VAT a sprzedaż nieruchomości z licytacji komorniczej
Sprzedaż nieruchomości z licytacji komorniczej, w sytuacji gdy dłużnik działa jako podatnik VAT i wykorzystuje majątek do działalności gospodarczej, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako dostawa towarów. Brak informacji uniemożliwia ustalenie przesłanek do zastosowania zwolnień od podatku.
Komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym. Przede wszystkim jest podmiotem uprawnionym do wykonywania czynności egzekucyjnych w sprawach cywilnych, choć może wykonywać również inne czynności. Nie ulega wątpliwości, że wykonując swoją pracę, komornik sądowy świadczy określone usługi na rzecz wierzyciela oraz dłużnika. Pojawia się zatem pytanie, czy usługi te podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług?
Zgodnie z brzmieniem art. 15 ust. 1 ustawy VAT podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Analizując powyższy przepis, należy mieć na uwadze treść art. 15 ust. 6 ustawy w myśl, którego nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy, w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Biorąc pod uwagę sytuację komornika należy wskazać, że w zakresie swojego zawodu dokonuje odpłatnego świadczenia usług, które podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT. Do wyjaśnienia pozostaje jedynie kwestia, czy komornik sądowy to organ władzy publicznej lub instytucja obsługująca taki organ? W przypadku twierdzącej odpowiedzi, czynności komornika zostałyby wyłączone z opodatkowania podatkiem VAT.
Powyższą kwestię rozstrzygnął Minister Finansów w interpretacji ogólnej z dnia 9 czerwca 2015 r., w której czytamy: „Analizując powyższe uregulowania oraz tezy wynikające z orzeczeń TSUE należy zauważyć, iż komornik sądowy - wykonując w szczególności czynności egzekucyjne - prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT działając w charakterze podatnika podatku od towarów i usług”. Powyższe potwierdzone zostało również w postanowieniu NSA z dnia 21 lutego 2013 r. (sygn. I FSK 221/12), stanowiącym wniosek do TSUE o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym i nie zostało zakwestionowane w wyroku TSUE z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie C-499/13. Reasumując, wykonywane przez komornika czynności należy uznać za podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług świadczenie usług za wynagrodzeniem. Jednocześnie do tych czynności nie ma zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, a zatem podlegają one opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Podobnie stwierdził NSA w uchwale z dnia 6 marca 2017 r.: „Do komornika sądowego, którego status wynika z ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, ma zastosowanie art. 15 ust. 1 w zw. z ust. 2, a nie ma zastosowania art. 15 ust. 6 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. W konsekwencji sąd uznał komorników w zakresie ich czynności za podatników VAT wykonujących w tym zakresie działalność gospodarczą”.
W rezultacie, w świetle aktualnego stanowiska, komornik sądowy jest traktowany jako podatnik VAT, a wykonywane przez niego czynności, podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT na zasadach ogólnych określonych w ustawie. Odpłatne świadczenie usług wykonywanych przez komornika, podlega zatem opodatkowaniu podatkiem VAT wg stawki 23%.
Kiedy powstaje obowiązek podatkowy?
Zgodnie z zasadą ogólną wyrażoną w art. 19a ustawy, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania usługi. W przypadku komorników sądowych obowiązuje szczególny moment ustalania obowiązku podatkowego, określony w rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 18 września 2015 r. w sprawie późniejszego terminu powstania obowiązku podatkowego. Zgodnie z § 2 rozporządzenia w przypadku usług wykonywanych przez komornika sądowego, w ramach czynności egzekucyjnych lub innych czynności przekazanych do kompetencji komornika sądowego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązek podatkowy z tytułu tych usług powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty w odniesieniu do otrzymanej kwoty.
Jaka jest podstawa opodatkowania?
Jak stanowi art. 29a ustawy VAT, podstawą opodatkowania jest wszystko co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca, otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze, mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika, pomniejszone o kwotę podatku. Biorąc pod uwagę powyższe, dla komorników podstawą opodatkowania będą wszelkie kwoty otrzymane w zamian za świadczone usługi, przede wszystkim opłaty egzekucyjne, o których mowa w art. 43 - 60 ustawy o komornikach, czy też kwoty otrzymane na podstawie art. 63 tej ustawy tytułem zastępstwa komornika, pomniejszone o kwotę podatku.
Komornik sądowy musi również pamiętać, że wydatki gotówkowe wymienione w art. 39 ust. 2 ustawy o komornikach, nie wchodzą do podstawy opodatkowania, gdyż stanowią one wydatki poniesione w imieniu i na rzecz usługobiorcy, które są ujmowane przejściowo przez komornika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku. Wynika to z treści art. 29a ust. 7 pkt 3 ustawy VAT, który wskazuje, że podstawa opodatkowania nie obejmuje kwot otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy, jako zwrotu udokumentowanych wydatków, poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika, w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.
Kwota wynagrodzenia, którą komornik sądowy otrzymuje za świadczone usługi, zawiera już w sobie wliczony podatek należny. Oznacza to, że w celu ustalenia podstawy opodatkowania, trzeba odjąć od otrzymanej należnej komornikowi kwoty wartość podatku należnego, obliczonego metodą „w stu”.
VAT od sprzedaży nieruchomości z licytacji komorniczej
Sprzedaż nieruchomości z licytacji komorniczej podlega opodatkowaniu VAT jako dostawa towarów, gdy dłużnik, działając jako podatnik, wykorzystuje majątek do działalności gospodarczej. W sytuacji, gdy organ egzekucyjny nie posiada informacji związanych z okolicznościami zakupu przez dłużnika przedmiotowej nieruchomości, a wezwania organu egzekucyjnego pozostały bez odpowiedzi ze strony dłużnika, ustalenie spełnienia przesłanek zwolnień od podatku staje się niemożliwe.
