Brak spłaty kredytu: kiedy pojawia się windykacja i jakie są konsekwencje?

Pożyczając pieniądze od banku lub instytucji finansowej, podpisujesz umowę, która określa warunki udzielenia i spłaty kredytu, a także skutki niedotrzymania postanowień. Najważniejszym zobowiązaniem jest spłata rat zgodnie z harmonogramem. Pamiętaj, że kredytodawca chce odzyskać swoje pieniądze i odsetki. Nawet jeśli masz problemy finansowe, otwarta komunikacja z bankiem jest lepsza niż jej unikanie. W ten sposób można wypracować rozwiązanie, które będzie korzystne dla obu stron.

Technicznie opóźnienie w spłacie kredytu pojawia się już następnego dnia po terminie płatności raty. Konsekwencje finansowe - bank naliczy Ci odsetki za opóźnienie od zaległej kwoty za każdy dzień zwłoki. Jednodniowe opóźnienie w spłacie kredytu najczęściej nie jest poważnym problemem, ponieważ z punktu widzenia banków może wynikać choćby z godzin księgowań przelewów międzybankowych. Mimo to wiele instytucji już zareaguje na takie opóźnienie i wyśle np. komunikat. Jednodniowe opóźnienie rzadko generuje większe skutki, lecz nie oznacza całkowitej neutralności. Bank nalicza wtedy odsetki ustawowe lub odsetki karne - zależne od umowy kredytu i konstrukcji produktu. Do tego dochodzą koszty z tabeli opłat, zależne od instytucji. Z czasem może pojawić się komunikat o zamiarze przetwarzania danych w BIK.

Opóźnienie w spłacie kredytu może wynikać zarówno z błahego powodu, jak i poważniejszych kłopotów natury finansowej.

Przeoczenie terminu płatności raty - może się zdarzyć, że zapomnimy o płatności.
Brak wystarczających środków na koncie - może ich zabraknąć np. z powodu nieprzewidzianych wydatków.
Większe problemy finansowe - ich powodem mogą być różne sytuacje życiowe np. utrata pracy czy choroba.

Jeśli nie zapłacisz raty na czas, bank może naliczyć odsetki karne za zwłokę, co zwiększy całkowity koszt kredytu. Brak terminowej płatności pogorszy także Twoją historię kredytową, co utrudni uzyskanie kredytów w przyszłości. Jeżeli opóźnienie w spłacie kredytu będzie się utrzymywało przez dłuższy czas, bank może podjąć działania windykacyjne, a w skrajnych przypadkach nawet wszcząć egzekucję komorniczą.

Opóźnienie w spłacie raty działa lawinowo. Zaczyna się od zwykłego komunikatu o braku płatności, a kończy nawet na procedurze windykacyjnej.

Windykacja bankowa: etapy i procedury

Sposobów windykacji bankowej jest wiele. Przede wszystkim banki stosują jako pierwszą windykację o charakterze pośrednim, tzw. miękką windykację. Co to oznacza? Przede wszystkim w momencie braku spłaty kredytu możesz spodziewać się telefonu szeregowego pracownika banku albo osoby zatrudnionej na stanowisku do spraw obsługi windykacyjnej. Pamiętaj, że nie masz obowiązku podejmować rozmowy z osobą do Ciebie dzwoniącą, tym bardziej, że nie jesteś pewien kto siedzi po drugiej stronie oraz czy posiada stosowne upoważnienie do przeprowadzenia z Tobą dyscyplinującej rozmowy. Nie masz obowiązku z niczego się tłumaczyć, a na pewno nie możesz składać przez telefon żadnych deklaracji spłaty zadłużenia. Nie masz również obowiązku odbierania telefonów od osób dzwoniących w sprawie Twojego kredytu.

Kolejnym etapem windykacji bankowej jest zazwyczaj wysyłanie monitów wzywających do zapłaty w formie SMS albo w zwykłej formie papierowej. Pamiętaj, że jeśli otrzymujesz listy z banku, to każdy z nich powinien być wysłany do Ciebie listem poleconym. Jeśli przesyłka dociera do Ciebie listem zwykłym, to bank nie ma żadnej informacji o tym, że takowa przesyłka do Ciebie dotarła. Nie masz też obowiązku odpowiadać na takie listy.

Ostatecznością w sprawach przeciwko bankom jest składanie przez te instytucje finansowe pozwów do sądu. Bardzo często i chętnie banki korzystają z sądu elektronicznego i postępowania EPU. Może zdarzyć się również tak, że sąd poweźmie jakieś wątpliwości związane z dochodzonym prze bank roszczeniem i wówczas może skierować sprawę na rozprawę.

