Tytuł wykonawczy – klucz do rozpoczęcia egzekucji komorniczej
Wielu z nas dowiaduje się o istnieniu tytułów egzekucyjnych i wykonawczych dopiero w momencie, gdy komornik rozpoczyna postępowanie egzekucyjne. Zazwyczaj pojawia się wiele pytań dotyczących podstaw wszczęcia egzekucji. Wiele osób twierdzi, że nie zna przyczyn, dla których komornik wszczął przeciwko nim postępowanie egzekucyjne.
Dla usystematyzowania zagadnienia wskazujemy, że podstawą toczenia egzekucji komorniczej jest zawsze tytuł wykonawczy. Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, jest to tytuł egzekucyjny zaopatrzony przez sąd w klauzulę wykonalności. Dopiero taki dokument uprawnia wierzyciela do złożenia skutecznego wniosku o przeprowadzenie egzekucji komorniczej i wszczęcia pierwszych działań egzekucyjnych przez komornika.
Firmy windykacyjne często piszą do rzekomych dłużników, że albo zapłacą hipotetyczny dług, albo sprawę skierują do komornika. Wiele osób, które wysyłają do nas zgłoszenie, dziwi się, że nic nie wiedzieli o żadnym postępowaniu, w którym sąd nadawał klauzulę wykonalności na tytuł egzekucyjny, np. nakaz zapłaty. Nic w tym dziwnego, bowiem klauzulę wykonalności nadaje sąd w zdecydowanej większości przypadków na posiedzeniu niejawnym, bez obecności żadnej ze stron, nie informując dodatkowo o tym fakcie dłużnika.
Czym jest tytuł egzekucyjny?
Tytuł egzekucyjny to orzeczenie sądowe lub inny dokument urzędowy stwierdzający istnienie roszczenia i treść roszczenia wierzyciela względem dłużnika, a także osoby zobowiązane i uprawnione, czyli osobę dłużnika i wierzyciela. Istnieje szeroki, zamknięty katalog rodzajów tytułów egzekucyjnych. Podstawowy wymieniony jest w art. 777 kodeksu postępowania cywilnego.
Tytułami egzekucyjnymi są m.in.:
- Orzeczenie sądu lub referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu.
- Ugoda zawarta przed sądem.
- Inne ustawy regulują kolejne tytuły egzekucyjne. W Prawie bankowym uregulowany jest bankowy tytuł egzekucyjny.
- W Prawie upadłościowym i naprawczym wyciąg z zatwierdzonej przez sędziego-komisarza listy wierzytelności, zawierający oznaczenie wierzytelności oraz sumy otrzymanej na jej poczet przez wierzyciela, jest tytułem egzekucyjnym przeciwko upadłemu, po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego.
W większości przypadków tytuły egzekucyjne to nakazy zapłaty, w tym również wydawane przez e-sąd oraz wyroki, w tym również wyroki zaoczne. Mimo swojej nazwy, tytuł egzekucyjny sam w sobie nie stanowi podstawy do egzekucji długu z majątku dłużnika i nie można się z nim zwrócić do komornika. Dopiero po nadaniu mu przez sąd klauzuli wykonalności będzie można podjąć stosowne działania w celu odzyskania swoich pieniędzy.
Co ważne, nie każdy wyrok sądu czy ugoda zawarta przed sądem nadają się do egzekucji. Na przykład ugoda zawarta przed sądem stwierdzająca jedynie, że dany stosunek prawny istnieje między stronami, nie będzie tytułem egzekucyjnym. Tak jak już wspomnieliśmy, ważne, aby w danym dokumencie w sposób wyraźny była wymieniona kwota długu oraz dokładnie oznaczony wierzyciel oraz dłużnik.
Tytuł wykonawczy - niezbędny do wszczęcia egzekucji
Tytułem wykonawczym, zgodnie z brzmieniem art. 776 kodeksu postępowania cywilnego, jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Inaczej ujmując: tytuł egzekucyjny mimo swojej nazwy nie pozwala na zwrócenie się do komornika z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego - konieczne jest wnioskowanie do sądu o nadanie klauzuli wykonalności, aby niejako zamienić tytuł egzekucyjny na wykonawczy i móc rozpocząć egzekucje.
Jest tak dlatego, że np. po uzyskaniu nakazu zapłaty w EPU dłużnik ma czas, aby złożyć sprzeciw, więc w tym okresie prowadzenie egzekucji byłoby niezasadne. Stąd konieczność wystąpienia o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu, czyli stwierdzenie sądu, że może być podstawą egzekucji. Uzyskanie klauzuli możliwe jest po upływie terminu na wniesienie środka odwoławczego (m.in. sprzeciwu lub apelacji od wyroku).
