Tytuł wykonawczy i jego znaczenie w postępowaniu egzekucyjnym

Aby wszcząć procedurę i złożyć wniosek do komornika, niezbędne jest uzyskanie tytułu wykonawczego. Tytułem wykonawczym jest dokument urzędowy stwierdzający uprawnienie wierzyciela do prowadzenia przeciwko dłużnikowi egzekucji. Tytuł wykonawczy składa się z dwóch elementów - tytułu egzekucyjnego oraz klauzuli wykonalności. Tytuł egzekucyjny to dokument zawierający określenie dłużnika i wierzyciela oraz wskazujący na świadczenie, które może dochodzić wierzyciel. Tytuły egzekucyjne mogą być sądowe (wydane przez Sąd np. wyroki, nakazy zapłaty, ugody sądowe, postanowienia) lub pozasądowe (wydane przez inne niż sąd podmioty, którym prawo nadaje taką możliwość, np. banki - tzw. bankowe tytuły egzekucyjne). Klauzula wykonalności nadawana jest tytułowi egzekucyjnemu przez Sąd i zawiera stwierdzenie, że uprawnia do wszczęcia egzekucji. Klauzula wykonalności nadawana jest co do zasady na wniosek wierzyciela. Tytuł egzekucyjny po nadaniu mu klauzuli wykonalności staje się tytułem wykonawczym i wówczas stanowi podstawę do wszczęcia egzekucji.

Tytuły wykonawcze w zależności od źródła pochodzenia tytułu egzekucyjnego dzielą się na sądowe (wydane przez sąd) i pozasądowe (wydane przez inny podmiot niż sąd). Zgodnie z art. Tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu nadaje klauzulę wykonalności sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczy. Sąd drugiej instancji nadaje klauzulę, dopóki akta sprawy w sądzie tym się znajdują; nie dotyczy to jednak Sądu Najwyższego. Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia. Klauzulę wykonalności nadaje sąd jednoosobowo na wniosek wierzyciela. Tytułowi wydanemu w postępowaniu, które zostało lub mogło być wszczęte z urzędu, sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu. Nakazowi zapłaty wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym nadaje się klauzulę wykonalności z urzędu niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się.

Należy pamiętać, że jeżeli orzeczenie nie ma rygoru natychmiastowej wykonalności, wierzyciel uprawniony jest wystąpić do sądu o taką klauzulę, gdy tylko orzeczenie stanie się prawomocne. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wymienia także tytuł egzekucyjny, a w razie potrzeby oznacza świadczenie podlegające egzekucji i zakres egzekucji oraz wskazuje, czy orzeczenie podlega wykonaniu jako prawomocne, czy jako natychmiast wykonalne. Po ogłoszeniu (wydaniu, jeżeli ogłoszenia nie było) postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności umieszcza się klauzulę wykonalności na tytule egzekucyjnym. Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności łączy się trwale z tytułem egzekucyjnym. Jeżeli na tytule egzekucyjnym nie można zapisać klauzuli wykonalności z powodu braku miejsca, klauzulę zamieszcza się na karcie trwale połączonej z tytułem egzekucyjnym, z tym, że początek tekstu klauzuli powinien być umieszczony na tytule egzekucyjnym.

Treść klauzuli wykonalności zwykle brzmi: „W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, dnia ... 20... r. Sąd ... w ... / Referendarz sądowy w Sądzie ... w ... stwierdza, że niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości / w zakresie ...”. Tytuł wykonawczy wydany na podstawie pierwszego wniosku otrzymasz bez opłaty kancelaryjnej. W niektórych przypadkach sąd pobiera opłatę stałą 50 zł za nadanie klauzuli wykonalności. Na postanowienie sądu co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie.

Wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego

Wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego można złożyć osobiście lub listownie - listem poleconym. Tytuł wykonawczy jest nierozłącznym załącznikiem wniosku egzekucyjnego. Do wniosku egzekucyjnego wierzyciel powinien załączyć oryginalny tytuł wykonawczy. Kopia tytułu wykonawczego nie stanowi podstawy wszczęcia egzekucji. Jeżeli do wniosku nie dołączysz tytułu egzekucyjnego, sąd wezwie cię, żebyś to zrobił.