Jeśli nie spłacisz raty na czas, bank może naliczyć odsetki karne za zwłokę, co zwiększy całkowity koszt kredytu. Brak terminowej płatności pogorszy także Twoją historię kredytową, co utrudni uzyskanie kredytów w przyszłości. Jeżeli opóźnienie w spłacie kredytu będzie się utrzymywało przez dłuższy czas, bank może podjąć działania windykacyjne, a w skrajnych przypadkach nawet wszcząć egzekucję komorniczą.

Windykacja przedsądowa i sądowa

Jeśli nie uda Ci się porozumieć z bankiem lub w ogóle nie poinformujesz go o nadchodzącym braku płatności, nie od razu pojawią się poważne konsekwencje. Początkowe procedury przebiegają spokojnie i przybierają formę tzw. miękkiej windykacji. Brak płatności w terminie wskazanym w wezwaniu spowoduje, że przestaniesz być traktowany przez bank i Biuro Informacji kredytowej jako kredytobiorca terminowo regulujący swoje zobowiązanie. W tej sytuacji otrzymasz również pismo, w którym bank ostrzeże Cię o możliwości wypowiedzenia umowy kredytowej, a co tym idzie, konieczności spłaty całego zadłużenia. Brak reakcji na powyższe pismo prowadzi do faktycznego wypowiedzenia umowy i uniemożliwia rozwiązanie problemu na przyjaznych warunkach. Jeśli wciąż nie będziesz spłacać zadłużenia hipotecznego, czeka Cię windykacja przedsądowa (może ją prowadzić zewnętrzna firma windykacyjna) lub od razu sprawa sądowa. W tym drugim przypadku bank będzie chciał uzyskać sądowy nakaz zapłaty, który pozwoli komornikowi spieniężyć Twoje mieszkanie, samochód czy inne składniki majątku, niezbędne do pokrycia spłaty zadłużenia.

O ile jednodniowe opóźnienie w spłacie kredytu nie przysporzy Ci poważnych problemów, to w przypadku chwilówek można się niemiło zaskoczyć. Przeważnie brak terminowej spłaty skutkuje naliczeniem kar finansowych przez pożyczkodawcę. Opóźnienia ze spłatą kredytu prowadzi do zaostrzenia warunków spłaty kredytu. Sprawa może trafić do windykacji, sądu i ostatecznie do komornika.

Egzekucja komornicza następuje dopiero pod sądowym rozstrzygnięciu sporu, a więc po upływie sporej ilości czasu od terminu niezapłacenia raty. Zajęcie konta bankowego przez komornika. Opóźnienie w spłacie kredytu zaczyna się już dzień po terminie płatności raty - od tego momentu naliczane są odsetki za opóźnienie, nawet jeśli spóźnienie wynosi tylko jeden dzień. Negatywny, „ciężki” wpis w BIK zwykle pojawia się przy opóźnieniach powyżej 60 dni i po wcześniejszym zawiadomieniu ze strony banku, a wypowiedzenie umowy kredytowej często następuje po 2-3 niespłaconych ratach z rzędu.

Jeśli grozi Ci opóźnienie spłaty raty kredytu gotówkowego, zgłoś jak najszybciej problem do banku. W przypadku takiego kredytu banki najczęściej proponują przesunięcie terminu spłaty raty bądź wakacje kredytowe (o ile możliwość skorzystania z nich jest przewidziana w umowie).

Co się stanie, jeśli nie zapłacisz raty na czas?

W takiej sytuacji całość kwoty kredytu staje się natychmiast wymagalna. Oznacza to, że jako kredytobiorca zobowiązany jesteś do spłaty całości tego co pożyczyłeś, o powiększone kwoty z tytułu odsetek, kosztów, prowizji, ubezpieczenia etc. Co jednak stanie się jeśli tego nie zrobisz? Pamiętaj, że w obecnie obowiązującym systemie prawnym bank nie ma żadnych uprawnień władczych wobec Twojej osoby i aby pieniądze odzyskać musi sprawę skierować do sąd i ją prawomocnie wygrać!

