Sprzedaż majątku w postępowaniu egzekucyjnym a prawa wierzycieli
Sprzedaż o skutkach egzekucyjnych to jedno z kluczowych narzędzi stosowanych w postępowaniu upadłościowym w celu likwidacji majątku dłużnika. Jej zastosowanie pozwala na przeniesienie własności składników masy upadłości w sposób zbliżony do egzekucji komorniczej. Taka forma sprzedaży zapewnia nabywcy większe bezpieczeństwo prawne, m.in. poprzez nabycie rzeczy wolnej od obciążeń. Instytucja ta ma istotne znaczenie dla efektywności całego postępowania, wpływając na tempo i skuteczność zaspokajania wierzycieli.
Sprzedaż o skutkach egzekucyjnych - co to oznacza?
Sprzedaż dokonana w postępowaniu upadłościowym ma skutki sprzedaży egzekucyjnej. Nabywca składników masy upadłości nie odpowiada za zobowiązania podatkowe upadłego, także powstałe po ogłoszeniu upadłości.
Sprzedaż nieruchomości powoduje wygaśnięcie praw oraz praw i roszczeń osobistych ujawnionych przez wpis do księgi wieczystej albo nieujawnionych w ten sposób, lecz zgłoszonych syndykowi w terminie określonym w art. 51 ust. 1 pkt 5 Prawa upadłościowego. W miejsce prawa, które wygasło, uprawniony nabywa prawo do zaspokojenia wartości wygasłego prawa z ceny uzyskanej ze sprzedaży obciążonej nieruchomości.
Skutek ten powstaje z chwilą zawarcia umowy sprzedaży. Podstawą do wykreślenia praw, które wygasły na skutek sprzedaży, jest prawomocny plan podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości obciążonej. Podstawą wykreślenia hipoteki jest umowa sprzedaży nieruchomości.
Przykład 1.
W toku postępowania upadłościowego spółki XYZ sp. z o.o. syndyk sprzedał należącą do niej nieruchomość komercyjną. Nabywcą została firma ABC sp. z o.o., która nie była powiązana z upadłym i zakupiła nieruchomość w drodze przetargu. W księdze wieczystej widniała hipoteka, a także służebność osobista przechodu na rzecz Jana Kowalskiego. Po dokonaniu sprzedaży wszystkie te prawa wygasły z mocy prawa, a uprawnieni uzyskali prawo do zaspokojenia z ceny sprzedaży nieruchomości zgodnie z planem podziału. Firma ABC sp. z o.o. nabyła nieruchomość wolną od obciążeń. Na podstawie prawomocnego planu podziału sąd wieczystoksięgowy wykreślił wygasłe prawa. Samo zawarcie umowy sprzedaży stanowiło natomiast podstawę do wykreślenia hipoteki.
Przy sprzedaży w trybie egzekucji pozostają w mocy bez potrącania ich wartości z ceny nabycia służebność drogi koniecznej, służebność przesyłu oraz służebność ustanowiona w związku z przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budowli lub innego urządzenia.
Użytkowanie oraz prawa dożywotnika pozostają w mocy, jeżeli przysługuje im pierwszeństwo przed wszystkimi hipotekami lub jeżeli nieruchomość nie jest hipotekami obciążona, albo jeżeli wartość użytkowania i praw dożywotnika znajduje pełne pokrycie w cenie nabycia. Jednakże w tym ostatnim wypadku wartość tych praw będzie zaliczona na cenę nabycia.
Na wniosek właściciela nieruchomości władnącej, zgłoszony najpóźniej w zarzutach do planu podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości obciążonej, sędzia-komisarz może postanowić, że służebność gruntowa, która nie znajduje pełnego pokrycia w cenie nabycia, zostaje utrzymana w mocy, jeżeli jest dla nieruchomości władnącej konieczna, a nie obniża w sposób istotny wartości nieruchomości obciążonej. Na postanowienie sędziego-komisarza przysługuje zażalenie. Jeżeli wniosek o wyłączenie zgłoszony został w zarzutach, podlega rozpoznaniu razem z zarzutami.
Powyższe zasady stosuje się odpowiednio do sprzedaży:
- prawa użytkowania wieczystego,
- spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu,
- statku morskiego wpisanego do rejestru okrętowego.
