Wierzytelność wynikająca z nakazu zapłaty – kompleksowe informacje
W obrocie gospodarczym pojęcie „wierzytelność” jest najczęściej używane w kontekście wierzytelności pieniężnych. Często bywa stosowane zamiennie z terminami „dług” lub „zobowiązanie”. Aby jednak poprawnie interpretować instytucje prawne wykorzystywane w procesie windykacji, warto najpierw poświęcić chwilę na dokładne zrozumienie natury stosunków zobowiązaniowych, z których wierzytelności wynikają.
Źródła stosunków umownych pomiędzy przedsiębiorcami
Podstawowym źródłem prawa zobowiązań dla przedsiębiorców na terenie RP jest księga trzecia Kodeksu cywilnego - Zobowiązania. Część ogólna to unormowania dotyczące wszystkich stosunków zobowiązaniowych określonych w kodeksie, a także w innych ustawach. Część szczególna „zobowiązań” określa rodzaje umów i zawiera przepisy, które je regulują. Źródłem prawa zobowiązań mogą być również inne ustawy, np. ustawa o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, Prawo wekslowe, umowy międzynarodowe. Warto wspomnieć w tym miejscu także o roli prawa europejskiego, które harmonizuje zasady obrotu gospodarczego na poziomie międzynarodowym, szczególnie w relacjach transgranicznych. W obrocie gospodarczym stosunki gospodarcze pomiędzy przedsiębiorcami regulują przede wszystkim zawarte między nimi umowy, które są konstruowane i stosowane w zgodzie z obowiązującymi źródłami prawa zobowiązań i innymi przepisami prawa.
Zobowiązania i ich rodzaje
Według treści definicji opracowanej przez wybitnego polskiego cywilistę prof. Czachórskiego zobowiązanie jest częścią prawa cywilnego, która reguluje społeczne formy wymiany dóbr i usług. W zobowiązaniu, jako rodzaju stosunku prawnego, można wyróżnić zasadniczo trzy elementy: podmiot (osoby, pomiędzy którymi stosunek ten istnieje), przedmiot oraz treść stosunku prawnego. Podmiotem uprawnionym w zobowiązaniu jest wierzyciel, a podmiotem zobowiązanym jest dłużnik. Przedmiotem zobowiązania jest określonego rodzaju zachowanie się dłużnika, którego może domagać się wierzyciel. Przedmiotem świadczenia pieniężnego jest świadczenie określonej sumy pieniężnej. Treść zobowiązania stanowią uprawnienia wierzyciela i odpowiadające im obowiązki dłużnika. Obowiązki dłużnika mogą polegać na działaniu bądź zaniechaniu.
Wierzytelność wynikająca z nakazu zapłaty jest szczególnym rodzajem zobowiązania, które powstaje w wyniku orzeczenia sądowego wydanego w uproszczonym postępowaniu sądowym, jakim jest postępowanie upominawcze. Postępowanie to odbywa się na posiedzeniu niejawnym i nie wymaga udziału pełnomocników. Sąd może wydać w tym trybie nakaz zapłaty, który jest dokumentem urzędowym. Nakaz zapłaty, po opatrzeniu go klauzulą wykonalności, staje się tytułem wykonawczym i może być podstawą do przekazania sprawy komornikowi w celu egzekucji świadczenia. Skuteczność nakazu zapłaty jest uzależniona od tego, czy dłużnik wniesie sprzeciw w określonym terminie, który wynosi 14 dni od momentu doręczenia nakazu.
Postępowanie upominawcze i nakaz zapłaty
Postępowanie upominawcze to tryb, w którym sąd wydaje nakaz zapłaty na wniosek wierzyciela, nawet bez konieczności składania wniosku w pozwie. Jest to procedura uproszczona, która ma na celu szybsze dochodzenie należności pieniężnych. Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym jest dokumentem urzędowym, który po upływie terminu do wniesienia sprzeciwu, a następnie po opatrzeniu go klauzulą wykonalności, staje się tytułem wykonawczym. Może być więc podstawą do przekazania sprawy komornikowi w celu egzekucji zadłużenia.
