Wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym o charakterze niepieniężnym
Wierzyciel jest kluczową postacią w procesie odzyskiwania należności, a jego rola w postępowaniu egzekucyjnym, zarówno pieniężnym, jak i niepieniężnym, jest ściśle określona przez przepisy prawa. Znajomość praw i obowiązków wierzyciela pozwala na skuteczniejsze działania i lepsze zrozumienie przebiegu egzekucji.
Kim jest wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym?
Wierzyciel to osoba fizyczna lub prawna, której przysługuje prawo do żądania od dłużnika spełnienia określonego świadczenia. Może nim być na przykład przedsiębiorca, bank, osoba prywatna czy instytucja publiczna. Wierzyciel może dochodzić swoich roszczeń na drodze polubownej, sądowej lub egzekucyjnej.
Legitymację procesową uprawniającą do działania w postępowaniu egzekucyjnym posiadają jedynie strony tego postępowania. Są to podmioty określone w tytule wykonawczym jako wierzyciel i dłużnik oraz ich pełnomocnicy (art. 86 kpc). Oznacza to, iż postępowanie egzekucyjne może być wszczęte i prowadzone jedynie przeciwko podmiotom zobowiązanym w tytule wykonawczym do świadczenia.
Podstawy prawne i wszczęcie postępowania egzekucyjnego
Podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności (art. 797 kpc). W przypadku egzekucji administracyjnej, postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (Art. 26. § 1.).
Sam wniosek egzekucyjny kierowany do organu egzekucyjnego powinien spełniać wymogi określone w art. 126 kpc oraz art. 797 kpc. Zgodnie z art. 797 kpc we wniosku egzekucyjnym (WNIOSEK EGZEKUCYJNY) należy wskazać świadczenie, które ma być spełnione oraz sposoby egzekucji. Dla ułatwienia prowadzenia egzekucji wierzyciel powinien wskazać mienie dłużnika (art. 801 kpc a contrario) np. przy egzekucji z ruchomości - wymienić ruchomości, które należy zająć oraz miejsce, w którym się one znajdują.
W przypadku złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, wierzyciel wpłaca na rachunek bankowy komornika kwotę 100 zł (art. 53a ustawy o komornikach sądowych i egzekucji). Całkowite koszty poszukiwania majątku są kosztem celowym prowadzonej egzekucji i podlegają zwrotowi w przypadku skutecznego postępowania, obciążając ostatecznie dłużnika.
Wierzyciel może wskazać we wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej środek egzekucyjny (Art. 28.).
Na wniosek wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji lub przystępuje do egzekucji (Art. 29a. § 2.).
Uprawnienia wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym
Wierzyciel posiada szeroki zakres uprawnień, które umożliwiają skuteczne odzyskiwanie należności. Może inicjować egzekucję, kontrolować jej przebieg, składać skargi, wnioskować o licytację oraz zawierać ugody.
- Wszczęcie postępowania egzekucyjnego: Posiadając tytuł wykonawczy (np. prawomocny wyrok sądu opatrzony klauzulą wykonalności), wierzyciel może złożyć wniosek do komornika o przeprowadzenie egzekucji.
- Wybór komornika: Wierzyciel ma prawo wyboru komornika sądowego działającego na terenie danego województwa (w przypadku braku ograniczeń danej kancelarii), z wyjątkiem spraw związanych z egzekucją z nieruchomości, które prowadzi komornik właściwy miejscowo dla jej położenia.
- Wskazywanie majątku dłużnika: Wierzyciel może aktywnie uczestniczyć w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując komornikowi składniki majątku dłużnika, które mogą zostać zajęte, takie jak ruchomości (np. samochody, maszyny) czy prawa majątkowe (np. udziały w spółkach, wierzytelności).
- Wnioskowanie o dalsze czynności: Jeśli egzekucja z wynagrodzenia czy rachunku bankowego nie przynosi oczekiwanych rezultatów, wierzyciel może wnioskować o przeprowadzenie licytacji majątku dłużnika.
- Zawieszenie i umorzenie postępowania: Na wniosek wierzyciela postępowanie może ulec zawieszeniu bądź umorzeniu.
Organ egzekucyjny może zlecić organowi rekwizycyjnemu wykonanie czynności egzekucyjnych w zakresie składników majątku zobowiązanego znajdujących się na terenie działania tego organu (Art. 31. § 1.).
Koszty postępowania egzekucyjnego
Koszty postępowania egzekucyjnego ponosi przede wszystkim dłużnik. Jednak w niektórych przypadkach wierzyciel może być zobowiązany do uiszczenia zaliczek na pokrycie wydatków komorniczych, np. kosztów doręczeń pism czy zapytań do instytucji finansowych. W przypadku złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji administracyjnej, wierzyciel wpłaca na rachunek bankowy komornika kwotę 100 zł. Jeśli egzekucja zakończy się sukcesem, koszty te są zwracane wierzycielowi przez dłużnika.
W trakcie realizacji zlecenia poszukiwania majątku dłużnika komornik dokonuje szeregu czynności, za które pobierane są opłaty:
- Zapytanie o nieruchomości do Ogólnopolskiej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych - 20,00 zł.
- Zapytanie do właściwej Ewidencji Gruntów (Starostwa Powiatowego, Urzędu Gminy) - opłata dodatkowa ustalana indywidualnie przez urząd (najczęściej 50,00 zł).
- Czynności terenowe w miejscu zamieszkania/siedziby dłużnika - dodatkowa opłata zależna od odległości.
Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym, w przeciwieństwie do egzekucji świadczeń pieniężnych, często jest prowadzona z urzędu. W takich przypadkach wierzyciel i organ egzekucyjny mogą być tymi samymi podmiotami. Przykładem mogą być obowiązki związane z usunięciem nielegalnie zgromadzonych odpadów, likwidacją obiektu budowlanego czy opróżnieniem lokalu.
Na podstawie tytułu wykonawczego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym stosowane są następujące środki egzekucyjne:
- Grzywna w celu przymuszenia.
- Wykonanie zastępcze.
- Odebranie rzeczy ruchomej.
- Odebranie nieruchomości.
- Opróżnienie lokali i innych pomieszczeń.
- Przymus bezpośredni.
Organ egzekucyjny może zastosować inny środek egzekucyjny niż wskazany we wniosku, jeżeli jest on mniej uciążliwy dla zobowiązanego, a prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku (Art. 30.).
Co Dzieje Się, Gdy Egzekucja Się Nie Powiedzie?
Ochrona praw zobowiązanego
Zobowiązanemu, który kwestionuje prawidłowość postępowania egzekucyjnego, przysługuje prawo wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut taki musi określać jego istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Wniesienie zarzutu w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zawiesza, co do zasady, postępowanie egzekucyjne.
Zobowiązanemu, który kwestionuje prawidłowość formalną konkretnej czynności egzekucyjnej, przysługuje skarga na czynność egzekucyjną. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Skargę należy wnieść najpóźniej w terminie 7 dni od doręczenia odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
Na postanowienia wydane w toku postępowania egzekucyjnego służy zażalenie, jeżeli ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi.
tags: #wierzyciel #w #postepowaniu #egzekucyjnym #o #charakterze