Bank może wypowiedzieć Ci umowę kredytu. Pomimo windykacji polubownej przez bank i propozycji restrukturyzacji albo konsolidacji kredytu nie przystałeś na przedstawiane warunki? Jakie skutki dla kredytobiorcy ma wypowiedzenie kredytu przez bank? W takiej sytuacji całość kwoty kredytu staje się natychmiast wymagalna. Oznacza to, że jako kredytobiorca zobowiązany jesteś do spłaty całości tego co pożyczyłeś, o powiększone kwoty z tytułu odsetek, kosztów, prowizji, ubezpieczenia etc.

Czy grozi odpowiedzialność karna za brak spłaty kredytu?

Najczęstszym zapytanie osób zaprzestających regulować na czas swoje zobowiązania kredytowe wobec banku jest: „czy za brak płacenia kredytu mogę trafić do więzienia”? Uspokajamy, w zdecydowanej większości, rzędu 99,9%, kredytobiorca nie będzie odpowiadał karnie za to, że nie spłacił swojego kredytu albo opóźnia się z płatnościami. Dlaczego? Otóż podstawą uznania, że kredytobiorca wyłudził kredyt jest to, aby działał umyślnie, a wręcz z premedytacją. Taka sytuacja zaistnieje wówczas kiedy np. kredytobiorca wziąwszy kredyt nie spłaca chociażby jednej raty albo uzyskuje kredyt podając nieprawdziwe informacje we wniosku kredytowym. Jeśli wziąłeś kredyt, a w międzyczasie zaprzestałeś jego spłaty np. z powodu utraty płynności finansowej, choroby czy innego zdarzenia, to nie musisz obawiać się odpowiedzialności karnej, bowiem w dniu brania kredytu nie miałeś zamiaru nikogo oszukać.

Za niespłacony kredyt hipoteczny nie idzie się do więzienia, jednak może wiązać się on z innymi poważnymi konsekwencjami: utratą wiarygodności jako dłużnika, a przede wszystkim stresującym procesem windykacyjnym lub egzekucyjnym.

Ilustracja przedstawiająca spiralę zadłużenia

Konsekwencje finansowe i prawne opóźnień w spłacie

Opóźnienia w spłacie kredytu do 30 dni wpływają negatywnie na Twoją reputację, jako kredytobiorcy. Bank z pewnością zareaguje, co w następstwie może skutkować naliczeniem odsetek karnych, windykacją, a nawet wypowiedzeniem umowy.

Nawet jednodniowe opóźnienie jest traktowane jako naruszenie umowy kredytowej. Opóźnienia w spłacie kredytu mogą zdarzyć się z różnych powodów - od zwykłego przeoczenia terminu, przez zbyt późno wysłany przelew, po nagły wzrost raty kredytu hipotecznego czy poważne problemy finansowe.

Odsetki za opóźnienie

W przypadku opóźnienia w spłacie pożyczki mogą pojawić się nieprzyjemne konsekwencje, które uderzą w Twój portfel. Trudno jednoznacznie wskazać konkretne koszty związane z opóźnieniem w spłacie zobowiązania. Brak spłaty kredytu? Utrata korzyści - jeśli kredytobiorca spłaca zobowiązanie terminowo, to może korzystać z promocji lub premii, które opisane są w umowie kredytu. Opóźnienie w spłacie rat kredytu wpływa na Twoją wiarygodność kredytową i będzie odnotowane w Biurze Informacji Kredytowej. Pogorszenie historii kredytowej wpływa negatywnie w kontekście oceny zdolności kredytowej przy ubieganiu się w przyszłości o kredyt. Nawet jednodniowe opóźnienia przy spłatach rat np. kredytu gotówkowego, pojawi się w BIK i może mieć negatywny wpływ na przyszłe decyzje banku. Tego typu niuanse bywają decydujące przy kredycie hipotecznym.

Każda umowa kredytowa zawiera informacje o wysokości odsetek za opóźnienie. Jeśli ich nie określa, stosuje się odsetki ustawowe. Ich wysokość to suma stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktu procentowego. Od 3 lipca 2025 roku odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą 10,50%. Odsetki karne naliczane są od pierwszego dnia zwłoki. Ich wysokość wynika z konstrukcji produktu i tabeli opłat. Każde opóźnienie generuje odsetki. Im dłużej trwa zwłoka, tym wyższa kwota. W przypadku kredytów hipotecznych, gdzie wysokość rat bywa znaczna, narastające koszty mogą w krótkim czasie stworzyć poważne obciążenie.

