Skarga na czynność komornika – jak i kiedy ją złożyć?
Czasem zdarza się, że komornik prowadzi postępowanie egzekucyjne niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W takiej sytuacji przysługuje petentowi skarga na czynności komornika. Jest to specyficzny środek prawny, który służy państwu wtedy, jeżeli czynności są przeprowadzane przez komornika w sposób nieprawidłowy. Należy ją odróżnić od powództwa przeciw egzekucyjnego, które służy temu, żeby zobaczyć treść tytułu wykonawczego. Skargą na czynności komornika nie da się zwrócić tytułu wykonawczego na przykład wskazując że roszczenie zostało już spłacone albo z innych powodów nie jest wymagalne. Skarga na czynności komornika może być wniesiona - i to wielokrotnie - w celu zweryfikowania jego pracy i ewentualnie nakazania mu przez sąd właściwego prowadzenia postępowania egzekucyjnego. To ustawowy przywilej wskazany w Kodeksie postępowania cywilnego (art.767).
Skargę można złożyć na każde działanie lub zaniechanie komornika, które jest sprzeczne z przepisami kodeksu postępowania cywilnego dotyczącymi egzekucji. Jakie rzeczy możemy zaskarżyć w ramach skargi na czynności komornika? Nie ma katalogu w jakim zakresie ta skarga by obowiązywała, natomiast ona dotyczy stricte formalnych czynności np. nie powiadomienia strony o jakiejś czynności egzekucyjnej, co się wiąże z dalszymi etapami prowadzenia egzekucji. Nie dokonania jakiejś czynności np. przy egzekucji z nieruchomości, nie dokonanie opisu oszacowania nieruchomości, nie doręczenia go stronie. Wszystkie te rzeczy formalne, które w ramach egzekucji jak nie zostaną wykonane, powodują że na dalszych etapach egzekucja nie powinna być prowadzona.
Skargę może wnieść strona postępowania, a zatem dłużnik lub wierzyciel. Należy pamiętać jednak, że prawo wniesienia skargi na czynności komornika przysługuje również innej osobie, której prawa zostały naruszone przez działania lub zaniechania komornika. Wśród stron jest oczywiście wierzyciel i dłużnik, natomiast mogą też wystąpić uczestnicy np. inne podmioty, które władają rzeczą, która podlega egzekucji, bądź mają jakieś roszczenia bądź prawa do rzeczy, które w ramach tej egzekucji się znalazły. To np. wierzyciel hipoteczny - osoba, która posiada służebność osobistą zapisaną w księdze wieczystej.
Najbardziej formalnym i najczęściej stosowanym środkiem zaskarżenia działań komornika jest skarga na czynności komornika. Jest to pismo procesowe kierowane do sądu rejonowego, przy którym działa dany komornik, ale składane za pośrednictwem tego właśnie komornika, którego czynności skarżymy. To bardzo ważna zasada proceduralna. Skarga ta ma na celu kontrolę legalności i prawidłowości konkretnych działań lub zaniechań komornika w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Możesz ją złożyć, jeśli uważasz, że komornik naruszył przepisy prawa procesowego lub materialnego. Podstawę prawną dla tej skargi stanowi przede wszystkim Art.767§1 Kodeksu postępowania cywilnego (KPC), który stanowi: “Na czynność komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, przy którym działa komornik, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej”.
Kluczowym elementem jest termin. Skargę na czynność komornika należy wnieść w terminie 7 dni od dnia dokonania czynności, która jest skarżona, lub od dnia, w którym dowiedziałeś się o jej dokonaniu. Jeżeli skarżysz zaniechanie dokonania czynności, termin liczy się od dnia, w którym czynność powinna była zostać dokonana. Przykładowo, jeżeli zostałeś zawiadomiony przez komornika pisemnie o dokonaniu określonej czynności, termin tygodniowy liczony jest od dnia otrzymania tego zawiadomienia. W przypadku, gdy komornik nie przesłał stosowanego pisma, termin na wniesienie skargi biegnie od dnia, w którym dowiedziałeś się o dokonaniu danej czynności przez komornika. Przekroczenie tego terminu skutkuje odrzuceniem skargi przez sąd bez merytorycznego rozpoznania.