Warto mieć również na uwadze stanowisko orzecznictwa, w myśl którego: „Art. 313 Ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U z 2017 r. poz. 2344, ze zm.), zgodnie, z którym sprzedaż dokonana w toku postępowania upadłościowego ma skutki sprzedaży egzekucyjnej, stosuje się w przypadku zawarcia przez syndyka masy upadłości dewelopera z nabywcą, umowy ustanowienia i przeniesienia odrębnej własności lokalu, choćby zapłata ceny nastąpiła przed ogłoszeniem upadłości.
Sprzedaż ułamkowej części nieruchomości
Do sprzedaży ułamkowej części nieruchomości odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Do egzekucji z ułamkowej części nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy o egzekucji z nieruchomości z uwzględnieniem szczególnych zasad.
O zajęciu ułamkowej części nieruchomości zawiadamia się także pozostałych współwłaścicieli.
Gdy przedmiotem zarządu jest ułamkowa część nieruchomości, syndyk działa tylko w granicach uprawnień dłużnika jako współwłaściciela.
W razie skierowania egzekucji do ułamkowej części nieruchomości opisowi i oszacowaniu podlega cała nieruchomość. Sumą oszacowania takiej części jest odpowiednia część sumy oszacowania całej nieruchomości.
Jeżeli przedmiotem sprzedaży jest ułamkowa część nieruchomości, pozostają w mocy bez potrącenia ich wartości z ceny nabycia obciążenia tej części ułamkowej nieruchomości ujawnione przez wpis w księdze wieczystej lub złożenie dokumentu do zbioru oraz nieujawnione w ten sposób, lecz zgłoszone najpóźniej w terminie określonym w art. 51 ust. 1 pkt 5 Prawa upadłościowego.
Sprzedaż ze skutkiem egzekucyjnym jako element likwidacji
Po ogłoszeniu upadłości syndyk niezwłocznie przystępuje do spisu inwentarza i oszacowania masy upadłości oraz sporządzenia planu likwidacyjnego. Syndyk składa sędziemu-komisarzowi spis inwentarza wraz z planem likwidacyjnym w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia upadłości.
Plan likwidacyjny określa proponowane sposoby sprzedaży składników majątku upadłego, w szczególności sprzedaży przedsiębiorstwa, termin sprzedaży, preliminarz wydatków oraz ekonomiczne uzasadnienie dalszego prowadzenia działalności gospodarczej.
Po sporządzeniu spisu inwentarza i sprawozdania finansowego albo po złożeniu pisemnego sprawozdania ogólnego syndyk przeprowadza likwidację masy upadłości. Jest on obowiązany do podejmowania działań umożliwiających zakończenie likwidacji w ciągu 6 miesięcy od dnia ogłoszenia upadłości. Sędzia-komisarz i rada wierzycieli rozpoznają wniosek o wyrażenie zgody na określony sposób likwidacji nie później niż w terminie 2 tygodni od dnia przedstawienia im wniosku przez syndyka.
Przed rozpoczęciem likwidacji masy upadłości syndyk może sprzedać z wolnej ręki bez zezwolenia rady wierzycieli ruchomości, jeżeli jest to potrzebne na zaspokojenie kosztów postępowania. Ponadto syndyk może sprzedać ruchomości, które ulegają szybkiemu zepsuciu lub wskutek opóźnienia sprzedaży straciłyby znacznie na wartości albo których przechowanie pociąga za sobą koszty zbyt wysokie w stosunku do ich wartości.
Likwidacji masy upadłości dokonuje się przez sprzedaż z wolnej ręki lub w drodze przetargu lub aukcji przedsiębiorstwa upadłego w całości lub jego zorganizowanych części, nieruchomości i ruchomości, wierzytelności oraz innych praw majątkowych wchodzących w skład masy upadłości albo przez ściągnięcie wierzytelności od dłużników upadłego i wykonanie innych jego praw majątkowych.
W przypadkach wskazanych w ustawie likwidacja ruchomości obciążonych zastawem rejestrowym oraz wierzytelności i praw obciążonych zastawem rejestrowym lub zastawem finansowym może nastąpić także przez przejęcie ich przez wierzyciela będącego zastawnikiem zastawu rejestrowego lub zastawu finansowego, jeżeli umowa o ustanowieniu zastawu przewiduje zaspokojenie zastawnika w drodze przejęcia przedmiotu zastawu.
Po ogłoszeniu upadłości można prowadzić dalej przedsiębiorstwo upadłego, jeżeli możliwe jest zawarcie układu z wierzycielami lub możliwa jest sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego w całości lub jego zorganizowanych części.
