Ustawa o kosztach komorniczych a wierzyciel pierwotny: co musisz wiedzieć
Zmiany wprowadzone przez ustawę o kosztach komorniczych, która weszła w życie 1 stycznia 2019 roku, znacząco wpłynęły na sytuację wierzycieli w procesie egzekucyjnym. Nowe przepisy, zastępujące dotychczasową ustawę o komornikach sądowych i egzekucji, miały na celu uproszczenie i obniżenie kosztów egzekucyjnych, jednak w praktyce stworzyły nowe wyzwania dla wierzycieli, zwłaszcza w kontekście odpowiedzialności za niecelowo wszczęte postępowanie.
Pierwotnie ustawy (ustawa o komornikach sądowych oraz ustawa o kosztach komorniczych) miały obowiązywać od 1 stycznia 2018 roku, z uwagi jednak na liczne zawirowania, ostateczny termin wejścia w życie nowych przepisów ustalono na dzień 1 stycznia 2019 roku. Tym samym, obowiązująca dotychczas ustawa o komornikach sądowych i egzekucji z 29 sierpnia 1997 roku przestanie obowiązywać.
Ważnym aspektem jest nowy system opłat egzekucyjnych. Zamiast dotychczasowych 15% i 8% opłaty od wyegzekwowanych przez komornika kwot, wprowadzono kilka stawek: 10%, 5% i 3%. Nowe przepisy wprowadziły również obowiązek nagrywania czynności egzekucyjnych prowadzonych w terenie, a przeszukanie mieszkania dłużnika ma odbywać się wyłącznie w obecności Policji.
Niecelowa egzekucja - kto ponosi koszty?
Kluczową kwestią dla wierzycieli jest zasada ponoszenia kosztów w przypadku niecelowo wszczętego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 770 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Jednakże, w przypadku gdy postępowanie egzekucyjne okaże się niecelowe, koszty te powinny obciążać wierzyciela.
Art. 30 ustawy o kosztach komorniczych stanowi, że w wypadku oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub wskazania we wniosku o wszczęcie egzekucji osoby niebędącej dłużnikiem, komornik będzie pobierał opłatę od wierzyciela w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia.
Kiedy egzekucja jest uznawana za niecelową?
Polskie prawo nie zawiera zamkniętego katalogu sytuacji, w których egzekucję uznaje się za niecelową. Ocena zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Na podstawie aktualnej doktryny i orzecznictwa wyróżnia się następujące przesłanki:
- Doręczenie nakazu zapłaty na błędny adres - tytuł nie powstał skutecznie.
- Spełnienie świadczenia przez dłużnika przed złożeniem wniosku egzekucyjnego.
- Śmierć dłużnika przed wszczęciem egzekucji.
- Ogłoszenie upadłości dłużnika.
- Wskazanie we wniosku osoby niebędącej dłużnikiem.
- Wierzyciel wiedział o pozbawieniu tytułu wykonalności lub o przesłankach do tego.
- Egzekucja na podstawie zrealizowanego tytułu (dług spłacony).
Różnice między art. 29 a art. 30 ustawy o kosztach komorniczych
Ustawa o kosztach komorniczych przewiduje dwa odrębne mechanizmy obciążenia wierzyciela opłatą:
- Art. 29 ust. 1: Dotyczy umorzenia postępowania na wniosek wierzyciela lub z braku jego aktywności (art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c.). Wierzyciel ponosi wówczas opłatę stosunkową w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania.
- Art. 30: Dotyczy oczywiście niecelowego wszczęcia egzekucji lub wskazania we wniosku osoby niebędącej dłużnikiem. Wierzyciel ponosi opłatę stosunkową w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia.
Opłata stosunkowa wynosi minimum 150 zł, a maksymalnie 50 000 zł (art. 25 u.k.k.). W przypadku art. 30 komornik nie ściąga opłaty od dłużnika, a pobraną opłatę mu zwraca.
Wyjątek od art. 29
Jeśli wierzyciel wykaże, że przyczyną umorzenia było spełnienie świadczenia przez dłużnika w terminie miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji - opłata obciąża dłużnika, nie wierzyciela.
Najnowsze orzecznictwo i praktyka
Najnowsze orzecznictwo, w tym uchwała Sądu Najwyższego z 5 kwietnia 2024 r. (III CZP 6/23), kluczowo wpływa na interpretację przepisów. Sąd Najwyższy orzekł, że złożenie przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji przeciwko zmarłemu dłużnikowi może stanowić oczywiście niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 30 u.k.k. SN złagodził tym samym swoje wcześniejsze stanowisko.
Orzeczenia sądów rejonowych, np. SR Gdańsk-Południe, pokazują, że ocena niecelowości wszczęcia egzekucji jest kazuistyczna i zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Dla wierzycieli oznacza to konieczność indywidualnej analizy każdej sytuacji.
Jak działa KOMORNIK? Jak Rozłożyć DŁUG NA RATY u Komornika? Jak Dogadać się z Komornikiem?
Jak zaskarżyć postanowienie komornika o kosztach?
Jeśli komornik obciążył Cię kosztami niecelowej egzekucji, masz prawo zaskarżyć jego postanowienie na podstawie art. 767 k.p.c.:
- Termin: Wnieś skargę w terminie tygodniowym od dnia doręczenia postanowienia.
- Gdzie złożyć: Skargę wnosi się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności.
- Treść skargi: Skarga musi określać zaskarżoną czynność, zarzuty, wniosek o zmianę/uchylenie oraz uzasadnienie.
- Opłata: Opłata sądowa od skargi wynosi 100 zł.
- Wstrzymanie egzekucji: Wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania automatycznie. Należy złożyć odrębny wniosek o zawieszenie/wstrzymanie i uprawdopodobnić szkodę.
Sąd rozpoznaje skargę, co w praktyce zajmuje od 1 do 3 miesięcy.
Podsumowanie dla wierzyciela
Ustawa o kosztach komorniczych wprowadziła zmiany, które wymagają od wierzycieli większej staranności i świadomości prawnej. Kluczowe jest unikanie wszczynania postępowań egzekucyjnych w sposób oczywiście niecelowy, co może skutkować nałożeniem na wierzyciela opłaty w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia. W przypadku wątpliwości lub sporów dotyczących kosztów egzekucyjnych, zaleca się konsultację z prawnikiem.
tags: #wierzyciel #pierwotny #ustawa #o #kosztach #komorniczych