Natychmiastowa wykonalność decyzji administracyjnej starosty
Oczekiwanie na uprawomocnienie się rozstrzygnięcia potrafi spędzać sen z powiek niejednej stronie postępowania. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy przedmiotem postępowania jest interes prawny, który powinien jak najszybciej zostać zaspokojony. Na taką ewentualność ustawodawca przygotował specjalną instytucję prawa - rygor natychmiastowej wykonalności.
Decyzje to akty administracyjne wydawane przez organy administracji, które stanowią przejaw załatwienia konkretnej sprawy. Jeśli petent ma jakiś wniosek, na przykład o przyznanie mu świadczenia 500+, zasiłku dla bezrobotnych, wydanie pozwolenia na budowę domu mieszkalnego, zainstalowanie przyłączy gazowych, w każdej z tych sytuacji, niezależnie od rozstrzygnięcia, zapadnie decyzja administracyjna, którą wyda właściwy organ. Co do zasady decyzja jest wykonalna z chwilą, gdy stanie się ostateczna.
Przed tym jednak, decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Rygor ten jest nadawany przez organ orzeczeniu, gdy za natychmiastowym jego wykonaniem przemawia konieczność przyspieszenia procedury dochodzenia roszczeń. Nadanie takiego rygoru powoduje bowiem, iż decyzja - pomimo trwania okresu na jej zaskarżenie - staje się tytułem wykonawczym.
Czym jest rygor natychmiastowej wykonalności?
Rygor natychmiastowej wykonalności oznacza, że decyzja administracyjna, od której przysługuje jeszcze odwołanie (decyzja nieostateczna), staje się wykonalna. Jest to wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą decyzje administracyjne podlegają wykonaniu dopiero po uprawomocnieniu się, czyli po stwierdzeniu ich ostateczności.
Istota natychmiastowej wykonalności polega na tym, że decyzja staje się wykonalna i może stanowić tytuł egzekucyjny, mimo że nie jest ostateczna. Natychmiastowa wykonalność przysługuje niektórym decyzjom z mocy ustawy. Innym decyzjom może być nadana przez organ administracji publicznej.
Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadany jedynie decyzji, od której służy odwołanie - czyli decyzji nieostatecznej. Jest on nadawany z urzędu lub na wniosek strony.
Warunki stosowania rygoru natychmiastowej wykonalności w postępowaniu administracyjnym
Kwestie nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności w postępowaniu administracyjnym uregulowane zostały w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA). Zgodnie z jego brzmieniem, decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:
- jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego;
- jest to niezbędne dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami;
- jest to niezbędne ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.
Odmiennie niż w procedurze cywilnej, organ nie jest związany sztywnym katalogiem okoliczności, w których obligatoryjnie nakłada na decyzję rygor natychmiastowej wykonalności. W każdym indywidualnym przypadku samodzielnie decyduje, czy zaszły przesłanki dla urzędowego nadania rygoru. A zatem nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności przewidziane w art. 108 KPA oparte jest na zasadzie uznaniowości. Nie oznacza to jednak, że organ dysponuje w tym względzie pełną swobodą działania. Musi on na tle okoliczności konkretnego przypadku dopatrzyć się celowości zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności, a w szczególności mieć na uwadze zasadę proporcjonalności.
Należy mieć jednak na względzie, że w ramach prawa administracyjnego, obok przepisów Kodeksu, istnieje szereg ustaw szczególnych, w których wprost wskazuje się, kiedy organ ma obowiązek nadać rygor natychmiastowej wykonalności decyzji. Organ ma obowiązek nadać m.in. decyzji wstrzymującej działalność powodującą pogorszenie stanu środowiska w znacznych rozmiarach lub zagrażającą życiu lub zdrowiu ludzi, na podstawie przepisów Prawa ochrony środowiska.
Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowych na gruncie Ordynacji podatkowej
Art. 239b Ordynacji podatkowej stanowi, że decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy:
- organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych;
- strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia;
- strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości;
- okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące.
Aby organ mógł zastosować rygor natychmiastowej wykonalności, muszą ziścić się nie tylko wskazane powyżej przesłanki. Organ musi także uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie przez stronę wykonane. Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadawany jest przez organ podatkowy I instancji w drodze postanowienia. Na postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności służy zażalenie.
Konsekwencje zastosowania rygoru natychmiastowej wykonalności
Rygor natychmiastowej wykonalności decyzji polega na tym, że pomimo iż decyzja nie jest ostateczna, staje się wykonalna. Decyzja ta może więc stanowić tytuł egzekucyjny.
Decyzja administracyjna z rygorem natychmiastowej wykonalności, pomimo swojej nieostateczności, stanowi tytuł wykonawczy dla postępowania egzekucyjnego w administracji. Właśnie dlatego ustawodawca wprowadził istotne ograniczenia w zakresie stosowania opisywanego rygoru.
Zaskarżanie rozstrzygnięć objętych rygorem natychmiastowej wykonalności
Podstawowa zasada związana z wykonywaniem decyzji stanowi, iż wykonaniu podlegają decyzje ostateczne. Z tego właśnie powodu organy stosują rygor natychmiastowej wykonalności niezwykle ostrożnie - jako wyjątek od generalnej zasady, nie zaś regułę postępowania. Nie jest zatem tak, że nałożenie rygoru natychmiastowej wykonalności uniemożliwia zaskarżenie decyzji opatrzonej rygorem.
Jako że rygor natychmiastowej wykonalności jest nadawany w drodze postanowienia, na postanowienie to przysługuje zażalenie. Warto mieć jednak na uwadze, że wniesienie zażalenia na postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nie wstrzymuje wykonania decyzji. Organ odwoławczy może jednak, na wniosek i w uzasadnionych przypadkach, wstrzymać wykonanie takiej decyzji.
W przypadku postępowania administracyjnego, wniosek o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności zawartego w decyzji jest rozpatrywany w toku postępowania odwoławczego. Na postanowienie o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności przysługuje stronie zażalenie.
Wstrzymanie wykonalności decyzji administracyjnych a skarga do sądu administracyjnego
Decyzja ostateczna, czyli taka, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, może być zaskarżona w drodze skargi do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę wnosi się w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji organu II instancji.
Zgodnie z przepisem art. 63 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji administracyjnej! Oznacza to, że mimo zaskarżenia decyzji administracyjnej co do zasady będzie ona wykonalna. Jeżeli nałożono na adresata obowiązek działania, na przykład rozbiórki budynku, będzie on odpowiedzialny za wykonanie tego zadania, może ponosić negatywne skutki zaniechania.
Postępowanie administracyjne | WOS w Pigułce
W przypadku zaskarżenia decyzji administracyjnej organ, który ją wydał, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, jej wykonanie w całości lub w części. Oznacza to, że w skardze można zgłosić taki wniosek, a organ jest obowiązany go rozpatrzyć. Może też zdecydować o wstrzymaniu wykonalności decyzji administracyjnych nawet wówczas, gdy nie został złożony wniosek.
Aby wojewódzki sąd administracyjny wstrzymał wykonalność decyzji administracyjnej, należy wykazać, że:
- zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody;
- zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Wojewódzki sąd administracyjny może rozpoznać taki wniosek na posiedzeniu niejawnym, to jest bez udziału strony, wysyłając do niej odpis postanowienia.
tags: #natychmiastowa #wykonalnosc #a #decyzja #starosty