Skarga na czynności komornika powinna zawierać konkretne informacje. Należy pamiętać, aby w treści skargi na komornika dokładnie określić zaskarżaną czynność, a także zamieścić informację, czy zgłaszający domaga się zmiany lub uchylenia danej czynności (lub też jej wykonania, jeśli mowa o zaniechaniu). Skarga musi spełniać wymogi pisma procesowego. Oznacza to, że powinna zawierać: oznaczenie sądu, do którego jest kierowana (choć fizycznie składasz ją u komornika), Twoje dane jako skarżącego (imię, nazwisko, adres), dane komornika, sygnaturę akt sprawy komorniczej (KM), dokładne wskazanie zaskarżonej czynności lub zaniechania, wniosek o uchylenie, zmianę lub dokonanie czynności, uzasadnienie zarzutów (czyli dlaczego uważasz, że komornik działał nieprawidłowo) oraz Twój podpis. Warto również dołączyć wszelkie dowody na poparcie swoich twierdzeń.
W skardze można zamieścić również wniosek o wstrzymanie lub zawieszenie w całości albo w części prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Samo wniesienie skargi nie wstrzymuje bowiem ani prowadzonego postępowania egzekucyjnego, ani dokonania zaskarżonej czynności. Sąd rozpozna taki wniosek i może go uwzględnić lub nie. Po złożeniu skargi na czynności komornika, komornik ma obowiązek ustosunkować się do tej skargi i może skargę w całości uwzględnić. Wtedy wykona czynność, którą państwo wskażą bądź uchyli, jeżeli skarga dotyczy uchylenia tej czynności. Po złożeniu skargi komornik ma 3 dni na sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej czynności (lub przyczyn jej zaniechania) i przekazanie skargi wraz z aktami sprawy do sądu.
Skargę należy wnosić do sądu rejonowego, przy którym działa komornik sądowy. Skarga powinna być wniesiona za pośrednictwem komornika prowadzącego postępowanie.
Skargę na czynności komornika należy opłacić. Skarga podlega stałej opłacie w wysokości 50 zł. Jest ona uregulowana ustawą o kosztach sądowych z 2005 roku. Skarga na czynności komornika podlega opłacie sądowej w wysokości 50 złotych. Opłatę tę należy uiścić przy wniesieniu skargi, dołączając dowód wpłaty. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami skargę na czynności komornika składa się bezpośrednio do komornika. Do skargi należy dołączyć opłatę, którą składa się do sądu w wysokości 50 zł. Istnieje jednak możliwość ubiegania się o zwolnienie od opłaty za skargę, jeżeli skarżący wykaże, że nie jest w stanie uiścić jej bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. W tym celu należy sporządzić wniosek o zwolnienie od opłaty oraz wypełnić i załączyć formularz oświadczenia o stanie majątkowym. Formularz ten dostępny jest na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości - można go również pobrać w siedzibie sądu.
Skargę należy złożyć tak jak każde pismo procesowe w takiej ilości egzemplarzy, ile mamy stron bądź jeszcze uczestników postępowania.
Po złożeniu skargi, sąd bada ją pod względem wymogów formalnych. Jeżeli wystąpią jakieś braki, sąd wezwie do ich uzupełnienia w terminie jednego tygodnia. Skarga jest rozpoznawana przez sąd na posiedzeniu niejawnym i sąd wydaje postanowienie, w którym czynność komornika bądź uchyla bądź zmienia, a także jeżeli widzi taką potrzebę, z urzędu nakazuje komornikowi dokonanie określonych czynności egzekucyjnych. Sąd rozpoznaje skargę na czynności komornika na posiedzeniu niejawnym, bez udziału stron, natomiast rozstrzygnięcie wydaje w formie postanowienia, w którym skargę uwzględnia lub oddala.
Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 357 § 2 zdanie drugie w związku z art. 13 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w zakresie, w jakim nie przewiduje obowiązku sporządzenia przez sąd uzasadnienia postanowienia rozstrzygającego skargę na czynności komornika, na które nie przysługuje zażalenie, jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. Brak obowiązku uzasadnienia przez sąd postanowienia rozstrzygającego skargę na czynności komornika, które nie podlega zaskarżeniu, jest fragmentem szerszej konstrukcji prawnej przewidzianej w art. 357 § 2 k.p.c. Trybunał wskazał, że uzasadnienie orzeczenia sądowego pełni różne funkcje, które jednak zależą od instancji, w której toczy się postępowanie, przedmiotu orzeczenia i formy uzasadnienia (ustne lub pisemne). Trybunał zwrócił uwagę, że w postępowaniu egzekucyjnym sąd nie rozstrzyga sporu między stronami, lecz dąży do zapewnienia skuteczności już wydanemu rozstrzygnięciu. Dlatego też szczególnego znaczenia nabierają postulaty efektywności i szybkości egzekucji, zwłaszcza gdy wierzyciel uzyskał tytuł egzekucyjny często po długotrwałym i kosztownym procesie. Trybunał wskazał, że skarga na czynności komornika ma bardzo szeroki zakres zastosowania. W jednej sprawie egzekucyjnej strony mogą potencjalnie wnieść niedającą się z góry określić liczbę skarg na czynności komornika. Ustawodawca, pragnąc zadośćuczynić postulatowi szybkości postępowania wyznaczył sądowi orzekającemu tygodniowy termin na rozpoznanie skarg. Jednak uwzględniając wymagania proceduralne wskazane w art. 767 § 4 k.p.c. termin ten jest krótszy i wynosi w praktyce trzy dni. Trybunał stwierdził, że brak obowiązku sądu sporządzenia uzasadnienia postanowienia po rozpoznaniu skargi na czynności komornika może znaleźć usprawiedliwienie w ochronie praw i wolności innych osób żądających szybkiego i efektywnego zakończenia postępowania egzekucyjnego, a także porządku publicznego - sprawności funkcjonowania sądownictwa i wykonywania prawomocnych orzeczeń.
Masz wątpliwości co do działań komornika prowadzącego Twoją egzekucję? Uważasz, że naruszył przepisy prawa lub postąpił nieetycznie? Ten artykuł jest dla Ciebie. Dowiesz się, gdzie i w jaki sposób możesz złożyć skargę na komornika. Zasadniczo istnieją trzy główne ścieżki: formalna skarga na czynności komornika rozpatrywana przez sąd, skarga w trybie nadzoru administracyjnego kierowana do prezesa sądu rejonowego oraz skarga dyscyplinarna do właściwej izby komorniczej. Wyjaśnimy, kiedy każda z tych opcji jest najwłaściwsza i jak z niej skorzystać. Omówimy również szczególną sytuację, w której możliwe jest nawet całkowite wstrzymanie egzekucji i odzyskanie zajętych środków, zwłaszcza gdy o sprawie sądowej dowiedziałeś się dopiero od komornika.
Drugą możliwością jest złożenie skargi w trybie nadzoru administracyjnego. Tego rodzaju skargę kieruje się bezpośrednio do Prezesa Sądu Rejonowego, przy którym działa dany komornik. Nadzór ten, sprawowany przez prezesa sądu, dotyczy głównie sprawności i prawidłowości funkcjonowania kancelarii komorniczej oraz kultury urzędowania komornika. Skargę w trybie nadzoru możesz złożyć, jeśli masz zastrzeżenia co do ogólnego sposobu prowadzenia postępowania, na przykład dotyczące przewlekłości działań komornika, problemów z komunikacją, trudności w uzyskaniu informacji, bałaganu w dokumentacji czy nieuprzejmego traktowania. Chodzi tu bardziej o aspekty organizacyjne i etyczne pracy komornika oraz jego kancelarii. Ważne jest, że ta skarga jest bezpłatna. Nie musisz uiszczać żadnej opłaty sądowej. Nie ma też ściśle określonego, krótkiego terminu na jej złożenie, jak w przypadku skargi na czynności komornika. Skarga powinna być skierowana do Prezesa właściwego Sądu Rejonowego. W piśmie należy dokładnie opisać swoje zastrzeżenia, wskazując konkretne przykłady nieprawidłowości w działaniu komornika lub jego kancelarii. Prezes sądu, po otrzymaniu skargi, przeprowadza postępowanie wyjaśniające. Może zażądać wyjaśnień od komornika, przeanalizować akta sprawy. W wyniku rozpatrzenia skargi prezes może uznać ją za zasadną, częściowo zasadną lub bezzasadną. Jeśli stwierdzi nieprawidłowości, może wydać komornikowi zarządzenia lub zalecenia nadzorcze, mające na celu usprawnienie jego pracy lub usunięcie stwierdzonych uchybień.
