Podatek od nieruchomości: księgowanie, egzekucja i rozliczenia

Podatek od nieruchomości stanowi istotne obciążenie dla wielu podmiotów gospodarczych, a jego prawidłowe ujęcie w księgach rachunkowych oraz zrozumienie zasad egzekucji jest kluczowe dla zachowania płynności finansowej i uniknięcia nieprzewidzianych kosztów. Niniejszy artykuł szczegółowo omawia aspekty związane z księgowaniem podatku od nieruchomości, procedurami egzekucyjnymi oraz najnowszymi zmianami prawnymi w tym zakresie.

Księgowanie podatku od nieruchomości

W księgach rachunkowych podatek od nieruchomości za dany rok zasadniczo odnosi się w koszty działalności operacyjnej tego roku. Pod datą deklaracji na podatek od nieruchomości, decyzji bądź dowodu PK sporządzonego na ich podstawie ujmuje się pełną kwotę podatku dotyczącego danego roku (niezależnie od ilości i terminów płatności).

Jeśli kwota tego podatku nie jest w ocenie jednostki istotna, jest to ujęcie jednorazowe. Jeżeli jednak w ocenie jednostki kwota podatku od nieruchomości jest na tyle znacząca, że zarachowanie jej do kosztów jednorazowo mogłoby wpłynąć negatywnie na obraz jej sytuacji majątkowej i finansowej oraz wynik finansowy, to powinna ją rozliczać w czasie. Kwota istotności i przyjęty sposób rozliczania powinny wynikać z zasad (polityki) rachunkowości jednostki.

Zasada memoriału wymaga ujęcia w księgach rachunkowych jednostki wszystkich osiągniętych, przypadających na jej rzecz przychodów i obciążających ją kosztów związanych z tymi przychodami dotyczących danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty. Z tego względu podatek od nieruchomości za dany rok powinien obciążać koszty tego właśnie roku, bez względu na to, kiedy został zapłacony. Z kolei z zasady współmierności wynika, że dla zapewnienia współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów do aktywów lub pasywów danego okresu sprawozdawczego powinny zostać zaliczone koszty lub przychody dotyczące przyszłych okresów oraz przypadające na ten okres koszty, które jeszcze nie zostały poniesione. Okresem sprawozdawczym może być miesiąc, kwartał, półrocze lub rok.

Jednostka powinna zatem ująć w księgach rachunkowych kwotę podatku od nieruchomości w rozliczeniach międzyokresowych i odpisywać w koszty co miesiąc ustaloną w proporcji kwotę. Należny podatek od nieruchomości za 2021 r. powinien zatem obciążać koszty 2021 r.

Przykład księgowania rozliczeń międzyokresowych

W styczniu 2021 r. spółka z o.o. wyliczyła podatek od nieruchomości w wysokości: 60 000 zł za cały 2021 r. i złożyła deklarację na ten podatek. Spółka co miesiąc dokonuje przelewu podatku na rachunek gminy w kwocie: 5 000 zł. Z polityki rachunkowości spółki wynika, że prowadzi ona ewidencję kosztów podstawowej działalności na kontach zespołu 4 i 5, a podatek od nieruchomości rozlicza poprzez czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów.

W księgach 2021 r.:

Ujęcie zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości:
- Ma konto 64-0 "Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów" - 60 000 zł
- Wn konto 49 "Rozliczenie kosztów" / konto kosztowe - 60 000 zł
WB - zapłata podatku od nieruchomości za styczeń 2021 r.:
- Ma konto 64-0 "Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów" - 5 000 zł
- Wn konto 10 "Kasa" / 130 "Rachunek bieżący" - 5 000 zł

W sytuacji gdy podatek od nieruchomości dotyczy nieruchomości inwestycyjnej, księguje się go na konto 76-1 "Pozostałe koszty operacyjne".

Tytuł wykonawczy i egzekucja podatku od nieruchomości

Podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest tytuł wykonawczy. Powstaje on po uprzednim wystąpieniu wierzyciela o zaopatrzenie tytułu egzekucyjnego w klauzulę wykonalności. Dopiero po jego uzyskaniu, sprawa może trafić do komornika. Egzekucja obejmuje całość wykazanego zadłużenia, gdzie osoba zobowiązana do jego uregulowania odpowiada całym swoim majątkiem.