Jeżeli syndyk prowadzi przedsiębiorstwo upadłego, powinien podjąć wszelkie działania zapewniające zachowanie przedsiębiorstwa co najmniej w niepogorszonym stanie.
Syndyk nie może prowadzić dalej przedsiębiorstwa upadłego, jeżeli na upadłym ciąży obowiązek zwrotu pomocy publicznej.
Sprzedaż z wolnej ręki w postępowaniu egzekucyjnym
Sprzedaż z wolnej ręki oznacza, w najprostszym ujęciu, nic innego jak przyspieszony sposób sprzedaży stosowany w trakcie prowadzenia czynności egzekucyjnych przez komornika, charakteryzujący się często większą wolnością w wyborze kupującego, a także swobodniejszym procesem negocjacyjnym m.in. Sprzedaż z wolnej ręki dotyczy zarówno ruchomości, jak i nieruchomości, a także zajętych innych praw majątkowych, co zostanie omówione szerzej poniżej. Na potrzeby opracowania, sprzedaż z wolnej ręki zostanie przedstawiona w ramach postępowania egzekucyjnego, które znajduje swoją podstawę prawną w przepisach Kodeksu Postępowania Cywilnego (KPC).
Licytacja publiczna majątku dłużnika, prowadzona w ramach postępowania egzekucyjnego, co do zasady, gwarantuje uzyskanie najlepszej ceny sprzedaży zajętego przedmiotu, z uwagi na udział większej ilości oferentów. Ustawowy obowiązek oszacowania wartości przedmiotu zajęcia, który również ukształtowany jest w przepisach związanych z egzekucją wierzytelności, ma natomiast gwarantować uzyskanie jak najlepszej ceny wywołania. Te założenia nie zawsze sprawdzają się jednak w rzeczywistości. Problematyczna staje się bowiem licytacja w momencie, gdy krąg potencjalnych nabywców licytowanego przedmiotu jest bardzo wąski, a jego występowanie w obrocie rzadkie.
Zgodnie z treścią art. 864 KPC, sprzedaż zajętych ruchomości nie może nastąpić wcześniej niż po upływie dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się zajęcia tj. od dnia, w którym upłynie termin do złożenia środka odwoławczego. Istnieją jednakże dwa wyjątki od powyższej reguły. Komornik jest uprawniony do sprzedaży ruchomości bezpośrednio po dokonaniu ich zajęcia: 1) gdy ruchomości mogą ulec łatwemu zepsuciu, konieczne jest nad nimi sprawowanie ciągłego nadzoru lub ich przechowywanie powodowałoby nadmierne koszty; 2) w sytuacji kiedy zajęta ruchomość to inwentarz żywy, a dłużnik odmówił sprawowania nad nią nadzoru.
Ustawodawca uzależnił podjęcie czynności przez komornika, w zakresie sprzedaży ruchomości z wolnej ręki, od wyrażenia zgodny przez dłużnika na taką sprzedaż oraz od określenia przez niego ceny minimalnej zbycia (art. 864 (1) KPC). Wierzyciel nie jest jednak w tej sytuacji pozbawiony możliwości interwencji (sprzeciw). Jeżeli natomiast żaden z wierzycieli zaangażowanych w egzekucję, nie sprzeciwi się czynności w terminie tygodnia, a w przypadku ruchomości wymienionych powyżej, w terminie trzech dni (od dnia zawiadomienia go przez komornika o zamiarze jej przeprowadzenia i minimalnej cenie zbycia określonej przez dłużnika), wówczas dochodzi do sprzedaży z wolnej ręki. Dopuszczalność przeprowadzenia sprzedaży, bez zastosowania przytoczonych przepisów, była uzależniona w przeszłości od zgody wszystkich wierzycieli. Tym samym czasochłonne uzyskanie zgody na sprzedaż danej ruchomości, negatywnie wpływało na szybkość postępowania. Aktualnie wystarczające jest, aby bezskutecznie upłynął oznaczony termin na wniesienie sprzeciwu ze strony wierzyciela.