Trzecią drogą jest skarga do Rady właściwej Izby Komorniczej, do której przynależy dany komornik. Komornicy sądowi, jako funkcjonariusze publiczni wykonujący zawód zaufania publicznego, podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za naruszenie powagi i godności urzędu, rażącą obrazę przepisów prawa, niewykonanie poleceń powizytacyjnych czy prawomocnych orzeczeń sądu wydanych po rozpoznaniu skargi na czynności komornika. Tę formę skargi warto rozważyć, gdy uważasz, że zachowanie komornika nosi znamiona naruszenia etyki zawodowej, godności urzędu lub standardów postępowania, a Ty chcesz, aby poniósł on konsekwencje dyscyplinarne. Może to dotyczyć na przykład jego postawy wobec stron postępowania, sposobu komunikacji, ale także poważniejszych naruszeń, które mogą nosić znamiona przewinienia dyscyplinarnego. Podobnie jak skarga w trybie nadzoru, skarga do Rady Izby Komorniczej jest bezpłatna. Nie ma też ustawowo określonego, sztywnego terminu na jej złożenie, choć zawsze zaleca się działać bez zbędnej zwłoki. Skargę należy skierować do Rady Izby Komorniczej, której członkiem jest komornik. Informację o przynależności komornika do danej izby znajdziesz zazwyczaj na jego pieczęci lub stronie internetowej. W skardze należy precyzyjnie opisać sytuację i zarzuty stawiane komornikowi, podając jak najwięcej szczegółów i ewentualnie załączając dowody. Rada Izby Komorniczej, po otrzymaniu skargi, przekazuje ją Rzecznikowi Dyscyplinarnemu, który prowadzi postępowanie wyjaśniające. Jeśli rzecznik stwierdzi podstawy do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, kieruje wniosek do Sądu Dyscyplinarnego przy Izbie Komorniczej. Sąd ten może orzec wobec komornika kary dyscyplinarne, takie jak upomnienie, nagana, kara pieniężna, a w najpoważniejszych przypadkach nawet zawieszenie w czynnościach lub wydalenie ze służby komorniczej.
Stoisz przed dylematem, którą drogę zaskarżenia wybrać? Kluczem jest prawidłowe zidentyfikowanie natury problemu, z jakim się borykasz w związku z działaniami komornika. Jeśli Twoje zastrzeżenia dotyczą konkretnej czynności egzekucyjnej lub jej zaniechania - na przykład zajęcia pensji powyżej dozwolonego limitu, zajęcia rzeczy wyłączonych spod egzekucji, sprzedaży mienia po zaniżonej cenie - właściwą drogą jest skarga na czynności komornika do sądu rejonowego (składana przez komornika). To formalny środek prawny, który pozwala sądowi na bezpośrednią kontrolę legalności działań komornika w danym postępowaniu. Pamiętaj o ścisłym 7-dniowym terminie i opłacie 50 zł.
Jeżeli natomiast problem leży w ogólnym sposobie funkcjonowania kancelarii komorniczej, przewlekłości postępowania, braku komunikacji, niegrzecznym traktowaniu czy chaosie organizacyjnym, bardziej adekwatna będzie skarga w trybie nadzoru administracyjnego do Prezesa Sądu Rejonowego. Jest ona bezpłatna i nie ma tak rygorystycznego terminu.
W sytuacji, gdy zachowanie komornika nosi znamiona naruszenia etyki zawodowej, godności urzędu lub standardów postępowania, a Ty chcesz, aby poniósł on konsekwencje dyscyplinarne, powinieneś rozważyć skargę do Rady właściwej Izby Komorniczej. Ta skarga również jest bezpłatna i koncentruje się na ocenie postawy komornika przez samorząd zawodowy.
Niekiedy sytuacja może być złożona i uzasadniać skorzystanie z więcej niż jednej ścieżki. Na przykład, jeśli komornik dokonał nieprawidłowej czynności (podstawa do skargi na czynności), a jednocześnie był przy tym nieuprzejmy i opieszały (podstawa do skargi w trybie nadzoru lub do izby). Ważne jest jednak, aby precyzyjnie formułować zarzuty i kierować je do właściwego organu, zgodnie z kompetencjami każdego z nich.