Organ egzekucyjny nie ma prawa do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem sprzeciwy dłużnika, dotyczące istnienia lub wysokości świadczenia są w tym przypadku bezpodstawne. Klauzula wykonalności jest to akt sądowy, w którym sąd stwierdza, że tytuł egzekucyjny przedstawiony przez wierzyciela nadaje się do wykonania. Oznacza to, że prowadzenie egzekucji przeciw dłużnikowi jest dopuszczalne. Wydawana jest przez sąd lub referendarz sądowy - na wniosek wierzyciela bądź z urzędu, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Jednak na postanowienie sądu przysługuje dłużnikowi zażalenie.

W przypadku tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko osobie będącej w związku małżeńskim niemożliwe jest prowadzenie egzekucji z majątku objętego wspólnością majątkową małżonków.

Koszty egzekucyjne

Istnieje spór dotyczący wysokości kosztów egzekucyjnych, zwłaszcza w kontekście wielokrotnego wystawiania tytułów wykonawczych za niezapłacony podatek od nieruchomości za jeden rok. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w siedmioosobowym składzie orzekał w sprawie, gdzie organ egzekucyjny ustalił koszty egzekucyjne jako iloczyn liczby tytułów wykonawczych i limitu opłaty manipulacyjnej. NSA podkreślił, że opłata musi być adekwatna do sprawy, do stopnia jej skomplikowania i nakładu pracy.

NSA stwierdził, że nie można ocenić, czy zachodzi realna i racjonalna zależność między wysokością kosztów a podjętymi czynnościami organów egzekucyjnych, ponieważ brak jest jednoznacznych ustaleń i ocen, ile razy dokonano zastosowania środków egzekucyjnych, czy i ile wykonano czynności egzekucyjnych. Dokonanie takich ustaleń pozwoliłoby ocenić, czy ta sporna opłata była adekwatna do sprawy, czy była wygórowana.

Zmiany w przepisach dotyczących podatku od nieruchomości

Z dniem 25 marca 2024 r. wchodzi w życie nowe rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 marca 2024 r. w sprawie przekazywania tytułu wykonawczego i innych dokumentów do organu egzekucyjnego. Zlikwidowano w nim regulacje dotyczące nadawania przez organ egzekucyjny klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, pozostawiając dotychczasowe przepisy.

Tytuł wykonawczy w przypadku egzekucji należności pieniężnych jest sporządzany w formacie XML w postaci elektronicznej. Przekazywanie tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego następuje za pośrednictwem systemu lub z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego.

Ponadto, od 1 stycznia 2025 r. wchodzi w życie nowelizacja ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która wprowadza szereg zmian w księgowości i egzekucji podatku od nieruchomości osób prawnych. Zmiany te obejmują nowy termin składania deklaracji podatkowej, nowe terminy zapłaty, inne zasady naliczania odsetek oraz inne terminy zwrotu nadpłaty.

Podatek od nieruchomości 2025 – co się zmienia i na co musisz uważać?

Rozliczenie podatku od nieruchomości przez współmałżonków

W przypadku współwłaścicieli pozostających w związku małżeńskim, odpowiadających solidarnie za zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości, pojawiają się pytania dotyczące wystawiania tytułów wykonawczych. W sytuacji gdy organ podatkowy wystawił dwa tytuły wykonawcze z różnymi numerami na oboje współmałżonków, a Urząd Skarbowy dokonał pobrania egzekucyjnego z każdego z nich, należy rozważyć, czy drugie pobranie stanowi nadpłatę.

Kwestią sporną jest również prawidłowość wystawienia dwóch tytułów wykonawczych na współmałżonków odpowiadających solidarnie, zamiast jednego tytułu obejmującego całe zobowiązanie. W takich sytuacjach konieczne może być dołączenie pisma informującego organ egzekucyjny o solidarnym charakterze należności.

tags: #tytul #wykonawczy #podatek #od #nieruchomosci #ksiegowanie