Odnosząc się do kwestii ceny minimalnej, w kodeksie nie określono kryteriów ustalenia przez dłużnika minimalnej ceny zajętej ruchomości. Pojęcie prawa majątkowego, kojarzyć należy w szczególności z prawem związanym z interesem ekonomicznym danej osoby uprawnionej. Do kategorii innych praw majątkowych zalicza się prawa, które nie są związane z ruchomościami lub nieruchomościami, a odnoszą się do odmiennego rodzaju praw takich jak między innymi prawo z patentu, prawo z rejestracji znaku towarowego, prawa wynikające z udziału w spółce handlowej etc. Komornik może sprzedać zajęte prawo z wolnej ręki, po cenie nie niższej niż 75% ceny oszacowania, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej (np. art. 185 Kodeksu Spółek Handlowych). Sprzedaż zajętego prawa z wolnej ręki nie może nastąpić wcześniej niż czternastego dnia od dokonania oszacowania (art. 911 (7) KPC). Dłużnik jednakże jest uprawniony do złożenia wniosku w przedmiocie odstąpienia od oszacowania, ale może tego dokonać tylko za zgodą wierzyciela. Dłużnik w składanym wniosku powinien określić cenę minimalną, lecz co istotne, nie może ona prowadzić do naruszenia interesów majątkowych wierzycieli, w przeciwnym razie wierzyciel zapewne nie wyrazi zgody na odstąpienie od szacowania. Dłużnik ponadto ma możliwość wskazania osoby nabywcy, czy też kolejności, w jakiej prawo nabycia będzie przysługiwało, w sytuacji większej ilości chętnych. W omawianym rodzaju egzekucji zasadą jest, że sprzedaż zajętego prawa następuje z wolnej ręki. Ustawodawca dokonał odwrócenia reguły obowiązującej w przypadku egzekucji z ruchomości i nieruchomości, gdzie zasadą jest sprzedaż licytacyjna, od której stosowane są wyjątki. W doktrynie wskazuje się na wątpliwości, czy zastosowanie mechanizmu minimalnej ceny sprzedaży na poziomie 75% ceny oszacowania oraz wyłączenie dopuszczalności sprzedaży w ciągu czternastu dni od daty oszacowania, jest wystarczające dla ochrony interesów stron postępowania egzekucyjnego. W obecnym stanie prawnym komornik samodzielnie bowiem podejmuje decyzję o dopuszczalności sprzedaży z wolnej ręki, przy zastrzeżeniu, że decyzja ta podlega wyłącznie kontroli sądowej w trybie skargi na czynność komornika.
Komentowany przepis z art. 1013 (3) KPC, wprowadza możliwość zastosowania sprzedaży z wolnej ręki, która odnosi się do niezabudowanej nieruchomości gruntowej, nieobciążonej na rzecz osób trzecich. W tym przypadku ustawodawca w treści przepisów pominął kwestię, czy dokonanie sprzedaży z wolnej ręki następuje na wniosek dłużnika, wierzyciela, czy też z urzędu. W sytuacji wyjątkowej, gdy strony samodzielnie nie określiły trybu wyszukania nabywcy lub nie doszły w tym względzie do konsensusu, tryb ten ustala sąd. Z powyższego można więc wnioskować, iż sprzedaż z wolnej ręki następuje z inicjatywy którejkolwiek ze stron postępowania egzekucyjnego, tj. wierzyciela lub dłużnika. Cena minimalna, za jaką można dokonać sprzedaży nieruchomości, nie może być niższa od ceny oszacowania, co nie pozwala na odstąpienie od czynności, tak jak w przypadku sprzedaży z wolnej ręki innych praw majątkowych. Sprzedaży z wolnej ręki, nie można dokonać wcześniej niż po upływie dwóch tygodni od dnia opisu i oszacowania. Natomiast, jeżeli sprzedaż z wolnej ręki nie nastąpi w terminie miesiąca od dnia zakończenia opisu i oszacowania, to sprzedaż takiej nieruchomości zostanie przeprowadzona w drodze licytacji, w trybie przewidzianym w przepisie art. 874 KPC. W praktyce przedmiotowa regulacja, nie spotkała się z aprobatą. Wskazuje się bowiem, że miesięczny termin na sprzedaż z wolnej ręki jest nierealny, między innymi z uwagi na długotrwały obrót korespondencji.
Powyżej wskazano w sposób syntetyczny możliwości zastosowania instytucji sprzedaży z wolnej ręki, w odniesieniu do egzekucji z różnych kategorii praw majątkowych. Każdorazowo celem trybu sprzedaży z wolnej ręki, jest znaczące przyspieszenie postępowania i zmniejszenie jego kosztów. Sprzedaż z wolnej ręki jest możliwa jedynie w zakresie przewidzianym przez ustawodawcę, co sprawia, że nie zawsze w odniesieniu do konkretnej sytuacji, będzie istniała perspektywa jej zastosowania.
