Kiedy dłużnik może żądać wykreślenia z KRD?
Wpisanie dłużnika do biura informacji gospodarczej może mieć dla niego bardzo poważne skutki. Bazy te są powszechnie wykorzystywane do oceny wiarygodności kontrahenta zarówno przez instytucje finansowe, jak i przedsiębiorców. Przedsiębiorca, który skorzystał z prawa wpisania swojego dłużnika do biura informacji gospodarczej ma też obowiązki. Należy do nich przede wszystkim konieczność poinformowania Biura o całkowitym wykonaniu zobowiązania albo jego wygaśnięciu, a także stwierdzeniu faktu nieistnienia zobowiązania np. wskutek wydania orzeczenia sądowego. Wierzyciel powinien niezwłocznie poinformować Biuro o wszelkich zmianach aktualności dokonanego wpisu. Zaniechanie obowiązków wierzycielskich w relacjach z BIG stanowi wykroczenie.
Zgodnie z art. 47 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1019, z późn. zm.), przekazywanie do biura nieprawdziwej informacji jest wykroczeniem, które grozi grzywna do 30 tys. zł. Należy pamiętać, że odpowiedzialność wykroczeniową nie ponoszą osoby prawne, a tylko osoby fizyczne.
Wielu przedsiębiorców nie zdaje sobie sprawy, że nieusunięcie nieaktualnego wpisu w BIG lub KRD stanowi czyn nieuczciwej konkurencji. Stanowi o tym art. 3 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Konsekwencje w tym przypadku ponosi podmiot, który dokonał zgłoszenia dłużnika do biura informacji gospodarczej. Zgodnie z ustawą o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych w przypadku niezłożenia przez wierzyciela aktualizacji lub wniosku o wykreślenie nieaktualnego wpisu, dłużnik-przedsiębiorca może także wybrać dochodzenie swoich roszczeń na gruncie kodeksu cywilnego tj. żądać naprawienia wyrządzonej mu szkody, a także zadośćuczynienia za doznane krzywdy.
Uprawnienia pokrzywdzonego ex-dłużnika mogą okazać się szczególnie dotkliwe dla ex-wierzyciela, w przypadku gdy np. wskutek nieaktualnego wpisu do BIG, przedsiębiorca nie otrzymał kredytu lub wskutek strat wizerunkowych nie mógł pozyskać nowych kontrahentów, co doprowadziło do jego upadłości. Tego typu sprawy nie są jednak proste pod kątem dowodowym z powodu konieczności wykazania bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zachowaniem wierzyciela a szkodą dłużnika.
Kiedy wierzyciel może zgłosić dłużnika do rejestru?
W Polsce istnieje wiele instytucji, które zajmują się przetwarzaniem danych o dłużnikach i ich zobowiązaniach. Najbardziej znanymi są Biuro Informacji Gospodarczej BIG Infomonitor, Krajowy Rejestr Długów oraz ERIF Biuro Informacji Gospodarczej. Wszystkie wskazane rejestry działają na podstawie ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Zgodnie z jej postanowieniami wierzyciel ma prawo wnosić o wpisanie dłużnika do rejestru zawsze, kiedy ten drugi spóźnia się ze spłatą. Ustawa rozróżnia jednak sytuację konsumenta od sytuacji przedsiębiorcy.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy, w przypadku konsumenta, wierzyciel może przekazać do biura informacje gospodarcze o zobowiązaniu dłużnika, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: zobowiązanie powstało w związku z określonym stosunkiem prawnym, w szczególności z tytułu umowy o kredyt konsumencki; łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika wobec wierzyciela wynosi co najmniej 200 zł oraz są one wymagalne od co najmniej 30 dni; upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia do rąk własnych wezwania do zapłaty zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura.
Z kolei w przypadku przedsiębiorcy, zgodnie z art. 15 ustawy, wierzyciel może przekazać do biura informacje gospodarcze o zobowiązaniu dłużnika wyłącznie wówczas, gdy są spełnione łącznie następujące warunki:
- zobowiązanie powstało w związku z określonym stosunkiem prawnym, w szczególności z tytułu umowy związanej z wykonywaniem działalności gospodarczej;
- łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika niebędącego konsumentem wobec wierzyciela wynosi co najmniej 500 zł oraz są one wymagalne od co najmniej 30 dni;
- upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia do rąk własnych, na adres do doręczeń wskazany przez dłużnika, a jeżeli nie wskazał takiego adresu - na adres siedziby dłużnika lub miejsca wykonywania działalności gospodarczej, wezwania do zapłaty zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura.
