Paweł Wicha: Etyka w Windykacji i Finansach
Współczesne społeczeństwo staje przed wyzwaniami związanymi z etyką w sferze finansowej. Raport „Kultura finansowa Polaków” przygotowany przez BIG InfoMonitor i BIK ujawnia, że deklarowana uczciwość w praktyce często ustępuje miejsca tzw. etyce użytkowej. To zjawisko, choć pozornie dotyczy drobnych transakcji, ma szerszy wpływ na kondycję finansową przedsiębiorców i ogólne zaufanie w relacjach gospodarczych.
Nieetyczne zachowania w praktyce
Co dziesiąty Polak przyznaje, że choć uznaje łapownictwo za zachowanie nieakceptowalne, w praktyce zdarzyło mu się wręczyć dodatkową gratyfikację, by szybciej załatwić sprawę lub zwiększyć szanse na jej pomyślne zakończenie. Dane z Raportu „Kultura finansowa Polaków” pokazują, że łapówka nie jest dziś zjawiskiem powszechnym, ani społecznie akceptowanym, ale wciąż pojawia się jako decyzja podejmowana pod wpływem presji czasu, emocji i potrzeby skuteczności.
Ferie zimowe to czas, w którym chętnie korzystamy z uroków kurortów, wypożyczamy sprzęt narciarski, kupujemy lokalne produkty na targowiskach i korzystamy z regionalnej kuchni. Ta beztroska atmosfera sprzyja jednak specyficznym zachowaniom finansowym, ponieważ w momentach płatności za serwis nart czy drobne pamiątki często pojawia się propozycja rozliczenia bez paragonu. Jak wynika z Raportu „Kultura finansowa Polaków” przygotowanego przez BIG InfoMonitor i BIK, w takich sytuacjach nawet co ósma transakcja może odbywać się poza oficjalnym obiegiem finansowym. Dane te pokazują, że nasza deklarowana etyka płatnicza w praktyce ustępuje miejsca tzw. etyce użytkowej, co w szerszej skali wpływa na kondycję finansową przedsiębiorców. Jest też druga strona medalu - aż 32 proc. firm usługowych spotkało się z propozycją transakcji bez faktury w zamian za obniżkę ceny.
Jazda bez ważnego biletu komunikacją zbiorową (18 proc. wskazań) czy sugerowanie usługodawcy obniżki ceny w zamian za brak paragonu lub faktury (12 proc.) to najczęściej wskazywane w badaniach społecznych przejawy łamania zasad i rozczarowania brakiem uczciwości. Te codzienne przewinienia są symptomem szerszego problemu - podejrzliwość coraz silniej cechuje relację między konsumentem a przedsiębiorcą. Sukces biznesowy w percepcji wielu osób, zwłaszcza aktywnych zawodowo, nie jest postrzegany jako efekt ciężkiej pracy czy innowacyjności, lecz jako rezultat „cwaniactwa”, niejasnych układów i zręcznego omijania prawa. Ten dualizm - gdzie drobne oszustwa społeczne idą w parze z akceptacją dla biznesowego „kombinatorstwa” - wskazuje na głęboki kryzys etyczny, podkopujący wiarę w uczciwą grę rynkową.
Za jazdę na gapę w komunikacji miejskiej i niepłacone alimenty na dzieci - za te rodzaje długów trafiają do rejestru dłużników tzw. nieetyczni dłużnicy. Chcąc odzyskać należności, wpisów do BIG dokonują ich wierzyciele, w tym przypadku gminy wypłacające świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego, który podlega Skarbowi Państwu oraz zarządy transportów miejskich. Wg danych zgromadzonych w BIG InfoMonitor nieetycznych dłużników jest prawie pół miliona i razem mają do oddania blisko 17 mld zł.