Postępowanie sanacyjne a sprzedaż majątku
Postępowanie sanacyjne jest jednym z czterech rodzajów postępowania restrukturyzacyjnego i dedykowane jest podmiotom zagrożonym niewypłacalnością lub niewypłacalnym. Stanowi jedyne postępowanie restrukturyzacyjne w którym wniosek o jego otwarcie może złożyć wierzyciel osobisty dłużnika. Ma to miejsce jednak tylko wtedy, gdy dłużnik jest podmiotem niewypłacalnym.
W postępowaniu sanacyjnym działania naprawcze dokonywane są nie tylko poprzez zawarcie przez dłużnika układu z wierzycielami, lecz również poprzez podejmowanie tzw. działań sanacyjnych, które zmierzają do poprawy sytuacji ekonomicznej dłużnika i mają na celu przywrócenie mu zdolności do wykonywania zobowiązań przy jednoczesnej ochronie przed egzekucją (art. 3 p. r.). Ten ogólny cel postępowaniu sanacyjnym powinien wyznaczać kierunki działań zarządcy oraz jego zakres.
Samo postępowanie sanacyjne czerpie rozwiązania z postępowania upadłościowego. Wśród takich rozwiązań możemy wymienić choćby odebranie dłużnikowi zarządu własnego, uprawnienia zarządcy w postępowaniu sanacyjnym podobne jak w postępowaniu upadłościowym, w tym przyznanie mu kompetencji z zakresu prawa pracy, przyznanie uprawnień do uczestniczenia w postępowaniach sądowych, administracyjnych czy sądowoadministracyjnych w charakterze strony postępowania, czy też katalog czynności bezskutecznych w postępowaniu sanacyjnym zbliżony do przepisów w postępowaniu upadłościowym. Zarządca w postępowaniu sanacyjnym ma również możliwość odstąpienia od umów wzajemnych za zgodą sędziego - komisarza. Jednocześnie dłużnikowi umożliwia się zawarcie układu z wierzycielami oraz umożliwia mu kontynuowanie prowadzenia działalności gospodarczej po zakończeniu postępowania.
Wśród tych instytucji unikatowych dla postępowania sanacyjnego ustawodawca przewidział również możliwość dokonania sprzedaży mienia dłużnika w trybie art. 323 ustawy Prawo restrukturyzacyjne.
Sprzedaż w trybie art. 323 Prawa restrukturyzacyjnego
Podstawą do dokonania sprzedaży szeroko rozumianego majątku w postępowaniu restrukturyzacyjnym są w szczególności przepisy art. 323 ustawy Prawo restrukturyzacyjne oraz art. 129 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego.
W ramach pierwszego z nich rozróżniamy po pierwsze możliwość sprzedaży mienia należącego do dłużnika i wchodzącego w skład masy sanacyjnej oraz składników majątkowych objętych bezskutecznością z mocy prawa lub uznanych za bezskuteczną w stosunku do masy sanacyjnej. Sprzedaż taką prowadzi zarządca masy sanacyjnej za zgodą sędziego - komisarza, który określa warunki zbycia. Sprzedaż wywołuje takie same skutki jak sprzedaż dokonana przez syndyka w postępowaniu upadłościowym. W przypadku sprzedaży przedmiotu obciążonego hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską, zarządca sporządza odrębny plan podziału sum uzyskanych ze sprzedaży rzeczy, wierzytelności i praw tak obciążonych.
W postępowaniu sanacyjnym sprzedaż mienia wchodzącego w skład masy sanacyjnej w trybie art. 323 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego wymaga zgody sędziego - komisarza. Sędzia - komisarz wydaje zgodę w formie postanowienia, w którym określa warunki sprzedaży. Jednocześnie trzeba zwrócić uwagę, że ani zarządca, ani sędzia - komisarz w postępowaniu sanacyjnym nie są ograniczeni sposobami sprzedaży, jak to ma miejsce w postępowaniu upadłościowym. Zarządca może zatem wnioskować do sędziego - komisarza o zgodę na sprzedaż w trybie przetargu, z wolnej ręki lub innym.