RODO a wykreślenie z rejestru dłużników
Rejestry długów nie są typowymi przedsiębiorstwami zbierającymi, przechowującymi i przetwarzającymi informacje o danej grupie podmiotów w celach komercyjnych. Zostały one powołane m.in. po to, by budować historie płatnicze podmiotów uczestniczących w obrocie gospodarczym. Budowanie takiej historii leży w interesie nie tylko dłużników, ale również potencjalnych kontrahentów oraz uczestniczących w rynku wierzycieli. Ustawodawca podkreślił, że informacje o zobowiązaniach znacząco wpływają na możliwości predykcyjne kredytodawców oraz, w konsekwencji, na poprawę trafności podejmowanych decyzji kredytowych.
Dłużnicy często są w stanie zrobić wiele, aby nikt nie dowiedział się o ich zadłużeniu. W swoich staraniach niejednokrotnie powołują się na przepisy RODO i żądają wykreślenia swoich danych, gdyż nie „wyrażali” oni zgody na ich przetwarzanie. W tym jednak wypadku prawo do bycia zapomnianym nie zadziała. Jest tak, gdyż omawiane uprawnienia wierzycieli do zgłoszenia dłużników do BIG-u są uregulowane przepisami szczególnymi, których działanie nie może być zniwelowane przepisami rozporządzenia europejskiego. Biura informacji gospodarczej mogą zatem przetwarzać dane osobowe dłużników i nie potrzebują do tego ich zgody.
Dłużnik może zatem prosić, wnosić, żądać czy nawet grozić, a i tak jedyną możliwością, aby informacje o jego osobie zostały wykreślone, jest spłata zadłużenia lub przedawnienie się zobowiązania. Przepisy RODO dotyczą wyłącznie konsumentów, zatem nie ma podstaw do rozpatrywania sytuacji nierzetelnych przedsiębiorców - jeżeli nie płacą zadłużenia, trafiają do BIG-u.
Kiedy wniosek o wpis zostanie odrzucony?
Mimo pełnego prawa BIG-u do przetwarzania danych dłużnika ustawa określa przypadki, kiedy prawo to nie jest nieograniczone. Jest tak w związku z art. 14 ust. 4 pkt 2 ustawy. Wspomniany przepis stwierdza, że biuro nie przyjmuje informacji gospodarczej o zobowiązaniu dłużnika będącego konsumentem przekraczającej zakres określony w ust. 2. Wspomniany przepis ust. 2 odwołuje się do wniosku o wpis do rejestru oraz danych konsumenta, jakie mogą być tam zawarte.
Wniosek dotyczący osoby fizycznej może zawierać wyłącznie informacje o niej w zakresie:
- imion i nazwiska;
- numeru PESEL lub innego numeru potwierdzającego tożsamość;
- serii i numeru dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość;
- miejsca zamieszkania i adresu do doręczeń lub adresu, pod którym jest wykonywana działalność gospodarcza, lub adresu do doręczeń elektronicznych wpisanego do bazy adresów elektronicznych.
Dodatkowo, jeżeli dłużnik prowadzi działalność gospodarczą, we wniosku zawiera się informację o:
- firmie;
- numerze identyfikacji podatkowej - NIP lub innym numerze identyfikacyjnym w przypadku osoby zagranicznej;
- numerze REGON, jeżeli został nadany;
- imionach i nazwiskach pełnomocników, o ile zostali ustanowieni;
- głównym przedmiocie wykonywanej działalności gospodarczej.
BIG ma obowiązek odmówić przyjęcia informacji gospodarczych o zobowiązaniu dłużnika będącego konsumentem, jeżeli dane zawarte we wniosku przekraczają powyższy zakres. Omawiany przepis ma na celu ochronę prywatności osoby fizycznej przez zapewnienie adekwatności przetwarzanych przez rejestr danych do celu, dla jakiego są one zbierane.
Co w sytuacji, gdy zobowiązanie nie istnieje?
Może się tak zdarzyć w wielu wypadkach - m.in., gdy dług zostanie spłacony, zobowiązanie przedawni się lub wierzytelność tak naprawdę nigdy nie istniała. Dane dłużnika mogą utrzymywać się w rejestrze dłużników nawet przez 10 lat. Jest to bardzo długi okres, warto zatem zadbać o to, aby dane zostały wykreślone wcześniej.
Jeżeli zadłużenie zostało spłacone, wierzyciel ma obowiązek zgłosić to do rejestru w ciągu 14 dni. Jeśli tego nie dokona, grozi mu grzywna w wysokości nawet 30 tys. zł.
Co jednak w przypadku, gdy dłużnik uważa, że zobowiązanie się przedawniło albo nigdy nie istniało? W takiej sytuacji musi zgłosić się bezpośrednio do wierzyciela, który dokonał wpisu, ponieważ BIG nie może samodzielnie wpisywać i usuwać danych dłużników. Jest to bardzo nieefektywna metoda i często ma swój finał w sądzie.
Dłużnik może wnieść do biura sprzeciw dotyczący nieaktualności, nieprawdziwości, niekompletności lub przekazania, lub przechowywania niezgodnie z ustawą danych. Dłużnik powinien udokumentować okoliczności uzasadniające sprzeciw. Biuro wstrzymuje ujawnianie informacji objętych sprzeciwem na okres do 30 dni, w przypadku uzasadnionego przypuszczenia, że dotyczą one zobowiązania, które nie istnieje lub wygasło. Wniesienie sprzeciwu jest nieodpłatne.
