Gmina jako wierzyciel alimentacyjny: Jak odzyskać należne świadczenia
Gdy osoba uprawniona do alimentów nie jest w stanie samodzielnie wyegzekwować należności od dłużnika, gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika, może podjąć odpowiednie działania. Kluczowym dokumentem inicjującym te działania jest wniosek wierzyciela, złożony w swojej gminie. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie o bezskuteczności egzekucji, które szczegółowo opisuje stan egzekucji, przyczyny jej niepowodzenia oraz podjęte kroki w celu wyegzekwowania alimentów. W przypadku braku takiego zaświadczenia, gmina wzywa organ prowadzący egzekucję do jego dostarczenia.
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów reguluje prawa osób uprawnionych do alimentów, obowiązki dłużnika alimentacyjnego, jak również zadania organu gminy w szczególności w zakresie wypłaty świadczeń oraz postępowania wobec osób, które nie regulują ciążących na nich zobowiązań alimentacyjnych. Podstawą prawną tych działań jest właśnie ta ustawa.
Działania wobec dłużników alimentacyjnych podejmowane są na wniosek organu właściwego wierzyciela. Wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego składa się w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej. Prawo złożenie wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego przysługuje niezależnie od tego, czy w sprawie jest wypłacane świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego.
Gmina dysponuje instrumentami pomagającymi uzyskać świadczenia od dłużnika alimentacyjnego. Może m.in. współpracować z komornikami.
Procedura odzyskiwania alimentów przez gminę
Po otrzymaniu wniosku od osoby uprawnionej, a także w sytuacji przyznania osobie uprawnionej świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego lub umieszczenia jej w pieczy zastępczej, organ właściwy wierzyciela występuje z wnioskiem do organu właściwego dłużnika (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego) o podjęcie działań mających na celu przymuszenie dłużnika do spłaty ciążących na nim zobowiązań alimentacyjnych. Zarówno organ właściwy dłużnika, jak i organ właściwy wierzyciela, mają obowiązek poinformowania sądu o bezczynności lub wszelkich przejawach opieszałości organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu. Chodzi na przykład o podejmowanie czynności w zbyt dużych odstępach czasu.
Wywiad alimentacyjny i oświadczenie majątkowe
Najpierw przeprowadzany jest wywiad alimentacyjny. Jego celem jest ustalenie sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, stanu zdrowia, a także przyczyn niełożenia na osobę uprawnioną. Odbierane jest również od niego oświadczenie majątkowe, które składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o czym należy dłużnika poinformować. Gmina może też wystąpić o odpowiednie informacje do kierownika ośrodka pomocy społecznej, jeżeli posiada on wywiad środowiskowy na ten temat.
Organ właściwy dłużnika ma obowiązek przekazywać organowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne informacje mające wpływ na skuteczność prowadzonej egzekucji, w szczególności zawarte w wywiadzie alimentacyjnym oraz oświadczeniu majątkowym dłużnika alimentacyjnego. Ustawa zawiera wiele przepisów nakładających na organy gminy obowiązki informacyjne.
Działania w przypadku braku pracy dłużnika
Gdy okazuje się, że dłużnik alimentacyjny nie ma pracy i właśnie to jest powodem uchylania się od płacenia alimentów, gmina zobowiązuje go do zarejestrowania się jako bezrobotny lub poszukujący pracy. Następnie informuje powiatowy urząd pracy o konieczności aktywizacji zawodowej dłużnika. Organ właściwej gminy w pierwszej kolejności zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego, który nie pozostaje w zatrudnieniu, do zarejestrowania się jako osoba bezrobotna albo jako poszukująca pracy oraz informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej takiej osoby.
Sankcje wobec dłużników alimentacyjnych
Jeżeli dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego, odmawia złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się jako bezrobotny (poszukujący pracy), lub nie przyjmuje bez uzasadnionej przyczyny odpowiedniego zatrudnienia, gmina składa wniosek o ściganie go za tak zwaną uporczywą niealimentację. Przestępstwo to grozi karą grzywny, ograniczenia wolności, lub pozbawienia wolności do lat dwóch. Poza tym w takich sytuacjach kieruje się do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika.
Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 Kodeksu karnego.
Konsekwencje uznania za uchylającego się od zobowiązań
Wydanie decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych powoduje dalej idące konsekwencje dla niego, a na organ gminy nakłada kolejne obowiązki. Jeżeli decyzja stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika jest obowiązany złożyć wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 Kodeksu karnego (tj. przestępstwo niealimentacji, zagrożone karą nawet 2 lat pozbawienia wolności) oraz - po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami - skierować wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy wraz z odpisem tej decyzji.
Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany także do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z Funduszu Alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Należności te podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Podstawa prawna i finansowanie
Podstawą prawną działań gminy w zakresie alimentów jest ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przyznawanie i wypłata świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego oraz podejmowanie działań wobec dłużników alimentacyjnych jest zadaniem zleconym gminie z zakresu administracji rządowej i jest finansowane ze środków budżetu państwa. Pozostałe 60 proc. dochodu budżetu państwa.
Reguły działań gminy wobec dłużników alimentacyjnych określają art. 3 do art. 209 par. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Jak uzyskać alimenty na dziecko? Poradnik dla osób z problemami w egzekwowaniu świadczeń
Współpraca z komornikami i biurami informacji gospodarczej
Organ właściwy wierzyciela przekazuje do biura informacji gospodarczej informację gospodarczą o zobowiązaniu lub zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego wynikających z tytułów, o których mowa w art. 28 ust. 1 ustawy. Jeżeli jest prowadzone postępowanie egzekucyjne w celu zaspokojenia roszczeń osoby uprawnionej z tytułu alimentów, organ właściwy wierzyciela, który wypłacał świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego, będący wierzycielem należności przypadających od dłużnika alimentacyjnego, przyłącza się do tego postępowania. To pokazuje, jak gmina może współpracować z komornikami.
W przypadku, gdy komornik nie prowadzi egzekucji, a zaległość powstała za okres dłuższy niż 3 miesiące, gmina ma obowiązek zamieszczenia odpowiednich informacji w Krajowym Rejestrze Zadłużonych.
Warunkiem podejmowania niektórych działań przez gminę jest bezskuteczność egzekucji. Do bezskuteczności egzekucji dochodzi, gdy w ostatnich dwóch miesiącach nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Za bezskuteczną uważa się również egzekucję, gdy brak jest możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec osoby przebywającej poza granicami kraju.
Tabela: Czynności podejmowane przez organ właściwy dla dłużnika alimentacyjnego
| Czynność | Opis |
|---|---|
| Wywiad alimentacyjny | Ustalenie sytuacji rodzinnej, dochodowej, zawodowej, stanu zdrowia dłużnika oraz przyczyn niełożenia na osobę uprawnioną. |
| Oświadczenie majątkowe | Złożenie przez dłużnika oświadczenia o jego stanie majątkowym pod rygorem odpowiedzialności karnej. |
| Rejestracja jako bezrobotny/poszukujący pracy | Zobowiązanie dłużnika do zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy w celu aktywizacji zawodowej. |
| Wniosek o ściganie | Złożenie wniosku o ściganie za uporczywą niealimentację w przypadku niewywiązywania się z obowiązków. |
| Wniosek o zatrzymanie prawa jazdy | Skierowanie wniosku do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego. |
| Przekazanie informacji do biura informacji gospodarczej | Poinformowanie o zobowiązaniu dłużnika, jeśli zaległość trwa dłużej niż 6 miesięcy. |
tags: #gmina #jako #wierzyciel #alimenty