Dzień Ojca to dla wielu rodzin nie tyle moment celebracji, ile okazja do refleksji nad znaczeniem ojcostwa - także w wymiarze prawnym i finansowym. W Polsce tysiące dzieci nie otrzymuje należnych im środków do życia, mimo że obowiązek alimentacyjny został jasno określony przez prawo. Skala problemu pozostaje alarmująca - z danych Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor wynika, że zaległości z tytułu nieopłaconych alimentów sięgają obecnie 16,8 mld złotych, a ogół osób uchylających się od tego obowiązku przekracza 291 tys. Choć w ciągu ostatnich pięciu lat liczba niepłacących na dzieci ojców zmalała o ponad 24 tys., problem pozostaje nadal kontrowersyjny i moralnie nieakceptowalny.
Windykacja a relacje biznesowe
Niepłacone w terminie faktury to niejedyne przyczyny kumulacji zatorów płatniczych. Kolejnym jest nastawienie przedsiębiorców do odzyskiwania należnej im zapłaty za wykonane usługi czy sprzedane towary. Wielu wciąż obawia się, że upominanie się o płatność może pogorszyć relacje z kontrahentami. Zlecone przez BIG InfoMonitor badanie pokazuje jednak, że jest inaczej. Większość, bo aż 62 proc. przedsiębiorców przyznało, że podejmowane przez nich w ciągu ostatniego roku działania windykacyjne nie wpłynęły negatywnie na ich relacje biznesowe. Pozytywny stosunek do odzyskiwania należności widoczny jest zwłaszcza wśród większych firm oraz w sektorze produkcji.
Przeterminowane zadłużenie produkcji wzrosło r/r o 4,3 proc., osiągając we wrześniu ‘25 aż 7,5 mld zł. Skala problemów finansowych polskiego sektora produkcji z roku na rok wznosi się na coraz wyższy pułap. Tylko przez ostatnie 12 miesięcy zaległe zadłużenie wzrosło tu o ponad 308 mln zł do 7,5 mld zł, czyniąc przetwórstwo przemysłowe drugim najbardziej zadłużonym segmentem naszej gospodarki. Co niepokojące, wyniki raportu BIG InfoMonitor o kulturze finansowej Polaków wskazują, że rosnące zadłużenie w produkcji idzie w parze z największą wśród wszystkich sektorów akceptacją dla nieetycznych praktyk biznesowych, takich jak wstrzymywanie wypłat czy praca „na czarno”. To już nie tylko problem ekonomiczny, ale i rachunek za brak dyscypliny finansowej i etyki, który stał się elementem biznesowej „kultury”.
Etyka w sektorze finansowym i bankowości
Komisja Etyki Bankowej organizuje od 2012 roku Konkurs Etyka w finansach. To konkurs na esej, który ma zachęcić młode osoby do podzielenia się swoimi refleksjami na temat wyzwań w sferze etycznej. Każda edycja stanowi także przyczynek do szerszej dyskusji o roli etyki w kształtowaniu przyszłości sektora bankowego. 24 czerwca 2025 r. podczas konferencji BankTech odbyła się uroczystość ogłoszenia wyników 10. edycji Konkursu. Jednym z elementów tego wydarzenia był panel pt. „Etyka i nowoczesne technologie - jak wykorzystywać nowoczesne technologie w bankowości w oparciu o najwyższe standardy etyczne”.
Sektor bankowy podlega nieustannym przeobrażeniom. Każdego dnia pracownicy banków opracowują innowacje, nowe procesy i procedury, aby reagować na zmiany w otaczającym ich świecie. Panta rhei - myśl wypowiedziana przez Heraklita z Efezu doskonale oddaje nie tylko filozofię tego, że świat jest w ciągłym ruchu i przemianie, ale pokazuje także wyzwania przed jakimi staje każda jednostka oraz branża.
Głównym wątkiem tegorocznej konferencji BankTech (24 czerwca 2025) będzie upowszechnianie się sztucznej inteligencji. Proces ten niesie ze sobą zarówno rozliczne, nowe możliwości, jak i całkiem poważne ryzyka, którymi zarządzanie będzie ważnym zadaniem dla przedstawicieli rynku finansowego. Należy przede wszystkim pamiętać o tym, że AI samo w sobie nie zastąpi człowieka, co więcej, powierzanie inteligentnym algorytmom zbyt dużej swobody przy jednoczesnym braku kontroli nad trenowaniem modeli może wywołać efekty odwrotne od zamierzonych.
Kolejny webinar realizowany w ramach Programu Analityczno-Badawczego WIB poświęcony był kwestii regulacji i etyki sztucznej inteligencji (AI) w sektorze bankowym. W imieniu zespołu autorskiego wyniki badania przedstawili prof. UW dr hab. Krzysztof Koźmiński oraz Jan Czarnocki. Dodatkowymi wnioskami nt. roli sztucznej inteligencji w zarządzaniu procesami gospodarczymi podzielił się ze słuchaczami prof. Włodzimierz Szpringer.
PAB WIB zaprasza na transmisję webinarium pt. „Wymogi etyczne rozwiązań opartych o AI w sektorze bankowym”, organizowanego w ramach Programu Analityczno-Badawczego WIB, które odbędzie się 30 stycznia 2025 (czwartek) w godzinach 10.00-13.00.
Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A. (PZU), jedna z największych instytucji finansowych w Europie Środkowej, we współpracy z SAS AI Governance Advisory, opracowała kompleksowe ramy zarządzania AI w celu ochrony klientów, zapewnienia zgodności z regulacjami i utrzymania pozycji lidera odpowiedzialnych innowacji.
Związek Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce (ZPF) opublikował dokument: „Dobre Praktyki w zakresie Dystrybucji Usług przez Instytucje Pożyczkowe”. - To dojrzała odpowiedź sektora pożyczkowego na potrzebę budowania zrównoważonego środowiska biznesowego, w którym ochrona konsumentów i cele działania instytucji pożyczkowych są komplementarne - podkreśla Marcin Czugan, prezes ZPF.
ING Bank Śląski ponownie zdobył prestiżowy tytuł Top Employer 2026, znajdując się w Top 10 najlepszych pracodawców w Europie oraz ścisłej czołówce w Polsce. To potwierdzenie konsekwentnie realizowanej strategii budowania nowoczesnego, wspierającego i rozwojowego środowiska pracy.
Bank Spółdzielczy w Koronowie jest patronem konkursu „Etyka w finansach”. Dla banków spółdzielczych i dla banków komercyjnych bardzo ważny jest przekaz, który idzie do społeczeństwa, że każde działanie jakie podejmujemy jest działaniem etycznym.
Komisja Etyki Bankowej przy Związku Banków Polskich organizuje polską edycję konkursu Etyka w finansach (Ethics in Finance). Organizatorem światowej edycji jest Obserwatorium Finansowe, szwajcarska fundacja non profit w Genewie (www.robincosgroveprize.org). Jednym z partnerów międzynarodowej edycji jest Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Obecnie realizowana jest 10. edycja Konkursu. O roli etyki w codziennej działalności banków Agnieszka Wicha rozmawiała z Moniką Jachimkowską-Trepka, dyrektorką Biura Zgodności Spraw Korporacyjnych w Banku Pekao.
Kongres Instytucji Finansowych to nowe wydarzenie w kalendarzu ZPF, skierowane do szeroko rozumianych instytucji finansowych. Z racji terminu, w którym się on odbywa - połowa grudnia każdego roku - jest wydarzeniem podsumowującym dany rok oraz miejscem dyskusji o tym, co czeka nas w roku nadchodzącym. Miesięcznik Finansowy BANK i Portal Finansowy BANK.pl są patronami medialnymi kongresu.
Polacy o etyce finansowej
Polacy mają mieszane odczucia wobec etyki finansowej. Co trzeci konsument i co piąty przedsiębiorca uważa, że polskie społeczeństwo w sferze finansowej nie postępuje uczciwie - wynika z raportu „Kultura finansowa Polaków” przygotowanego przez BIG InfoMonitor i BIK. W obu przypadkach zdecydowane stanowiska, zarówno te pozytywne jak i negatywne, są relatywnie nieliczne.
Etyka biznesu | Wpływ etyki na biznes
tags: #pawel #wicha #windykacja #ups