Wierzytelność sporna w Krajowym Rejestrze Długów (KRD): prawa i obowiązki
Krajowy Rejestr Długów (KRD) jest narzędziem, które może być wykorzystywane przez wierzycieli do odzyskiwania należności. Jednakże, wpisywanie do KRD budzi wiele wąهاwtpliwości, zwłaszcza w przypadku wierzytelności spornych i przedawnionych. W niniejszym artykule wyjaśnimy, czym jest przedawniony dług, jakie są zasady wpisywania go do KRD, jakie konsekwencje niesie taki wpis i jak można go usunąć.
Czym jest przedawniony dług i jak go rozpoznać?
Instytucja przedawnienia długu to ważny element polskiego systemu prawnego, który warto dobrze poznać. Przedawnienie długu to możliwość uchylenia się od zaspokojenia roszczenia po upływie określonego prawem terminu. Jest to instytucja prawa cywilnego służąca stabilizacji obrotu prawnego poprzez ograniczenie możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej po upływie określonego czasu.
Warto zaznaczyć, że przedawnienie nie oznacza, że dług znika. Przedawniony dług przekształca się w tzw. „zobowiązanie naturalne”, które nie podlega już przymusowi państwowemu. Oznacza to, że wierzyciel nie może dochodzić spłaty takiego długu przed sądem ani za pomocą egzekucji komorniczej, jednak dług nadal istnieje.
Terminy przedawnienia dla różnych zobowiązań
Zgodnie z Kodeksem cywilnym podstawowy termin przedawnienia wynosi obecnie sześć lat. Natomiast dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej termin ten wynosi trzy lata.
Oto najważniejsze terminy przedawnienia dla poszczególnych typów zobowiązań:
- 1 rok - roszczenia z tytułu opłaty za jazdę bez ważnego biletu komunikacyjnego
- 2 lata - roszczenia z tytułu debetu na koncie bankowym
- 3 lata - kredyty, pożyczki, karty kredytowe, usługi telekomunikacyjne, zaległości czynszowe, czesne za studia (po 1 października 2014 r.)
- 5 lat - zobowiązania podatkowe
- 6 lat - roszczenia stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu lub innej odpowiedniej instytucji
Należy pamiętać, że jeśli termin przedawnienia wynosi co najmniej 2 lata, to koniec terminu przedawnienia zawsze przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Przykładowo, jeśli data przedawnienia wypada 14 kwietnia 2022 roku, to faktycznie przedawnienie nastąpi dopiero 31 grudnia 2022 roku.
Jak sprawdzić czy dług jest przedawniony?
Sprawdzenie, czy dług jest przedawniony, wymaga przede wszystkim ustalenia daty wymagalności roszczenia, czyli momentu, od którego liczy się bieg terminu przedawnienia. Jest to dzień następujący po dniu, w którym upłynął termin płatności.
Jednak należy być ostrożnym przy bezpośrednim kontakcie z wierzycielem w sprawie przedawnienia długu. Zapytanie wierzyciela o przedawnienie może zostać uznane za uznanie długu i spowodować przerwanie biegu przedawnienia. Podobnie wpłata nawet niewielkiej kwoty na poczet zadłużenia przerywa bieg przedawnienia.
Najlepszym sposobem jest samodzielne obliczenie terminu oraz sprawdzenie, czy w międzyczasie nie doszło do przerwania biegu przedawnienia. W przypadku wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem lub specjalistą od oddłużania. Można również złożyć wniosek o wgląd do akt sprawy u komornika, jeśli dług jest egzekwowany.
Czy przedawniony dług może trafić do KRD?
Wielu wierzycieli stosuje wpisy do Krajowego Rejestru Długów jako metodę wywierania presji na dłużników, by odzyskać zaległe należności. Kwestia wpisywania przedawnionych długów do KRD budzi jednak liczne kontrowersje i wątpliwości.
Podstawa prawna wpisu do KRD
Krajowy Rejestr Długów działa na mocy ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, biura informacji gospodarczej, takie jak KRD, mają prawo udostępniać dane dotyczące zobowiązań pieniężnych w określonym zakresie. Obejmuje to m.in. informacje o tytule prawnym, kwocie i walucie zobowiązania, kwocie zaległości, dacie powstania zaległości, a także informacje w przedmiocie przedawnienia roszczenia.
Czy wpis przedawnionego długu jest legalny?
Wierzyciel ma prawo wpisać dług, którego nie może już dochodzić przed sądem ze względu na przedawnienie. Wynika to z faktu, że przedawnienie nie jest równoznaczne z anulowaniem zadłużenia, a jedynie stwierdzeniem, że upłynął termin na jego dochodzenie przed sądem. Zobowiązanie nadal istnieje jako tzw. „zobowiązanie naturalne”.
Jednakże, wielu ekspertów prawnych uważa, że wpisywanie przedawnionych długów do KRD jest niedopuszczalne. Sąd Apelacyjny w Warszawie stwierdził, że nie jest dopuszczalne wywieranie nacisku na spłatę długu, którego egzekucja na drodze sądowej się nie powiodła, przy użyciu innych środków. Wpisanie do KRD spornego i przedawnionego długu po oddaleniu powództwa może stanowić nadużycie prawa podmiotowego.
Obowiązek oznaczenia długu jako przedawnionego
W związku z przepisami ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych, przedawniony dług w KRD powinien zostać jednoznacznie oznaczony jako przedawniony. Za prawdziwość danych zgodnie z ustawą odpowiada wierzyciel, a przekazanie nieprawdziwych informacji jest zagrożone karą grzywny do 30 tys. zł za każdy wpis.