Wpis w BIK

Dane na temat tego, jak spłacasz swoje zobowiązanie są na bieżąco przekazywane do Biura Informacji Kredytowej. Każde opóźnienie w spłacie raty kredytu powyżej 30 dni jest raportowane do BIK i obniża Twój wskaźnik punktowy. Warto pamiętać, że negatywny wpis będzie widoczny dla instytucji wysyłających zapytanie aż przez 5 lat. Podobnie nie obniży zanadto oceny punktowej BIK opóźnienie do 30 dni, które miało jednorazowy charakter. Przy staraniu się o kolejny kredyt, banki mogą akceptować niewielkie opóźnienia w spłacie wcześniejszych zobowiązań, o ile nie są one częste ani długotrwałe. Opóźnienia do 30 dni zazwyczaj nie mają istotnego wpływu na decyzję kredytową, szczególnie jeśli są sporadyczne i dotyczą niewielkich kwot. Jednakże opóźnienia powyżej 30 dni mogą znacząco obniżyć zdolność kredytową i być podstawą do odrzucenia wniosku, zwłaszcza jeśli były one częste lub dotyczyły większych kwot.

Problemy ze spłatą kredytu a negatywne wpisy w BIK-u. Biuro Informacji Kredytowej to baza, która zawiera dane o wszystkich kredytach i pożyczkach, które spłacasz. Trafiają do niej zarówno informacje o terminowej spłacie, jak i o niespłacaniu kredytu hipotecznego lub innych zobowiązań. To m.in. na podstawie danych z BIK-u banki analizują, czy mogą przyznać danemu klientowi kredyt. Kilkudniowe opóźnienie w spłacie raty kredytu nie będzie mieć dla Twojej historii kredytowej większych konsekwencji. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy zwlekasz z zapłatą nieco dłużej.

Dzieje się tak, gdy opóźnienie w spłacie kredytu wynosi powyżej 60 dni, a także minęło co najmniej 30 dni od momentu, w którym instytucja powiadomiła Cię o zamiarze przetwarzania danych na temat tego kredytu. W takiej sytuacji w BIK-u pojawia się wpis o Twojej zaległości w spłacie. Informacje te będą widnieć w rejestrze przez 5 lat od momentu wygaśnięcia zobowiązania, a Twoja zgoda na przetwarzanie owych danych nie jest wymagana. Negatywny wpis w BIK sprawia ponadto, że możesz mieć problem z uzyskaniem kredytu lub innej pożyczki w przyszłości.

Schemat przedstawiający proces windykacji bankowej

Propozycja restrukturyzacji zadłużenia lub konsolidacji kredytu

Jako świadomy kredytobiorca powinieneś wiedzieć, że każda propozycja stawiana przez pracownika banku ma na celu zapewnienie profitów bankowi albo zabezpieczenie jego interesów. Dlatego jeśli słyszysz od pracownika banku, że najlepszym wyjściem z Twojej sytuacji będzie restrukturyzacja zadłużenia, to powinieneś przede wszystkim posłuchać warunków proponowanej restrukturyzacji, a następnie dokładnie policzyć, czy Ci się to opłaca.

Zasadniczo najgorszym rozwiązaniem dla kredytobiorcy, ale jednocześnie najchętniej stosowanym przez banki i pośredników kredytowych, jest konsolidacja kredytu. Niestety takie rozwiązanie doprowadza do tego, że Twoje wymagalne zobowiązania z kilku albo kilkunastu umów kredytu wrzucane są w jedną umowę kredytową. Minus takiego rozwiązania jest taki, że Twój dług roluje się, czyli faktycznie następuje zwiększenie Twojego zadłużenia, chociaż jako kredytobiorca tego na pierwszy rzut oka nie zauważysz. Mówiąc najprościej, od każdego kredytu, który miałeś spłacane są wszystkie odsetki, koszty i prowizje, a jednocześnie naliczane są kolejne koszty, odsetki i prowizje w nowym kredycie.

Istnieje również szansa na to, że pracownik banku zaproponuje Ci zawarcie ugody. Zanim jednak cokolwiek postanowisz w tej kwestii warto skontaktować się z osobą, która zajmuje się na co dzień sprawami dotyczącymi banków i finansów.

Restrukturyzacja kredytu

Windykacja kredytu przez komornika to ostateczność, której banki starają się unikać. Przeważnie dążą do negocjacji z kredytobiorcą takich warunków spłaty, aby były realne do spełnienia przez spłacających. Dlatego banki podejmują różne formy kontaktu z klientem, aby rozpocząć rozmowy i ustalić, czy brak spłaty wynika z zaniedbania, czy pogorszenia się sytuacji finansowej kredytobiorców. Wczesny kontakt z bankiem i inicjatywa ze strony kredytobiorcy pozwoli podjąć działania restrukturyzacyjne i ustalenie nowych warunków spłaty - być może wydłużenie okresu kredytowania, przejściową karencję w spłacie kredytu czy inne niestandardowe rozwiązania. Dlatego kluczową sprawą jest informowanie banku o możliwych problemach ze spłatą i wyrażenie woli znalezienia kompromisowego rozwiązania.