Wykreślenie z rejestru dłużników - co na to przepisy?
Na wpis do jednego z popularnych rejestrów długów nie trzeba sobie jakoś szczególnie zasłużyć. Wystarczy, że kwota wymagalnych zobowiązań wynosi więcej niż 200 zł, są one wymagalne od co najmniej 30 dni, a wierzyciel miesiąc wcześniej przesłał pismo z wezwaniem do zapłaty. Jeżeli zostały spełnione te przesłanki, dłużnik trafia do rejestru. Trafić tam jest zatem łatwo, gorzej jest jednak z wykreśleniem. Jeżeli dłużnik nie spłaci długu, dane te mogą się tam utrzymywać nawet 10 lat.
Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej (KRD BIG) działa na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. W przypadku „trafienia” do rejestru KRD BIG - może pojawić się problem z uzyskaniem pożyczki czy kredytu, gdyż każdorazowo przed uzyskaniem pozytywnej decyzji kredytowej dochodzi do weryfikacji potencjalnego kredytobiorcy w BIG. Oprócz wyżej wskazanych celów, weryfikacji w KRD BIG również w przypadku różnych transakcji gospodarczych poszczególne podmioty często weryfikują w KRD BIG danego kontrahenta przed zawarciem współpracy. Wówczas negatywny wpis w KRD BIG może zniweczyć szansę na współpracę.
Dłużnik, tj. osoba wpisana do KRD BIG - nie ma możliwości samodzielnego usunięcia swoich danych z rejestru. Może tego dokonać wierzyciel lub Biuro Informacji Gospodarczej, w przypadku ziszczenia się jednej z przesłanek określonej w art. 31 ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Z przywołanego przepisu wynika, iż Biuro usuwa informacje gospodarcze m.in. po upływie 6 lat od ich przekazania do rejestru, a także w przypadku stwierdzenia ich nieaktualności lub niezgodności z prawem.
W przypadku, gdy faktycznie dłużnik zalega wierzycielowi - najprostszym rozwiązaniem jest spłata zadłużenia. Niemniej co w sytuacji, gdy informacje gospodarcze zamieszczone w KRD BIG na temat dłużnika są nieprawdziwe czy nieaktualne, a wierzyciel nie zgłosił informacji o wywiązaniu się z zobowiązania przez dłużnika bądź wierzytelność między stronami jest sporna? Wówczas dłużnik może wnieść do biura sprzeciw dotyczący nieaktualności, nieprawdziwości, niekompletności lub przekazania lub przechowywania niezgodnie z ustawą informacji gospodarczych mających status informacji aktualnych. Dłużnik powinien udokumentować okoliczności uzasadniające sprzeciw, np. potwierdzenie zapłaty zobowiązania. Wówczas w razie wniesienia przez dłużnika sprzeciwu - BIG może zwrócić się do wierzyciela lub dłużnika o dodatkowe wyjaśnienia. Po rozpatrzeniu sprzeciwu na korzyść dłużnika biuro usuwa informację gospodarczą w razie, gdy dłużnik wykaże np. nieistnienie bądź wygaśnięcie zobowiązania.
Niezgodny z prawdą wpis w Krajowym Rejestrze Długów (KRD) nie tylko godzi w dobre imię przedsiębiorcy, ale nierzadko niesie za sobą poważne konsekwencje ekonomiczne. Fałszywa informacja gospodarcza może negatywnie wpłynąć na ocenę jego zdolności kredytowej oraz spowodować utratę renomy, a co za tym idzie - odpływ kontrahentów. Warto pamiętać jednak, że domniemany dłużnik posiada pewne instrumenty ochrony przed nieuczciwymi praktykami wierzycieli.
W celu wykreślenia niezgodnego z prawdą wpisu z Krajowego Rejestru Długów dłużnik może przesłać do KRD zarzuty dotyczące przekazanych na jego temat fałszywych informacji gospodarczych (tj. wniosek o usunięcie informacji gospodarczych). Kolejnym rozwiązaniem, jakim dysponuje domniemany dłużnik, jest wystąpienie wobec wierzyciela, na podstawie art. 30 u.i.g., z żądaniem dokonania zmian w rejestrze. Nadto, na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 24, dłużnik może żądać zaniechania naruszających jego dobra osobiste działań lub ich usunięcia, a także naprawienia szkody.
BIK i Krajowy Rejestr Długów za darmo
Przed podjęciem samodzielnych działań warto skonsultować się z radcą prawnym, który może pomóc w skonstruowaniu sprzeciwu czy wniosku o usunięcie kwestionowanych informacji gospodarczych, a nawet złożyć taki wniosek.
tags: #kiedy #dluznik #moze #zadac #wykreslenia #z