Natomiast w praktyce firmy windykacyjne często nie podają informacji, że zdaniem dłużnika roszczenie jest przedawnione. Unikają w ten sposób drogi sądowej, ponieważ oddalenie powództwa ze względu na zarzut przedawnienia zamyka im drogę do dalszego dochodzenia spłaty.
Skutki wpisu przedawnionego długu do KRD
Wpisanie przedawnionego długu do Krajowego Rejestru Długów niesie za sobą poważne konsekwencje dla dłużnika, nawet jeśli nie ma już prawnego obowiązku jego spłaty. Wielu dłużników, chcąc oczyścić swoją historię finansową, decyduje się na spłatę przedawnionych zobowiązań właśnie z powodu negatywnych skutków takiego wpisu.
Wpływ na zdolność kredytową
Obecność w KRD, nawet z przedawnionym długiem, może poważnie obniżyć zdolność kredytową. Instytucje finansowe i pożyczkowe wykorzystują informacje zawarte w rejestrze do oceny ryzyka kredytowego. W rezultacie dłużnik może napotkać trudności w uzyskaniu kredytu lub pożyczki na korzystnych warunkach, a w skrajnych przypadkach otrzymać całkowitą odmowę udzielenia finansowania. Jak wskazują doświadczenia dłużników, banki często odmawiają przyznania kredytów obrotowych osobom figurującym w KRD.
Dostępność danych dla instytucji finansowych
Informacje z KRD są widoczne dla szerokiego grona podmiotów - banków, firm pożyczkowych, telekomunikacyjnych, ubezpieczeniowych oraz innych instytucji dokładnie weryfikujących wiarygodność swoich potencjalnych klientów. Ponadto, w zeszłym roku różne firmy sprawdziły w bazie BIG niemal co czwartego dorosłego Polaka. Wszystkie te podmioty mają dostęp do informacji o zadłużeniu, co znacząco utrudnia normalne funkcjonowanie w obrocie gospodarczym.
Ryzyko utraty wiarygodności w oczach kontrahentów
Jednakże największym problemem może być utrata wiarygodności finansowej w relacjach biznesowych. Wpis w KRD dotyczący przedawnionego długu może doprowadzić do zerwania dotychczasowych kontaktów handlowych oraz uniemożliwić nawiązanie nowych. Dodatkowo, obecność w rejestrze utrudnia dostęp do zakupów ratalnych, ofert leasingowych czy abonamentów telefonicznych. Dla przedsiębiorców oznacza to przeszkodę w budowaniu wizerunku rzetelnej firmy.
Warto pamiętać, że wpis do KRD jest potężnym narzędziem nacisku, gdyż skutecznie ogranicza możliwości finansowe dłużnika, mimo że zobowiązanie jest już przedawnione.
Jak usunąć przedawniony dług z KRD?
Gdy zobaczymy przedawniony dług w KRD, mamy kilka możliwości działania, by usunąć taki wpis z rejestru. Każdy z dostępnych sposobów wymaga określonych działań z naszej strony.
Wniosek do wierzyciela o wykreślenie
Pierwszym krokiem powinno być zwrócenie się bezpośrednio do wierzyciela z wnioskiem o wykreślenie wpisu. Warto wiedzieć, że wierzyciel ma ustawowy obowiązek usunięcia wpisu w ciągu 14 dni od spłaty lub wygaśnięcia zobowiązania. Za niedopełnienie tego obowiązku grozi kara grzywny do 30 tys. zł.
Złożenie sprzeciwu w KRD
Jeżeli wierzyciel odmówi, możemy złożyć sprzeciw bezpośrednio do KRD. Podstawą sprzeciwu może być nieaktualność, nieprawdziwość lub niekompletność informacji. Po złożeniu sprzeciwu KRD wstrzymuje ujawnianie informacji na okres do 30 dni, szczególnie gdy istnieje uzasadnione przypuszczenie, że zobowiązanie nie istnieje lub wygasło.
Postępowanie sądowe i pomoc prawnika
W sytuacji gdy powyższe metody zawiodą, pozostaje droga sądowa. Adwokat może pomóc w wystąpieniu o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych czy odszkodowanie za poniesione szkody (np. odmowa kredytu). W trybie zabezpieczenia powództwa można również wnioskować o nieujawnianie spornego wpisu w KRD.
BIK i Krajowy Rejestr Długów za darmo
Kiedy możliwe jest wykreślenie przedawnionego długu z KRD?
Wykreślenie jest możliwe gdy:
- zobowiązanie faktycznie nie istnieje
- zobowiązanie wygasło
- informacje są nieprawdziwe
- upłynęły 3 lata od ostatniej aktualizacji wpisu
Pamiętaj, że wpis w KRD nie pojawia się automatycznie po opóźnieniach w spłacie - dłużnik musi zostać zgłoszony przez wierzyciela. Dodatkowo, przedawniony dług powinien być jednoznacznie oznaczony w Krajowym Rejestrze Długów jako przedawniony.
Niezależnie od tego, czy jesteś wierzycielem chcącym wpisać dłużnika do KRD, czy dłużnikiem szukającym możliwości usunięcia przedawnionego wpisu, ten artykuł dostarczył Ci niezbędnych informacji.
tags: #wierzytelnosc #sporna #krd