Przepisy ustawy o kredycie hipotecznym określają jasno, jak banki mają postępować wobec dłużników, u których wystąpi opóźnienie w spłacie kredytu hipotecznego. W piśmie powinien także poinformować o możliwości wnioskowania o restrukturyzację kredytu. Warto skorzystać z tego rozwiązania, jeśli problem ze spłatą kredytu wynika z poważniejszych kłopotów finansowych. Bank w jego ramach może bowiem np. czasowym zawieszeniu części kapitałowej raty lub tzw. wakacjom kredytowym.

Infografika porównująca konsolidację i restrukturyzację kredytu

Co robić w przypadku problemów ze spłatą?

Jeśli wiesz, że możesz mieć problem ze spłatą raty kredytowej, nie unikaj kontaktu z bankiem. Zgłoś problem najlepiej jeszcze przed terminem wymagalności raty. Pomoże to podjąć działania ze strony banku. Nie chodzi o to, że kredytodawca od razu przekaże sprawę do windykacji. Wręcz przeciwnie, najpewniej zaproponuje rozwiązanie, które będzie dostosowane do Twojej obecnej sytuacji, np. przesunięcie terminu spłaty raty lub wakacje kredytowe.

Jeśli wiesz z wyprzedzeniem, że nie dasz rady opłacić raty kredytu lub pożyczki w terminie, nie pozostawaj bierny, ponieważ możesz zawczasu zapobiec konsekwencjom. Instytucja finansowa może zaproponować różne rozwiązania.

Możliwe rozwiązania w trudnej sytuacji finansowej:

Poproś o pomoc rodzinę lub bliskich - przejściowe problemy np. z płynnością finansową mogą być rozwiązane przy wsparciu najbliższych.
Optymalizuj wydatki - zastanów się nad kosztami życia i miejscami, w których możesz zaoszczędzić pieniądze.
Uważaj na kolejne pożyczki - pożyczka w innym banku lub instytucji finansowej to prolog do wpadnięcia w spiralę zadłużenia.
Znajdź dodatkowe źródło dochodów - praca po godzinach, wynajem garażu, który stoi pusty lub korepetycje, to szansa na dorobienie do wypłaty, co pomoże podreperować budżet.

Wprowadzenie wybranych lub nawet wszystkich punktów ułatwi Ci zarządzanie budżetem. Część działań wymaga systematyczności, ale pamiętaj, że problemy finansowe są najczęściej przejściowe.

Osoby, które są w trudnej sytuacji finansowej i wiedzą, że nie uda się im spłacić raty w terminie, powinny jak najszybciej powiadomić bank. Przedstawiciel może zaproponować kilka rozwiązań, pozwalających przetrwać ciężki okres. Jakie opcje są możliwe?

Zmiana wysokości raty.
Wydłużenie okresu kredytowania.
Czasowe zawieszenie spłaty.

Warto także skorzystać z pomocy Funduszu Wsparcia Kredytobiorców. Innym rozwiązaniem może być refinansowanie kredytu w innym banku, który oferuje lepsze warunki. Jeśli wiemy, że nie uda się nam spłacić zobowiązania, dopóki sprawa nie trafi na drogę sądową, warto rozważyć sprzedaż nieruchomości. Przeprowadzając transakcję na zasadach rynkowych, z całą pewnością uzyskamy lepszą cenę za dom lub mieszkanie, niż podczas licytacji komorniczej.

W przypadku pojawienia większych problemów klient ma możliwość skorzystania z rozwiązań wspierających, w tym m.in. restrukturyzacji zadłużenia. To proces umożliwiający zmianę harmonogramu, wydłużenie okresu spłaty lub czasowe zmniejszenie rat. Każda zaległość odbija się na ocenie Twojego profilu w systemach informacji kredytowej. Najlepiej od razu skontaktować się z bankiem i poinformować o przewidywanym opóźnieniu.

Kredyty we frankach jakie UGODY proponują banki- Jak NEGOCJOWAĆ ugodę, Kiedy bank da dobre WARUNKI

Mapa pokazująca lokalizację głównych banków w Polsce