Wykonalność postanowienia o uzupełnieniu wyroku i postępowanie egzekucyjne
Wyrok sądu, podobnie jak ugoda czy akt notarialny ze stosownym zobowiązaniem, jest tytułem egzekucyjnym, czyli dokumentem, który może stać się podstawą egzekucji komorniczej. Aby jednak wyrok mógł stanowić podstawę do dochodzenia roszczeń w postępowaniu egzekucyjnym, musi być prawomocny lub natychmiast wykonalny. Tytuł wykonawczy to tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Wydawana jest ona na żądanie strony, a nie z urzędu.
Kiedy wyrok staje się prawomocny?
Po uprawomocnieniu się wyroku sądu, jeśli nikt nie składa wniosku o uzasadnienie - następuje to po upływie 7 dni od ogłoszenia lub doręczenia wyroku stronom. Jeśli strony składają wniosek o uzasadnienie - po upływie 14 dni od doręczenia uzasadnienia wyroku, jeżeli w tym czasie nie wpłynie apelacja. Wówczas sąd, na żądanie strony, przesyła jej odpis wyroku zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Jeśli wpłynie apelacja, wyrok uprawomocni się automatycznie po wydaniu go przez sąd II instancji. Rozstrzygnięcie tego sądu jest prawomocne, nawet jeśli zmienia rozstrzygnięcie sądu I instancji.
Rygor natychmiastowej wykonalności - wyjątek od zasady
Odstępstwem od powyższej zasady jest rygor natychmiastowej wykonalności. Jest to instytucja szczególna, dająca możliwość dochodzenia zasądzonego roszczenia stwierdzonego nieprawomocnym orzeczeniem na drodze postępowania egzekucyjnego. Natychmiastowa wykonalność przysługuje orzeczeniem albo z mocy ustawy, albo z mocy odrębnego postanowienia sądu. Rygor natychmiastowej wykonalności może być nadawany jedynie wyrokom zasądzającym roszczenie, czyli zdatnych do egzekucji. Z tych względów nie nadaje się rygoru natychmiastowej wykonalności wyrokom oddalającym powództwo, a także wyrokom zobowiązującym do złożenia oświadczenia woli.
Sposoby nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności
Sąd zamieszcza rygor natychmiastowej wykonalności w formule sentencji wyroku. W pewnych sytuacjach sąd zobligowany jest do nadać rygor z urzędu, w innych ma taką możliwość, choć również z urzędu. W końcu w pewnych przypadkach sąd może nadać rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek powoda zgłoszony w pozwie.
Kiedy sąd musi nadać rygor z urzędu?
- Gdy zasądza alimenty.
- Gdy zasądza roszczenie uznane przez pozwanego.
- Gdy wyrok uwzględniający powództwo jest zaoczny.
W przypadku alimentów, rygor nadawany jest bez ograniczeń w zakresie rat alimentacyjnych płatnych po dniu wniesienia powództwa. Jeżeli powód dochodzi równocześnie zasądzenia zaległych alimentów, rygor może być nadany za okres nie dłuższy niż 3 miesiące, niezależnie od tego, za jaki okres należą się powodowi zaległe alimenty.
Uznanie powództwa przez pozwanego obliguje sąd do nadania rygoru niezależnie od tego, na jakim etapie postępowanie to uznanie nastąpiło.
Wyrok zaoczny jako sankcja
Sąd wydaje wyrok zaoczny, gdy pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo stawił się, ale nie bierze udziału w rozprawie. Sąd wyda również wyrok zaoczny, jeśli na dzień rozprawy nie nadejdzie dowód doręczenia. Jeśli taki dowód uzyska w ciągu następnych dwóch tygodni, wyrok zaoczny może wydać na posiedzeniu niejawnym (tzw. zastrzeżony wyrok zaoczny). Wyrok zaoczny stanowi dla pozwanego pewną sankcję za bezczynność. Ta sankcja przejawia się z jednej strony przyjęciem przez sąd twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych za prawdziwe (o ile nie budzą wątpliwości albo nie zostały przytoczone w celu obejścia prawa). Z drugiej natomiast „karą” za bezczynność jest nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności i możliwość niezwłocznego przystąpienia do przymusowej realizacji orzeczenia sądu.
Wniosek o uzupełnienie wyroku
Jeżeli sąd, mimo zaistnienia jednej z wymienionych przesłanek, z jakichś względów nie nadał rygoru natychmiastowej wykonalności, przysługuje wniosek o uzupełnienie wyroku, który należy zgłosić w terminie dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku.
Kiedy sąd może nadać rygor na wniosek powoda?
Sąd może nadać rygor natychmiastowej wykonalności na wniosek powoda zgłoszony w pozwie, jeśli uzna, że została spełniona jedna z przesłanek:
- Opóźnienie wykonania wyroku uniemożliwiałoby lub znacznie utrudniało jego wykonanie.
- Opóźnienie wykonania wyroku narażałoby powoda na szkodę.
Sąd może w dalszym jednak ciągu działać z urzędu, jeśli zasądzana należność wynika z weksla, czeku, warrantu, rewersu, dokumentu urzędowego lub prywatnego, których prawdziwości nie zaprzeczono. Podobnie, jeśli sąd uwzględnia powództwo o naruszenie posiadania.