Istnieje szczególna sytuacja, która często dotyczy osób zadłużonych w bankach, firmach pożyczkowych czy windykowanych przez fundusze sekurytyzacyjne. Chodzi o przypadki, gdy dłużnik dowiaduje się o istnieniu długu i prowadzonej egzekucji dopiero w momencie, gdy komornik podejmuje pierwsze czynności, na przykład zajmuje wynagrodzenie lub rachunek bankowy. Dzieje się tak najczęściej, gdy osoba pozwana (dłużnik) w międzyczasie zmieniała miejsce zamieszkania lub przebywała za granicą, a pisma z sądu (pozew, nakaz zapłaty) były wysyłane na stary, nieaktualny adres i wracały z adnotacją o niepodjęciu w terminie lub wyprowadzce adresata. Sąd, uznając doręczenie za skuteczne (tzw. fikcja doręczenia) lub nie mogąc ustalić aktualnego adresu, wydawał orzeczenie (np. nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym) bez faktycznego poinformowania dłużnika o toczącym się postępowaniu.
W takiej sytuacji kluczowe jest zrozumienie, że problem nie leży w samych działaniach komornika (choć i na nie można złożyć skargę, jeśli są nieprawidłowe), ale w wadliwym tytule wykonawczym (np. nakazie zapłaty), który stanowi podstawę egzekucji. Jeśli znalazłeś się w takiej sytuacji, istnieje realna szansa na podjęcie działań prawnych, które mogą doprowadzić do uchylenia tytułu wykonawczego, umorzenia postępowania egzekucyjnego, a nawet odzyskania wszystkich pieniędzy zabranych przez komornika.
Pierwszym krokiem jest zazwyczaj złożenie do sądu, który wydał tytuł wykonawczy, wniosku o prawidłowe doręczenie tego tytułu (np. nakazu zapłaty) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia. Należy wykazać, że o orzeczeniu dowiedziałeś się dopiero od komornika i że nie ponosisz winy za brak możliwości wcześniejszej obrony (np. z powodu nieotrzymania korespondencji sądowej). Po skutecznym doręczeniu orzeczenia otwiera się termin (zazwyczaj 14 dni) na złożenie środka zaskarżenia, którym najczęściej będzie sprzeciw od nakazu zapłaty (w postępowaniu upominawczym) lub zarzuty od nakazu zapłaty (w postępowaniu nakazowym). W sprzeciwie/zarzutach należy podnieść wszelkie argumenty przeciwko roszczeniu wierzyciela (np. przedawnienie długu, spłatę zadłużenia, nieistnienie zobowiązania, zawyżoną kwotę). Skuteczne wniesienie sprzeciwu/zarzutów powoduje, że nakaz zapłaty traci moc, a sprawa trafia do normalnego trybu rozpoznawczego.
Choć teoretycznie wszystkie opisane wyżej skargi i wnioski można składać samodzielnie, zdecydowanie zaleca się skorzystanie z profesjonalnej pomocy prawnej, zwłaszcza w bardziej skomplikowanych przypadkach, takich jak kwestionowanie samego tytułu wykonawczego. Postępowanie egzekucyjne i sądowe jest pełne formalności, terminów i pułapek proceduralnych. Komornicy i wierzyciele (szczególnie instytucjonalni, jak banki czy firmy windykacyjne) często są reprezentowani przez profesjonalnych prawników, co stawia dłużnika działającego samodzielnie w nierównej pozycji. Samodzielne podejmowanie działań, zwłaszcza w sytuacji opisanej w poprzednim rozdziale (kwestionowanie tytułu wykonawczego), jest bardzo ryzykowne. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest powierzenie swojej sprawy wyspecjalizowanej kancelarii prawnej, w szczególności kancelarii oddłużeniowej, która ma doświadczenie w prowadzeniu sporów z wierzycielami i w postępowaniach egzekucyjnych. Profesjonalny pełnomocnik zadba o dochowanie terminów, prawidłowe sformułowanie wniosków i zarzutów oraz będzie reprezentował Cię przed sądem i komornikiem. Kancelaria oddłużeniowa może zająć się Twoją sprawą kompleksowo - od A do Z, począwszy od analizy dokumentów, przez złożenie odpowiednich pism, aż po monitorowanie postępowania egzekucyjnego i dążenie do jego umorzenia oraz odzyskania środków. Choć pomoc prawna wiąże się z kosztami, często jest to inwestycja, która pozwala uniknąć znacznie większych strat finansowych wynikających z nieprawidłowo prowadzonej egzekucji lub przegranej sprawy sądowej z powodu błędów proceduralnych.
Skarga na czynności komornika
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 roku Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. 1964 Nr 43 poz. ...)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 listopada 2018 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza skargi na czynności komornika (Dz.U. 2018 poz. ...)
tags: #skarga #na #czynnosc #komornika #posiedzenie #niejawne