Warto zaznaczyć, że nakaz zapłaty ma moc prawną i stanowi dowód istnienia długu. Jeżeli dłużnik nie wniesie sprzeciwu od nakazu zapłaty w ciągu 14 dni od jego doręczenia, nakaz ten staje się prawomocny i może być podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez komornika. Egzekucja komornicza może obejmować zajęcie zgromadzonych na kontach bankowych pieniędzy dłużnika, jego ruchomości i nieruchomości.
Sprzedaż wierzytelności i cesja
Znajomy ma wobec mnie dług, którego od blisko roku nie chce spłacić. Należność nie jest jeszcze przedawniona, jednak podjąłem decyzję o sprzedaży wierzytelności firmie windykacyjnej. Obowiązku uzyskania zgody na przeniesienie wierzytelności nie ma, choć nie jest to z pewnością jedynie sprawa pomiędzy zbywcą a nabywcą należności. W pierwszej kolejności należy zatem zbadać zapisy stosownej umowy z dłużnikiem. Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien być stwierdzony również pismem. Dłużnik musi jednak zawsze wiedzieć, kto jest jego aktualnym wierzycielem i komu w związku z tym powinien zapłacić. Z tego też powodu, dłużnik musi być o cesji powiadomiony. Dopóki zbywca nie zawiadomił dłużnika o przelewie, spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela ma skutek względem nabywcy. Nie dotyczy to jednak sytuacji gdy w chwili spełnienia świadczenia dłużnik wiedział o przelewie. Regulację tę stosuje się odpowiednio do innych czynności prawnych dokonanych między dłużnikiem a poprzednim wierzycielem. Wynika tak z art. 512 Kodeksu cywilnego. Oznacza to, że jeśli dłużnik Czytelnika nie wiedziałby o cesji i zapłacił Czytelnikowi, wówczas nie ma obowiązku płacić jeszcze raz - tym razem nowemu wierzycielowi. Ochrona dłużnika, o której mowa w powyższym przepisie, kończy się z chwilą zawiadomienia go przez zbywcę wierzytelności o przelewie lub w momencie powzięcia przez dłużnika wiadomości o przelewie z jakiegokolwiek innego źródła. Obalenie domniemania dobrej wiary dłużnika (gdyby okazało się potrzebne) wymaga wykazania, że dłużnik został przez zbywcę zawiadomiony o przelewie bądź w chwili spełnienia świadczenia wiedział o cesji.
Windykacja należności
W przypadku braku spłaty należności, wierzyciel może podjąć działania windykacyjne. Jednym z pierwszych kroków jest wysłanie wezwania do zapłaty. Można zlecić wysyłkę wezwania do zapłaty z systemu Biznes.BIG.pl, co pozwala na zminimalizowanie ryzyka pominięcia jakiejś wymaganej prawem klauzuli. Wezwanie do zapłaty powinno zawierać informacje o długu, kwocie zadłużenia oraz terminie spłaty. Jeśli dłużnik nie zareaguje na wezwanie, wierzyciel może rozważyć wpisanie długu do rejestru dłużników, np. BIG InfoMonitor. Taki wpis może zmotywować dłużnika do uregulowania zobowiązania, a także ostrzec potencjalnych kontrahentów przed nierzetelnością dłużnika. W przypadku przedsiębiorców, wpis do rejestru jest często pierwszym krokiem przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania sądowego.
Po uprawomocnieniu się nakazu zapłaty, wierzyciel posiadający tytuł wykonawczy może złożyć wniosek do komornika o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Komornik, na podstawie tytułu wykonawczego, może dokonać zajęcia majątku dłużnika, w tym zgromadzonych na jego kontach bankowych pieniędzy oraz ruchomości i nieruchomości. Proces egzekucji komorniczej ma na celu zaspokojenie roszczeń wierzyciela poprzez sprzedaż zajętego majątku dłużnika.
tags: #wierzytelnosc #wynikajaca #z #nakazu #zaplaty