Zgodnie z art. 43 ust. 21 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2022 r. poz. 931 ze zm.), jeżeli udokumentowane działania organów egzekucyjnych lub komorników sądowych nie doprowadziły, na skutek braku możliwości uzyskania niezbędnych informacji od dłużnika, do potwierdzenia spełnienia warunków zastosowania do dostawy towarów zwolnień od podatku, przyjmuje się, że warunki zastosowania zwolnień od podatku nie są spełnione.
Kwestia zwolnień od VAT
W przypadku sprzedaży nieruchomości w drodze licytacji komorniczej, organ egzekucyjny jest zobowiązany do zbadania przesłanek określonych w art. 43 ust. pkt 10, pkt 10a oraz pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, determinujących ewentualne zwolnienia od podatku VAT. Jednakże, jak wspomniano wyżej, brak współpracy ze strony dłużnika w dostarczeniu niezbędnych informacji uniemożliwia zastosowanie tych zwolnień.
Podatek VAT po śmierci dłużnika
Komornik, który w ramach postępowania egzekucyjnego sprzedaje nieruchomość należącą do dłużnika, musi przekazać do urzędu skarbowego VAT od tej dostawy, nawet jeżeli zadłużony zmarł. W takiej sytuacji jedynie nie wystawia faktury. Przepisy nakazują mu także wystawić fakturę dokumentującą transakcję w imieniu dłużnika. Pojawił się jednak problem: dłużnik zmarł miesiąc przed tym, jak komornik otrzymał od sądu kwotę VAT.
Tajniki Zakupu Mieszkania na Licytacji za 2/3 Wartości!
W związku z nową wykładnią przepisów ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług, wyrażoną w interpretacji ogólnej sygn. PT1.050.1.2015.LJU.19 z 9.6.2015 r., odmienną od wykładni zaprezentowanej w Interpretacji Nr PP10-812-802/04/MR/1556PP z 30.7.2004 r. w sprawie czynności świadczonych przez komorników sądowych, czynności dokonywane przez komorników należy uznać za podlegające opodatkowaniu świadczenie usług za wynagrodzeniem, zaś sami komornicy, w związku z wypełnieniem przesłanek prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu VATU stali się, począwszy od 1.10.2015 r., podatnikami podatku od towarów i usług z tytułu świadczenia tych usług. Z tego względu w orzecznictwie sądów powszechnych pojawiło się zagadnienie oceny prawidłowości przyjętej w Interpretacji wykładni, także w kontekście związania sądów powszechnych tego rodzaju stanowiskiem Ministra Finansów, jak również zagadnienie prawne, czy opłata egzekucyjna, ustalana przez komorników sądowych na podstawie ustawy z 29.8.1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji powinna być powiększona o należność z tytułu podatku od towarów i usług, czy też zawiera w sobie kwotę podatku VAT.
W interpretacji z 9.6.2015 r., zmieniającej interpretację ogólną z 30.7.2004 r., Minister Finansów, analizując obowiązujące przepisy prawa oraz tezy wynikające z orzeczeń TS, stwierdził, że komornik sądowy (będący funkcjonariuszem publicznym i wykonującym powierzone mu przez państwo władztwo w zakresie wykonywania orzeczeń sądowych i innych tytułów wykonawczych) prowadzi działalność gospodarczą w rozumieniu VATU, działając w charakterze podatnika podatku od towarów i usług. Stąd uznano, że wykonywane przez komorników czynności podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako świadczenie usług za wynagrodzeniem. Jednocześnie, zdaniem Ministra Finansów, do tych czynności nie ma zastosowania wyłączenie, o którym mowa w art. 15 ust. 6 VATU, a zatem podlegają one opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Z tego względu stwierdzono, że wyjaśnienia zawarte w interpretacji ogólnej Ministra Finansów z 30.7.2004 r., pomimo niezmienionego stanu prawnego, są nieaktualne.
W uchwale Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów w sprawie III CZP 97/16 z 27 lipca 2017 r. stwierdzono, że komornik sądowy nie może podwyższyć opłaty egzekucyjnej, pobieranej na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, o należność z tytułu podatku od towarów i usług, ponieważ opłata ta zawiera w sobie kwotę podatku VAT. Sąd Najwyższy wskazał, iż nie ma podstaw do doliczania do daniny publicznej kolejnej daniny, tj. podatku VAT. Podatek VAT jest oczywiście określony w ustawie, ale nie w taki sposób, który by pozwalał na doliczanie go do opłat egzekucyjnych.
Wiele kancelarii komorniczych do dnia dzisiejszego dolicza podatek VAT do opłaty egzekucyjnej. Istotnym z punktu widzenia każdego dłużnika jest to, iż istnieje sposób na zanegowanie nieprawidłowo naliczonego podatku, którym jest skarga na czynność komornika w trybie art 7671 KPC. Wnosi się ją do sądu rejonowego właściwego dla komornika, który prowadził egzekucję, za pośrednictwem tego organu egzekucyjnego, w terminie 7 dni od dnia otrzymania postanowienia o umorzeniu lub zakończeniu postępowania egzekucyjnego, w którym komornik winien określić pełną kwotę opłaty egzekucyjnej naliczonej w danej sprawie oraz sposób jej naliczenia. W skardze należy dokładnie określić błąd popełniony przez organ egzekucyjny w obliczeniu kwoty opłaty egzekucyjnej oraz wysokość kwoty nienależnie naliczonej.
tags: #ile #wynosi #podatek #vat #komornik