Szczególnie doniosły jest skutek takiej sprzedaży. Ze względu na jej egzekucyjny charakter, szczegółowo opisany w art. 313 ustawy Prawo upadłościowe, nabywca składników masy nie odpowiada za zobowiązania podatkowe upadłego, także powstałe po otwarciu postępowania. Sprzedaż składnika mienia powoduje wygaśnięcie między innymi praw ujawnionych przez wpis do księgi wieczystej.
Sprzedaż w postępowaniu sanacyjnym może odbyć się również na zasadach ogólnych, tj. na podstawie zezwolenia rady wierzycieli, gdy przedmiotem sprzedaży ma być nieruchomość lub inny składnik majątku dłużnika o wartości powyżej 500 tys. zł, czyli na podstawie art. 129 ust. 2 Prawa restrukturyzacyjnego. Należy wykluczyć jednak, że w postępowaniu sanacyjnym, w którym sprzedażą objęty jest przedmiot o wartości powyżej 500 tys. zł konieczna jest zgoda zarówno sędziego- komisarza, jak i rady wierzycieli. Prowadziłoby to do krzyżowania się kompetencji obu organów postępowania restrukturyzacyjnego oraz potencjalnych sprzecznych decyzji obu.
Inne rodzaje sprzedaży
Drugim trybem sprzedaży w postępowaniu sanacyjnym jest tryb określony w art. 323 ust. 5 Prawa restrukturyzacyjnego. Tryb ten pozwala na sprzedaż składników majątku w ramach prowadzonej działalności gospodarczej i nie przekracza zakresu zwykłego zarządu. Sprzedaż w tym trybie nie jest sprzedażą egzekucyjną.
Innym rodzajem sprzedaży składników majątku, który wchodził w skład masy sanacyjnej jest sprzedaż dokonywana w trakcie wykonywania układu likwidacyjnego. Źródłem wykonania układu z wierzycielami jest likwidacja majątku dłużnika.
Podstawy restrukturyzacji korporacyjnej – spostrzeżenia dotyczące fuzji i przejęć
Sprzedaż jest rodzajem umowy nazwanej, przewidzianej przez ustawę z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Przepisy odrębne mogą przewidywać także inne - szczególne formy sprzedaży, oparte na konstrukcji wprowadzonej przez Kodeks cywilny. Pierwszym przykładem takiej szczególnej formy został zawarty w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. Podatki, opłaty i inne należności, o których mowa w przepisach działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Nieopodatkowane należności budżetowe, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
Jednym ze sposób na wyegzekwowani należnych wierzycielowi środków jest sprzedaż majątku dłużnika. Wymaga to jednak przeprowadzenia odpowiedniego postępowania, a nade wszystko dokonania zajęcia poszczególnych składników majątku dłużnika. Zgodnie z art. 104 §1 Ustawy p.e.a., sprzedaż zajętych ruchomości nie może nastąpić wcześniej niż siódmego dnia od daty zajęcia. Tryb sprzedaży zajętych ruchomości określa art. 864 §1 k.p.c. Drugi rodzaj postępowania mający za przedmiot sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym uregulowany jest w Ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. Zgodnie z art. 864 §1 k.p.c. sprzedaż zajętych ruchomości z tzw. wolnej ręki jest możliwa, jeżeli dłużnik wyraził na to zgodę i określił minimalną cenę zbycia. Organem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie przepisów k.p.c jest komornik sądowy. Może on sprzedać ruchomość z wolnej ręki tylko w przypadku, gdy dłużnik wyraził na to zgodę i określił minimalną cenę zbycia. Sprzedaż następuje, jeżeli jeden z wierzycieli prowadzących egzekucję nie sprzeciwił się jej w terminie tygodnia, a w przypadku ruchomości wymienionych w art. 865 § 2 k.p.c., w terminie trzech dni.
Kodeks postępowania cywilnego odmiennie reguluje sytuację ruchomości nieużywanych. Zgodnie z art. 870 k.p.c. sprzedaż zajętych ruchomości, niesprzedanych według ww. zasad, następuje w drodze licytacji publicznej.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1277 ze zm.).
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1508 ze zm.).
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1360 ze zm.).
