw. powództwie przeciwegzekucyjnym, na podstawie przepisów art. 840 i n. KPC.

Mapa Unii Europejskiej z zaznaczonymi państwami członkowskimi

Co zrobić, gdy komornik już puka do drzwi?

W takiej sytuacji należy:

  1. Nie panikować i nie unikać kontaktu.
  2. Dokładnie przeanalizować dokumenty.
  3. Ocenić sytuację - czy wiedziałeś o sprawie w Polsce? Czy otrzymałeś nakaz zapłaty?
  4. Działać natychmiast, ponieważ czas jest Twoim wrogiem.
  5. Skonsultować się ze specjalistą, ponieważ sprawy transgraniczne są skomplikowane.

Jeśli otrzymałeś pismo w sprawie Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego lub działa już u Ciebie zagraniczny komornik, skontaktuj się z prawnikiem specjalizującym się w sprawach międzynarodowych i postępowaniu cywilnym.

Sztuka argumentacji – jak skutecznie prowadzić spory? | dr Jakub Pruś

Podstawa prawna

  • Rozporządzenie (WE) nr 805/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1215/2012 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych.
  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (art. 795¹ - 795⁵ oraz art. 1150-1153).

Powyższy artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

tags: #europejski #tytul #egzekucyjny #gdy #wniesiono #sprzeciw

Popularne posty: