Kiedy można wystawić tytuł wykonawczy po upomnieniu?
Wierzyciel, w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, zgodnie z przepisem art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oznacza to zatem, że w przypadku gdy podatnik nie wpłaca należnego zobowiązania podatkowego, wierzyciel ma obowiązek np. przesłania zobowiązanemu pisemnego upomnienia lub wystawienia tytułu wykonawczego.
Tytuł wykonawczy jest dokumentem, który daje wierzycielowi prawo do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko dłużnikowi. Oznacza to, że jeśli jesteś wierzycielem, to po jego uzyskaniu możesz zlecić komornikowi odzyskanie Twoich pieniędzy. W praktyce tytuł wykonawczy składa się z dwóch głównych elementów: tytułu egzekucyjnego i klauzuli wykonalności. Tytuł egzekucyjny potwierdza istnienie roszczenia, może nim być np. wyrok sądu, w którym dłużnik został zobowiązany do zapłaty określonej kwoty. Klauzula wykonalności to z kolei urzędowe potwierdzenie, że ten tytuł egzekucyjny jest prawomocny i można na jego podstawie rozpocząć egzekucję. O tytule wykonawczym można mówić dopiero w sytuacji, gdy tytuł egzekucyjny ma klauzulę wykonalności.
Tytuł wykonawczy jest kluczowy w procesie windykacji, ponieważ umożliwia wierzycielowi skuteczne dochodzenie swoich należności. Bez niego nie można wszcząć postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że wierzyciel pozostaje bezsilny wobec dłużnika, który nie chce lub z różnych powodów nie może spłacić swojego długu. Tytuł wykonawczy działa tym samym jak zielone światło dla komornika. Komornik na podstawie tytułu wykonawczego może zająć wynagrodzenie dłużnika, jego konto bankowe czy nawet doprowadzić do licytacji mienia. Tytuł wykonawczy pozwala nie tylko na przymusowe ściąganie należności, ale daje też wierzycielowi pewność prawną. Oznacza to, że ma on solidne podstawy do działania i może liczyć na wsparcie organów ścigania w dochodzeniu swoich roszczeń. W przypadku braku takiego dokumentu wierzyciel musiałby polegać jedynie na dobrej woli dłużnika i dobrowolnych płatnościach z jego strony.
Rodzaje tytułów wykonawczych
W polskim systemie prawnym tytułami wykonawczymi zgodnie z art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego mogą stać różne tytuły egzekucyjne z klauzulą wykonalności, m.in.:
- Wyrok sądowy - może dotyczyć różnych roszczeń, w tym świadczeń pieniężnych i niepieniężnych.
- Nakaz zapłaty - wydawany w postępowaniu upominawczym, nakaz zapłaty również stanowi tytuł wykonawczy po nadaniu klauzuli wykonalności. Jest to szybka forma uzyskania orzeczenia przez wierzyciela.
- Ugoda sądowa - ugoda zawarta przed sądem i zatwierdzona przez sędziego może być tytułem wykonawczym. Umożliwia ona wierzycielowi dochodzenie roszczeń zgodnie z ustaleniami zawartymi w porozumieniu.
- Akt notarialny - w przypadku gdy dłużnik poddał się egzekucji w akcie notarialnym, taki dokument może stanowić tytuł wykonawczy, co oznacza, że wierzyciel może bezpośrednio na jego podstawie rozpocząć egzekucję.
Jak krok po kroku uzyskać tytuł wykonawczy?
Uzyskanie tytułu wykonawczego to proces, który składa się z kilku etapów. W przypadku wejścia na drogę sądową zaliczamy do nich m.in.:
- Złożenie pozwu do sądu przeciwko dłużnikowi - w pozwie dokładnie opisz swoje roszczenie oraz przedstaw dowody potwierdzające istnienie długu.
- Postępowanie sądowe - po wniesieniu pozwu sprawa trafia do sądu, który ją rozpatruje. Może to odbywać się na rozprawie (tradycyjne postępowanie) lub w e-sądzie, w trybie uproszczonym - w elektronicznym postępowaniu upominawczym (EPU). W EPU nie ma rozprawy, sąd wydaje nakaz zapłaty, który staje się prawomocny, jeśli dłużnik nie wniesie sprzeciwu w terminie 14 dni od jego doręczenia. Dłużnik ma prawo przedstawić swoje argumenty i bronić się przed wniesionymi przeciwko niemu zarzutami.
- Wyrok sądu - sąd wydaje wyrok lub nakaz zapłaty, w którym stwierdza istnienie lub brak roszczenia. Jeśli wyrok jest korzystny dla wierzyciela (potwierdzający Twoje roszczenie), staje się podstawą do dalszych działań.
- Nadanie klauzuli wykonalności - po uprawomocnieniu się wyroku czy nakazu zapłaty (tj. gdy minie czas na apelację czy złożenie sprzeciwu) złóż wniosek o nadanie klauzuli wykonalności do sądu, który wydał wyrok.
- Otrzymanie tytułu wykonawczego - po nadaniu klauzuli wykonalności przez sąd otrzymujesz tytuł wykonawczy, który uprawnia Cię do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Możesz tym samym skontaktować się z komornikiem i rozpocząć egzekucję długu.
Cały proces może wymagać czasu i cierpliwości. Niestety nie ma jednoznacznej odpowiedzi na tak postawione pytanie. Zazwyczaj jest to od 2 do 6 tygodni, jednak wiele zależy od konkretnego przypadku, rodzaju sprawy, obciążenia sądu czy kompletności dokumentów. Trzeba być również przygotowanym na to, że z różnych przyczyn administracyjnych mogą wystąpić pewne opóźnienia. Najważniejszym etapem jest nadanie klauzuli wykonalności, które zgodnie z przepisami (art. 781 KPC) powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w ciągu 3 dni od złożenia wniosku przez wierzyciela, po uprawomocnieniu się orzeczenia.
Kiedy można wystawić tytuł wykonawczy z pominięciem upomnienia?
Przepis art. 6 § 1 w zdaniu drugim ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadził odstępstwo od zasady nakładającej na wierzyciela obowiązek podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych w sytuacji uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Tym samym umożliwiono wierzycielowi czasowe odstąpienie od tych czynności, gdy łączna wysokość należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia w terminie tej należności i kosztów upomnienia nie przekroczy dziesięciokrotności kosztów upomnienia.
Powstrzymywanie się przez wierzyciela od podejmowania czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych, gdy łączna wysokość należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia w terminie tej należności i kosztów upomnienia nie przekroczy 160 zł, nie jest dopuszczalne w okresie 6-miesięcy do upływu terminu przedawnienia należności pieniężnej. Oznacza to zatem, że w odniesieniu do należności pieniężnej za 2018 r., której wysokość wraz z odsetkami za zwłokę nie przekracza 160 zł i równocześnie dla której termin przedawnienia upływa 1 stycznia 2024 r., obowiązkowe jest przesłanie upomnienia w okresie od 1 lipca 2023 r. Oznacza to również, że w odniesieniu do należności pieniężnej za 2018 r., której wysokość wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami upomnienia nie przekracza 160 zł i równocześnie dla której termin przedawnienia upływa 1 stycznia 2024 r., obowiązkowe jest wystawienie tytułu wykonawczego w okresie od 1 lipca 2023 r.
O terminie przesyłania upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego stanowi również § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 18 listopada 2020 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych (Dz. U. poz. 2083).
Postępowanie egzekucyjne - tytuł wykonawczy
Co dalej po uzyskaniu tytułu wykonawczego?
Po uzyskaniu tytułu wykonawczego wierzyciel może złożyć wniosek do komornika o wszczęcie egzekucji długu. Komornik w ramach swoich działań może zająć wynagrodzenie dłużnika, jego konto bankowe lub przeprowadzić licytację mienia. Wierzyciel powinien być na bieżąco informowany o postępach egzekucji.
Oczywiście jest to kwestia indywidualna, jednak czasami warto rozważyć możliwość negocjacji z dłużnikiem. Dobrze poprowadzone rozmowy potrafią doprowadzić do ugody i szybszego uregulowania długu bez potrzeby dalszych działań egzekucyjnych, które często rozciągają się w czasie. Rozsądnym pomysłem będzie również skonsultowanie swoich wątpliwości i planowanych kroków z profesjonalistami.
Przerwanie biegu przedawnienia a tytuł wykonawczy
Zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu termin biegnie na nowo od dnia następującego po dniu zastosowania środka - organ zyskuje kolejne pięć lat na dochodzenie należności. Aby przerwanie nastąpiło, muszą być spełnione łącznie trzy warunki: faktyczne (nie tylko formalne) zastosowanie środka egzekucyjnego, udokumentowane zawiadomienie podatnika o zastosowanym środku oraz prawidłowe wszczęcie egzekucji - zgodne z wymogami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W przypadku egzekucji z pieniędzy (art. 68 § 1 u.p.e.a.) - gdy poborca skarbowy pobiera gotówkę bezpośrednio od zobowiązanego - nie występuje dłużnik zajętej wierzytelności. Oznacza to, że wszczęcie egzekucji może nastąpić wyłącznie przez doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Analiza samego tytułu wykonawczego ujawniła: na pierwszej stronie widnieje przekreślenie (dwie podwójne linie w pionie i poziomie), na stronie drugiej w rubryce „potwierdzenie odbioru” figuruje data 24 stycznia 2013 r. „Jeżeli organy powołują się na zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia pieniędzy u zobowiązanego, to nie występował tam dłużnik zajętej wierzytelności, a zatem wszczęcie egzekucji mogło nastąpić wyłącznie w sposób opisany w art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. Skoro tytuł wykonawczy nie został doręczony (brak podpisu zobowiązanego, przekreślenie na pierwszej stronie, wpłaty dokonane przed wystawieniem tytułu), to nie doszło do prawidłowego wszczęcia egzekucji. Pokwitowanie z 24 stycznia 2013 r. i adnotacje poborcy nie mogły wywołać żadnych skutków prawnych - w tym skutku przerwania biegu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej.” Sąd uchylił decyzje organów obu instancji i umorzył postępowanie podatkowe na podstawie art. 145 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a.
Wyrok WSA I SA/Łd 745/22 dostarcza precyzyjnej matrycy weryfikacji skuteczności egzekucji. Po pierwsze - chronologię zdarzeń. Jeśli podatnik dokonał wpłaty przed doręczeniem tytułu wykonawczego (np. dobrowolnie, na podstawie upomnienia), późniejsze wystawienie tytułu na te same należności jest bezpodstawne. Po drugie - kompletność tytułu wykonawczego. Po trzecie - rodzaj zastosowanego środka egzekucyjnego. Przy egzekucji z pieniędzy (art. 68 § 1 u.p.e.a.) wszczęcie egzekucji następuje przez doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Po czwarte - ciężar dowodu. To organ musi wykazać, że egzekucja została wszczęta prawidłowo i skutecznie przerwała bieg przedawnienia.
tags: #po #jakim #czasie #od #upomnienia #tytul