Sprzedaż majątku w postępowaniu restrukturyzacyjnym - zmiany
Nowe przepisy mają umożliwić sprzedaż majątku restrukturyzowanego dłużnika ze skutkiem sprzedaży egzekucyjnej (bez obciążeń) we wszystkich trybach postępowania restrukturyzacyjnego. Skutek sprzedaży egzekucyjnej polega na tym, że nabywca przedmiotu sprzedaży obejmuje go w formie wolnej od zobowiązań dłużnika. Co więcej, z chwilą zawarcia umowy sprzedaży wygasają prawa i roszczenia osobiste ujawnione przez wpis w księdze wieczystej.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, co do zasady sprzedaż dokonana w wykonaniu układu, który przewiduje zaspokojenie wierzycieli przez likwidację majątku dłużnika, nie wywołuje skutków sprzedaży egzekucyjnej. Obecnie taka możliwość występuje jedynie w przypadku postępowania sanacyjnego. Dyrektywa[1] promuje rozwiązania polegające na ułatwieniu sprzedaży majątku dłużnika. Taka forma restrukturyzacji może występować samodzielnie lub jednocześnie z umorzeniem części długów. Zgodnie z założeniami Projektu[2] będzie możliwe przygotowanie propozycji układowych uwzględniających skutek egzekucyjny sprzedaży majątku dłużnika również w innych rodzajach postępowania restrukturyzacyjnego niż postępowanie sanacyjne. Zgodę taką wierzyciele zabezpieczeniu będą udzielać w sposób bezwarunkowy i nieodwołalny, najpóźniej przed przystąpieniem do głosowania nad układem. Likwidację majątku w tym trybie przeprowadzać ma nadzorca wykonania układu lub zarządca przymusowy. Choć dotychczasowe przepisy zezwalały na sprzedaż majątku dłużnika w toku restrukturyzacji, to brak skutku sprzedaży egzekucyjnej, skutecznie zniechęcał potencjalnych nabywców. Obecnie, jedynie postępowanie sanacyjne daje możliwość sprzedaży majątku dłużnika bez obciążeń. Ze względu jednak na znaczny stopień jego skomplikowania i długi czas trwania, dłużnicy rzadko się na nie decydują. Dyrektywa Drugiej Szansy promuje rozwiązania polegające na ułatwieniu sprzedaży majątku dłużnika. Taka forma restrukturyzacji może występować samodzielnie lub jednocześnie z umorzeniem części długów.
Kancelaria EY Law świadczy kompleksowe usługi prawne z zakresu prawa restrukturyzacji. EY Law: Kompleksowe usługi z zakresu prawa spółek, prawa korporacyjnego, fuzji i przejęć (M&A) oraz reorganizacji. Odkryj nasze profesjonalne doradztwo. Odkryj usługi restrukturyzacji przedsiębiorstwa z EY, pomagające w zachowaniu wartości biznesu w trudnych sytuacjach. Kancelaria EY Law świadczy kompleksowe usługi z zakresu prawa pracy oraz praktyk HR w Polsce i za granicą. Pozyskanie przez dłużnika finansowania przejściowego lub na wykonanie planu restrukturyzacyjnego niejednokrotnie stanowi kluczowy czynnik decydujący o powodzeniu procesu restrukturyzacji przedsiębiorstwa. Dowiedz się o nim więcej.
Zajętą nieruchomość komornik pozostawia w zarządzie dłużnika. Oznacza to, że dłużnik może korzystać z nieruchomości tak jak dotychczas. Rozporządzenie (m.in. sprzedanie, darowanie) przez dłużnika zajętą nieruchomością nie ma wpływu na dalsze postępowanie egzekucyjne. Nabywca może uczestniczyć w postępowaniu w charakterze dłużnika. Czynności egzekucyjne są ważne tak w stosunku do dłużnika, jak i w stosunku do nabywcy. Przyjmuje się że mimo rozporządzenia nieruchomością w dalszym ciągu jest ona własnością dłużnika. Oznacza to, że wierzyciel, na rzecz którego nieruchomość została zajęta, może zaspokoić się ze sprzedanej nieruchomości, tak jakby nieruchomość ta należała w dalszym ciągu do majątku jego dłużnika. Warto podkreślić, że Kodeks karny przewiduje odpowiedzialność dłużnika za działanie na szkodę wierzyciela. Zgodnie z art. 302 Kk, kto, w celu udaremnienia zaspokojenia wierzyciela, usuwa, ukrywa, zbywa, darowuje, niszczy, nieodwracalnie przerabia lub uszkadza składniki swojego majątku, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
tags: #sprzedaz #majatku #wierzyciele