Zabezpieczenie roszczenia
W pewnych sytuacjach sąd może uzależnić nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności od złożenia przez powoda stosownego zabezpieczenia. Celem takiego zabezpieczenia jest zapewnienie pozwanemu realnej możliwości uzyskania z powrotem spełnionego świadczenia w razie zmiany rozstrzygnięcia. Zabezpieczenie może polegać np. na złożeniu określonej kwoty pieniężnej na rachunek depozytowy Ministra Finansów lub na wstrzymaniu wydania powodowi rzeczy odebranych pozwanemu. Możliwość żądania zabezpieczenia jest wyłączona w odniesieniu do należności alimentacyjnych, ale tylko w granicach, w jakich sąd nadaje wyrokowi zasądzającemu te należności rygor z urzędu.
Grożąca pozwanemu niepowetowana szkoda (wskutek wykonania wyroku) może spowodować, że sąd nie orzeknie natychmiastowej wykonalności i to nawet za zabezpieczeniem. Ciężar udowodnienia zarzutu niepowetowanej szkody spoczywa na pozwanym. Sąd musi wziąć pod uwagę zarówno ewentualne straty majątkowe, jak i zagrożenia zdrowia wskutek natychmiastowego wykonania wyroku. Pozwany nie uniknie jednak nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, nawet w warunkach obawy niepowetowanej szkody, w sprawach o alimenty (w granicach, w jakich sąd nadaje rygor z urzędu). Natychmiastowa wykonalność wyroku nie zostanie też orzeczona w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa.
Tytuły egzekucyjne
Katalog tytułów egzekucyjnych obejmuje:
- Orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem (art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c.).
- Orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu (art. 777 § 1 pkt 11 k.p.c.).
- Inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej (art. 777 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Tytułem wykonawczym, poza wyrokami, może być także:
- Ugoda zawarta przed sądem.
- Prawomocne orzeczenie referendarza sądowego (lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu).
- Akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub wydania rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo określonych albo rzeczy indywidualnie oznaczonej, jeśli w akcie wskazano termin wykonania tego obowiązku lub zdarzenie, od którego jest uzależnione wykonanie.
- Akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości określonej w akcie albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, jeżeli w akcie wskazano zdarzenie, od którego jest uzależnione wykonanie obowiązku, jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności.
- Akt notarialny określony powyżej, w którym niebędąca dłużnikiem osobistym osoba, której rzecz, wierzytelność lub prawo obciążone jest hipoteką lub zastawem, poddała się egzekucji z obciążonego przedmiotu w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnej przysługującej zabezpieczonemu wierzycielowi.
Wniosek o egzekucję wyroku
Wniosek o egzekucję można złożyć wyłącznie wówczas, gdy dysponuje się tytułem wykonawczym. Wniosek o wszczęcie egzekucji, w celu zrealizowania wyroku sądu, kierowany jest do komornika sądowego. Przy każdym sądzie rejonowym dostępna jest lista komorników sądowych, którzy działają na terenie obszaru działalności tego sądu. Co do zasady wierzyciel powinien kierować wniosek do tego komornika, w którego okręgu mieszka dłużnik.
Elementy formalne wniosku o egzekucję wyroku
- Dane wierzyciela i dłużnika (imiona, nazwiska, adresy, PESEL, NIP, KRS).
- Żądanie prowadzenia egzekucji przeciwko oznaczonemu dłużnikowi na podstawie tytułu wykonawczego.
- Szczegółowy opis tytułu wykonawczego (data wydania wyroku, sygnatura, sąd, który wydał wyrok, numer aktu notarialnego, data sporządzenia ugody sądowej).
- Wskazanie, co ma wyegzekwować komornik od dłużnika.
- Prośba o zasądzenie kosztów postępowania egzekucyjnego.
- Wskazanie, z jakich składników majątku dłużnika ma prowadzić egzekucję komornik.
- Sposób przekazania wyegzekwowanych kwot wierzycielowi (np. numer konta bankowego).
- Oświadczenie o wyborze komornika (jeśli dotyczy).
- Oryginał tytułu wykonawczego.
Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności oraz wydanie odpisu wyroku zaopatrzonego w klauzulę podlega opłacie w kwocie 20 zł. Jeżeli jednak o klauzulę występuje strona wszczynająca proces, zgodnie z art. 77a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych nie jest obciążona opłatą - jednak dotyczy to wyłącznie pierwszego wniosku.
Z czego można prowadzić egzekucję?
Egzekucja może być skierowana do następujących składników majątku dłużnika:
- Nieruchomości.
- Ruchomości znajdujących się w miejscu zamieszkania lub siedzibie dłużnika.
- Rachunków bankowych dłużnika.
- Wierzytelności dłużnika.
- Wynagrodzenia za pracę dłużnika.
- Emerytury, renty dłużnika.
- Innych praw majątkowych dłużnika.
- Statków morskich.
Komornik stosuje sposób egzekucji, który jest najmniej uciążliwy dla dłużnika. Jeżeli zajęcie jego wynagrodzenia za pracę i wierzytelności, jego rachunku bankowego, jest wystarczające dla zabezpieczenia roszczenia wierzyciela, nie ma potrzeby prowadzenia egzekucji z nieruchomości i jest to niecelowe.
Koszty postępowania egzekucyjnego
Wnioskodawca, czyli wierzyciel, jest zobowiązany do zapłacenia zaliczki komornikowi na poczet podjętych przez niego czynności związanych z poszukiwaniem majątku dłużnika oraz podejmowaniem czynności w zakresie zajmowania jego majątku. Po zakończeniu egzekucji, jeśli jest ona skuteczna, te koszty dłużnik zwraca wierzycielowi.
Jak napisać wniosek o wszczęcie egzekucji komorniczej
tags: #wykonalnosc #postanowienia #o #uzupelnieniu #wyroku #egzekucja