Wierzyciel a wniosek o wydanie dalszego tytułu wykonawczego
Egzekucja należności właściwie nigdy nie jest prostym przedsięwzięciem, zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę czas potrzebny do przeprowadzenia tego postępowania oraz stan majątku wielu dłużników, nierzadko niepozostawiający złudzeń co do faktycznych możliwości odzyskania zadłużenia. Otrzymanie dalszego tytułu wykonawczego nierzadko jest jedynym środkiem do odzyskania należności - także przez przedsiębiorców.
Specyficzne problemy z egzekucją pojawiają się wraz z koniecznością prowadzenia jej w stosunku do wielu podmiotów lub z wielu różnych składników majątkowych. Wówczas konieczne może się okazać pozyskanie dalszego tytułu wykonawczego.
Zgodnie z art. 793 kodeksu postępowania cywilnego w razie potrzeby prowadzenia egzekucji na rzecz kilku osób lub przeciwko kilku osobom albo z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, sąd oprócz pierwszego tytułu wykonawczego może wydawać dalsze tytuły, oznaczając cel, do którego mają służyć, i ich liczbę porządkową. Kluczową kwestią na gruncie wskazanego przepisu jest to, że dalszy tytuł wykonawczy może zostać wydany jedynie w dwóch, wprost wskazanych przez ustawodawcę przypadkach, tj.
Dalszy tytuł wykonawczy ma prawo otrzymać jedynie taki wierzyciel, który uzyskał już tytuł wykonawczy na swoją rzecz. Innymi słowy bez otrzymania „pierwotnego” tytułu wykonawczego wierzyciel nie może ubiegać się o dalszy tytuł.
Wykonalność tytułu wykonawczego - także dalszego - zawsze kończy się w momencie wyegzekwowania całości świadczenia.
Wydanie dalszego tytułu wykonawczego następuje w ramach postępowania, rozpoczynającego się wnioskiem wierzyciela o taki tytuł. Wniosek ten należy skierować do sądu, który wydał pierwotny tytuł wykonawczy. Najczęściej będzie to po prostu ten sąd, w którym toczyło się postępowanie dotyczące zobowiązania podlegającego egzekucji. Warto pamiętać, że dalszy tytuł egzekucyjny nie jest wydawany z urzędu.
Sąd Najwyższy w postanowieniu z 24 października 2012 r., sygn. akt I CSK 470/12, wskazał, że w przypadku postępowania z art. 793 k.p.c. w zakresie nieuregulowanym w tym przepisie w postępowaniu znajdą zastosowanie ogólne przepisy dotyczące postępowania klauzulowego. Zdaniem Sądu Najwyższego z przepisu wynika, że w postępowaniu prowadzonym na jego podstawie sąd nie nadaje tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, lecz orzeka wyłącznie o wydaniu dalszych poza podstawowym („pierwszym”) tytułów wykonawczych. Zasadą jest, że w postępowaniu klauzulowym sąd wydaje wierzycielowi tytuł wykonawczy tylko w jednym egzemplarze, aby ten nie nadużywał go próbując wielokrotnie wyegzekwować tę samą należność. Wydanie dalszego tytułu jest więc możliwe na rzecz tej osoby, która dysponuje tytułem podstawowym („pierwszym”).
W art. 793 k.p.c. natomiast nie są określone zasady, dzięki którym mogłoby dojść do stwierdzenia zaistnienia następstwa prawnego po wierzycielu lub dłużniku. Zatem w postępowaniu tym nadal nie ma możliwości badania tego, czy doszło do takiego następstwa, które po nowelizacji z 4 lipca 2019 r. nadal może być rozstrzygane wyłącznie w postępowaniu klauzulowym z art. 788 k.p.c. Sąd Najwyższy wydał uchwałę, zgodnie z którą „dalszy tytuł wykonawczy (art. 793 k.p.c.) może być wydany tylko wierzycielowi, który uzyskał tytuł wykonawczy na swoją rzecz”. W ocenie Sądu Najwyższego postępowanie klauzulowe z art. 788 k.p.c. pozwala na zweryfikowanie przesłanek następstwa prawnego po wierzycielu lub dłużniku i ujawnienie wyników tego badania w tytule wykonawczym - tak aby ten tytuł zawierał aktualną w chwili wydania postanowienia informację o tym, kto jest wierzycielem, a kto dłużnikiem stwierdzonego nim obowiązku. W postępowaniu klauzulowym są jednak ograniczenia dowodowe w zakresie wykazywania przesłanek następstwa prawnego. Sąd Najwyższy wskazał też w uzasadnieniu uchwały, że postępowania przewidziane przez art. 793 i art. 794 k.p.c. nie są postępowaniami klauzulowymi w ścisłym tego słowa znaczeniu. Ustawodawca nowelizacją z 4 lipca 2019 r. nie zmienił treści tych przepisów, co między innymi doprowadziło do opowiedzenia się przez Sąd Najwyższy za tezą w uchwale z 7 kwietnia 2022 r. (III CZP 44/22), że w stanie prawnym ukształtowanym nowelizacją zastosowanie ma dotychczasowa wykładnia art. 794 k.p.c. Ustawodawca bowiem pozostawił jedynie przy sądzie kompetencję do badania faktu utraty tytułu wykonawczego.
Z praktycznego punktu widzenia istotnym zagadnieniem jest wskazanie przez sąd wydający dalszy tytuł wykonawczy celu, w jakim może on zostać spożytkowany. Bez tego może okazać się, że wierzyciel będzie miał problemy z przeprowadzeniem egzekucji. Dobrym przykładem jest tu ustanowienie hipoteki przymusowej.
Tytuł wykonawczy sąd wydaje wierzycielowi w zasadzie tylko raz i wydaje się go w jednym egzemplarze. Tylko w razie potrzeby prowadzenia egzekucji na rzecz kilku wierzycieli lub przeciwko kilku dłużnikom, a w jednym orzeczeniu sąd zasądził świadczenie od kilku pozwanych na rzecz jednego powoda, względnie od jednego pozwanego na rzecz kilku powodów, sąd może na mocy art. 793 k.p.c. wydać dalszy tytuł wykonawczy. Sąd zachowując te rygory, może również wydać więcej tytułów wykonawczych, jeżeli egzekucja ma być prowadzona z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, znajdujących się w okręgach działania różnych komorników. Potrzeba taka nie zachodzi, jeżeli komornik stosuje tylko różne sposoby egzekucji, np. egzekucję z nieruchomości i egzekucję z wynagrodzenia za pracę. Należy więc mieć na względzie to, iż przepis ten jest wyjątkowy i ma na celu usprawnienie egzekucji. Nie można tłumaczyć go w sposób, który by utrudniał dochodzenie należności. Potrzeba wydania będzie zachodziła gdy tytułem egzekucyjnym jest orzeczenie zasądzające solidarnie należność pieniężną od kilku dłużników.
W sprawach, w których sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu, i wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu sąd ten decyduje o tym, czy istnieje potrzeba wydania kilku tytułów wykonawczych. W wypadku nieuwzględnienia wniosku wierzyciela o wydanie dalszego tytułu wykonawczego, sąd wydaje postanowienie, na które wierzycielowi zgodnie z art. 795 ust. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1582 z późn. zm.) przysługuje prawo złożenia zażalenia. W przypadku odmowy wydania dalszego tytułu wykonawczego, wierzyciel ma prawo złożyć zażalenie. Oczywiście będzie ono skuteczne tylko wówczas, gdy skarżący wykaże, że sąd odmówił mu wydania dalszego tytułu wykonawczego pomimo tego, że miał taki obowiązek. Dlatego kluczem do efektywnego napisania zażalenia jest wykazanie w nim, że w realiach konkretnej sprawy zostały spełnione przesłanki wydania dalszego tytułu wykonawczego.
Podstawa prawna:
- Art. 793, art. 795 ust. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1582 z późn. zm.).
- Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2026.0.268 t.j.).
Najlepsze praktyki w zakresie odwołań od decyzji egzekucyjnych
📌Potrzebujesz pomocy prawnej? Każda sprawa prawna - nawet pozornie prosta - może kryć w sobie istotne ryzyka, o których łatwo zapomnieć bez specjalistycznej wiedzy. Zanim podejmiesz jakiekolwiek kroki, warto skonsultować się z doświadczonym prawnikiem. Przeanalizujemy Twoją sytuację, wskażemy realne możliwości działania oraz pomożemy wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane do Twojego przypadku. Nie odkładaj decyzji na później - napisz lub zadzwoń już dziś.
tags: #wierzyciel #wniosek #o #wydanie #dalszego #tytulu