Wniosek o wszczęcie egzekucji winien spełniać warunki formalne pisma procesowego określone w art. 126 k.p.c. w zw. z art. 796 k.p.c. Wniosek egzekucyjny powinien zawierać:

oznaczenie adresata - czyli komornika,
oznaczenie stron (wierzyciela i dłużnika),
wskazanie tytułu wykonawczego,
precyzyjne wskazanie należności, której dotyczyć ma egzekucja,
podpis,
pełnomocnictwo - jeżeli wniosek złożony został przez pełnomocnika.

Kluczowe jest dołączenie do wniosku załączników, w tym przede wszystkim oryginału tytułu wykonawczego.

Schemat wniosku egzekucyjnego do komornika

Właściwość komornika

Komornika, co do zasady, wybiera się ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika. Jako komornik działający przy Sądzie Rejonowym w Zawierciu, uprawniony jestem w chwili obecnej do przyjmowania spraw z całego województwa śląskiego, za wyjątkiem sytuacji, gdy egzekucja prowadzona jest z nieruchomości położonej poza właściwością miejscową Sądu Rejonowego w Zawierciu. W celu weryfikacji mojej właściwości, polecam zapoznać się z wykazem kodów pocztowych zamieszczonym na mojej stronie internetowej w zakładce „do pobrania”.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, wierzyciel ma prawo wyboru komornika na obszarze właściwości Sądu Apelacyjnego, z wyjątkiem spraw o egzekucję z nieruchomości oraz spraw, w których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 10 ust. 3 tej ustawy, w przypadku wyboru komornika, wierzyciel jest zobowiązany do złożenia pisemnego oświadczenia o wyborze komornika.

Kolejne tytuły wykonawcze

Zgodnie z regulacją art. 793 k.p.c., w razie potrzeby prowadzenia egzekucji na rzecz kilku osób lub przeciwko kilku osobom albo z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, sąd oprócz pierwszego tytułu wykonawczego może wydawać dalsze tytuły wykonawcze, oznaczając cel, do którego mają służyć i ich liczbę porządkową. Dzięki powyższemu unormowaniu wierzyciel ma możliwość zwrócenia się do sądu z wnioskiem o wydanie dalszego (kolejnego) tytułu wykonawczego, jeżeli chciałby go wykorzystać w innym celu aniżeli pierwotny tytuł wykonawczy. Wniosek o wydanie dalszego tytułu wykonawczego składa się do sądu, który wydał pierwszy tytuł wykonawczy. Kolejny tytuł wykonawczy nie może służyć temu samemu celowi, co pierwszy. Sąd tylko wtedy wyda kolejny tytuł wykonawczy, jeżeli będzie miał on ściśle określony cel. Nie mogą bowiem istnieć w obrocie prawnym dwa lub więcej tytuły wykonawcze upoważniające do stosowania wszystkich sposobów egzekucji i przeciwko wszystkim dłużnikom.

Potrzeba wydania dalszego tytułu wykonawczego może mieć miejsce w wypadku, gdy komornik właściwości ogólnej prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi z nieruchomości (właściwość wyłączna miejsca położenia nieruchomości), a dodatkowo wierzyciel występuje z wnioskiem o wydanie dalszego tytułu wykonawczego w celu wszczęcia egzekucji przeciwko temu samemu dłużnikowi z ruchomości, którą miałby prowadzić inny komornik (np. wybrany przez wierzyciela). Ponowne wydanie tytułu wykonawczego zamiast utraconego może nastąpić jedynie na mocy postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy.

Pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego

Koszty postępowania egzekucyjnego

Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 28.02.2018 r. o kosztach komorniczych, komornik żąda zaliczki od strony lub innego uczestnika postępowania, który wniósł o dokonanie czynności, uzależniając czynność od jej uiszczenia. Zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy, koszty działania komornika, o których mowa w art. 6, ponosi dłużnik. Dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Koszty ściąga się wraz z egzekwowanym roszczeniem. Koszt egzekucji ustala postanowieniem komornik, jeżeli przeprowadzenie egzekucji należy do niego.

Infografika przedstawiająca etapy postępowania egzekucyjnego