Do wszczęcia egzekucji nie wystarczy sam tytuł egzekucyjny. Niezbędny jest tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Klauzula wykonalności zostaje nadana po uprzednim wystąpieniu wierzyciela o zaopatrzenie tytułu egzekucyjnego w taką wzmiankę. Dopiero po jej uzyskaniu, sprawa może trafić do komornika, który ma wszcząć egzekucję.
Rodzaje tytułów wykonawczych:
- Tytuły wykonawcze cywilne, powstałe w toku postępowania z powództwa cywilnego (to te najczęściej będą dotyczyły przedsiębiorców w toku procesu windykacji).
- Tytuły wykonawcze wystawiane w toku postępowania administracyjnego.
- Tytuły wykonawcze wystawiane przez sądy karne (na przykład przy windykacji sądowej).
- Tytuły wykonawcze wystawiane w toku postępowania karno-skarbowego (na przykład z tytułu zaległości podatkowych).
Co ważne, komornik nie ma obowiązku badać, czy tytuł wykonawczy jest przeciwko danemu dłużnikowi zasadny i wymagalny. Jakikolwiek sprzeciw złożony przez dłużnika wobec komornika jest bezpodstawny.
Co to jest klauzula wykonalności?
Klauzula wykonalności jest to wzmianka dokonywana przez sąd, poprzez którą sąd stwierdza, że tytuł egzekucyjny przedstawiony przez wierzyciela nadaje się do przymusowego wykonania w trybie egzekucji komorniczej. Oznacza to, że prowadzenie takiej egzekucji z udziałem komornika przeciw dłużnikowi jest prawnie dopuszczalne.
Klauzula wykonalności z technicznego punktu widzenia polega na umieszczeniu na dokumencie tytułu egzekucyjnego odpowiedniej pieczęci lub nadruku. Klauzula wykonalności jest wydawana przez sąd na wniosek wierzyciela na posiedzeniu bez udziału stron. Następnie sąd doręcza postanowienie do wierzyciela oraz do dłużnika (chociaż występuje również praktyka dostarczania klauzuli wykonalności dłużnikowi przez komornika łącznie z zawiadomieniem o wszczęciu egzekucji komorniczej).
Forma klauzuli wykonalności została odgórnie określona w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności. Treść klauzuli wykonalności zwykle brzmi: „W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, dnia ... 20... r. Sąd ... w ... / Referendarz sądowy w Sądzie ... w ... stwierdza, że niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości / w zakresie ... Tytuł wykonawczy wydany na podstawie pierwszego wniosku otrzymasz bez opłaty kancelaryjnej. W niektórych przypadkach sąd pobiera opłatę stałą 50 zł za nadanie klauzuli wykonalności.
Na postanowienie sądu co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie. W razie potrzeby prowadzenia egzekucji na rzecz kilku osób lub przeciwko kilku osobom albo z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, sąd oprócz pierwszego tytułu wykonawczego może wydawać kolejne tytuły, w których oznaczy w jakim konkretnym celu zostały one wydane. Najczęściej z taką sytuacją mamy do czynienia, gdy zwrot długu został zasądzony od kilku osób solidarnie. Ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy.
Jeżeli do wniosku nie dołączysz tytułu egzekucyjnego, to sąd wezwie cię, żebyś to zrobił. Pamiętaj! Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wymienia także tytuł egzekucyjny, a w razie potrzeby oznacza świadczenie podlegające egzekucji i zakres egzekucji oraz wskazuje czy orzeczenie podlega wykonaniu jako prawomocne, czy jako natychmiast wykonalne. Po ogłoszeniu (wydaniu, jeżeli ogłoszenia nie było) postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności umieszcza się klauzulę wykonalności na tytule egzekucyjnym. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności łączy się trwale z tytułem egzekucyjnym. Jeżeli na tytule egzekucyjnym nie można zapisać klauzuli wykonalności z powodu braku miejsca, klauzulę zamieszcza się na karcie trwale połączonej z tytułem egzekucyjnym, z tym, że początek tekstu klauzuli powinien być umieszczony na tytule egzekucyjnym.
Film edukacyjny z zakresu egzekucji komorniczej z wynagrodzenia za pracę
Masz sprawę w sądzie albo u komornika? Skorzystaj z naszej bezpłatnej analizy swojej sytuacji. Niczym nie ryzykujesz. Zgłoszenie i konsultacje do niczego nie zobowiązują. W każdej chwili możesz się wycofać.
tags: #pusty #tytul #wykonawczy