Właściwość miejscowa prokuratury wobec dłużnika zagranicznego
W polskim postępowaniu cywilnym możliwość zawezwania do próby ugodowej podmiotu spoza Polski stanowi istotne zagadnienie prawne, które wymaga precyzyjnego określenia właściwości sądu. Przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (KPC) dotyczące zawezwania do próby ugodowej, zawarte w art. 185 KPC, odsyłają do ogólnych zasad właściwości miejscowej, które określają sąd właściwy dla przeciwnika procesowego. Problem pojawia się, gdy przeciwnikiem jest podmiot mający siedzibę za granicą, co rodzi pytanie o możliwość zastosowania polskich przepisów.
Jurysdykcja krajowa a zawezwanie do próby ugodowej
Doniosłą rolę w rozstrzyganiu tej kwestii odgrywa uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2014 r. (sygn. akt III CZP 3/14), zgodnie z którą „przepisy o jurysdykcji krajowej mają zastosowanie w postępowaniu o zawezwanie do próby ugodowej”. Oznacza to, że zawezwanie do próby ugodowej podmiotu zagranicznego jest dopuszczalne, jeżeli spór z tym kontrahentem może być poddany pod jurysdykcję sądów polskich z jakiejkolwiek przyczyny i na jakiejkolwiek podstawie.
Zdaniem autora, niedopuszczalna byłaby sytuacja, w której polski podmiot byłby uprawniony do wytoczenia powództwa przeciwko podmiotowi zagranicznemu, ale jednocześnie pozbawiony możliwości skorzystania z dobrodziejstw instytucji zawezwania do próby ugodowej.
Poszukiwanie właściwości miejscowej
Właściwości miejscowej należy zatem poszukiwać zgodnie z tym, jaki sąd byłby właściwy przy wytaczaniu powództwa, uwzględniając przy tym właściwość rzeczową sądów rejonowych, na podstawie przepisów tytułu III części IV KPC regulujących jurysdykcję krajową w procesie, w związku z odpowiednimi przepisami regulującymi właściwość miejscową, tj. art. 27-46 KPC.
Umowa prorogacyjna
Jeżeli strony umowy wiązała umowa prorogacyjna uregulowana w art. 1104 KPC, a strony nie wskazały sądu właściwego dla mogącego powstać sporu (jeśli wskazały, właściwy będzie ten sąd rejonowy), poprzestając jedynie na klauzuli poddania pod rozstrzygnięcie sądów polskich, zdaniem autora można na podstawie art. 43 § 1 KPC wybrać właściwy sąd rejonowy, gdyż uzasadniona byłaby właściwość wszystkich sądów rejonowych na terenie Polski.
Brak klauzuli prorogacyjnej
Przy braku klauzuli prorogacyjnej, powstały spór z zagranicznym kontrahentem może być także poddany pod rozstrzygnięcie sądom polskim na podstawie art. 11037 KPC, o ile spełniona będzie jedna z wymienionych w punktach 1-6 tego przepisu przesłanek. W konsekwencji, jeśli na przykład roszczenie mające być przedmiotem zawezwania do próby ugodowej dotyczy zobowiązania wynikającego z czynności prawnej, które zostało wykonane albo ma lub miało być wykonane w Rzeczypospolitej Polskiej, można na podstawie art. 34 KPC zawezwać przeciwnika przed sąd właściwy dla miejsca wykonania umowy, o ile umowa była wykonywana w Polsce.
Wyznaczenie sądu właściwego przez Sąd Najwyższy
Ostatecznie, gdy mamy problem ze wskazaniem sądu rejonowego właściwego miejscowo lub też z ostrożności chcemy się zabezpieczyć przed negatywnymi konsekwencjami odrzucenia wniosku o zawezwanie do próby ugodowej, gdyby sąd do którego skierowaliśmy wniosek uznał się za niewłaściwy, warto zwrócić się do sądu o zwrócenie się do Sądu Najwyższego w oparciu o art. 45 KPC o wyznaczenie sądu właściwego.
Zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 1 czerwca 2015 r. (sygn. akt III CO 37/15), sąd rejonowy ogólnie właściwy dla przeciwnika (art. 27-30 w związku z art. 185 § 1 KPC) jest właściwy w sprawie o zawezwanie do próby ugodowej także wtedy, gdy strony umówiły się na piśmie o poddanie innemu sądowi pierwszej instancji sporu wynikłego lub mogącego w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Jeżeli w myśl wymienionych przepisów nie można na podstawie okoliczności sprawy ustalić sądu właściwego, Sąd Najwyższy oznacza sąd, do którego należy złożyć wniosek o zawezwanie do próby ugodowej (art. 45 KPC).
Do Sądu Najwyższego w oparciu o art. 45 KPC możemy zwrócić się także sami. Jednak z uwagi na to, że podejmując się skorzystania z omawianej instytucji, często jesteśmy pod presją czasu wynikającą ze zbliżającego się terminu przedawnienia roszczenia, ryzykowne byłoby oczekiwanie na wyznaczenie przez Sąd Najwyższy sądu właściwego bez uprzedniego złożenia wniosku.
Wykonanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych
Wykonanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych polega na wniesieniu pozwu przez wierzyciela lub osobę dochodzącą egzekucji przeciw dłużnikowi lub osobie, wobec której ma zostać przeprowadzona egzekucja, oraz na zwróceniu się w tym pozwie do sądu o wyegzekwowanie należnego powodowi świadczenia. Postępowanie egzekucyjne może mieć trzy cele: zapłata określonej sumy pieniężnej, wydanie określonej rzeczy lub zobowiązanie do wykonania określonej czynności lub powstrzymania się od wykonania określonej czynności.
Postępowanie egzekucyjne może odbywać się w trybie zwykłym, uproszczonym lub ujednoliconym, albo w postaci postępowania odrębnego. Wszystkie postępowania egzekucyjne o zapłatę określonej sumy pieniężnej przeprowadza się w trybie postępowania zwykłego, z wyjątkiem postępowań wymienionych poniżej, które przeprowadza się w trybie uproszczonym, zaś postępowania egzekucyjne w przedmiocie świadczeń alimentacyjnych przeprowadza się w trybie postępowania odrębnego.
Postępowanie egzekucyjne regulują odpowiednie artykuły Kodeksu postępowania cywilnego.
Postępowanie egzekucyjne - tytuł wykonawczy
Organy właściwe w zakresie wykonywania orzeczeń
Organami właściwymi do wykonywania orzeczeń są sądy i komornicy. Wykonanie jako takie odbywa się w drodze sądowego postępowania egzekucyjnego, w którym organami właściwymi są sądy wspierane przez komorników. Poza postępowaniem sądowym w prawie przewidziano również pozasądowe postępowanie przedegzekucyjne, które jest fakultatywne i o którego wszczęcie może wnieść wierzyciel pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek. Organem właściwym do prowadzenia pozasądowego postępowania przedegzekucyjnego jest komornik.
Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek złożony do sądu. Wzór wniosku i tryb jego składania określono w ministerialnym rozporządzeniu wykonawczym. Komornika wybiera wierzyciel egzekwujący. W przypadku niedokonania takiego wyboru sekretarz sądu z urzędu wyznacza losowego komornika.
Właściwość miejscowa sądów w Portugalii w zakresie wszczynania postępowań egzekucyjnych
Co do zasady sądem właściwym do przeprowadzenia egzekucji jest sąd właściwy dla miejsca zamieszkania dłużnika, chyba że przepisy szczególne lub opisane poniżej zasady stanowią inaczej. Wierzyciel może wskazać sąd właściwy dla miejsca, w którym dane zobowiązanie ma zostać wykonane, w przypadku gdy dłużnik jest osobą prawną lub w przypadku gdy miejsce zamieszkania wierzyciela znajduje się na obszarze metropolitalnym Lizbony lub Porto, przy czym dłużnik ma miejsce zamieszkania na tym samym obszarze metropolitalnym.
Jeżeli postępowanie egzekucyjne toczy się w celu wydania określonej rzeczy lub odzyskania należności zabezpieczonych rzeczowo, sądem właściwym jest sąd właściwy dla miejsca, w którym znajduje się dana rzecz, lub sąd właściwy dla miejsca, w którym znajdują się rzeczy stanowiące przedmiot zabezpieczenia. Jeżeli postępowanie egzekucyjne ma zostać wszczęte w okręgu, w którym dłużnik ma miejsce zamieszkania, przy czym taki dłużnik nie zamieszkuje w Portugalii, ale ma składniki majątku na terytorium Portugalii, wówczas właściwość ma sąd właściwy dla miejsca położenia takich składników majątku.
Sąd właściwy dla miejsca, w którym znajduje się majątek, jest właściwy również w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne należy wszcząć przed sądem portugalskim, ponieważ dotyczy ono ważności utworzenia/likwidacji spółki lub innej osoby prawnej z siedzibą w Portugalii lub ważności decyzji jej organów statutowych, a nie wystąpi żadna z sytuacji opisanych w poprzednich lub kolejnych zasadach dotyczących egzekucji.
Egzekucja orzeczeń zagranicznych
W przypadku egzekucji na podstawie orzeczenia sądu zagranicznego, w tym również na podstawie europejskiego tytułu egzekucyjnego, sądem właściwym jest sąd właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego. Organem właściwym do dokonywania czynności w toku tego postępowania jest komornik.
Z systemu PEPEX można korzystać w przypadku krajowych orzeczeń egzekucyjnych, innych krajowych tytułów egzekucyjnych, orzeczeń sądów zagranicznych objętych stwierdzeniem wykonalności, orzeczeń, których wykonalność wynika z przepisów UE, postanowień traktatów lub postanowień konwencji wiążących dla Portugalii, a także europejskich tytułów egzekucyjnych. Zarówno powód, jak i pozwany muszą posiadać numer identyfikacji podatkowej w Portugalii, niezależnie od ich obywatelstwa czy miejsca zamieszkania.
PEPEX to postępowanie elektroniczne prowadzone bez wykorzystania dokumentów w formie papierowej, które jest szybsze i tańsze niż postępowanie sądowe. W przypadku przekształcenia postępowania PEPEX w postępowanie egzekucyjne wierzyciele są zwolnieni z obowiązku wniesienia wstępnej opłaty sądowej.
Tytuły wykonawcze
Podstawą postępowania egzekucyjnego jest tytuł wykonawczy, który wyznacza cel i granice postępowania egzekucyjnego. Przyjmuje się, że tytuły wykonawcze obejmują ustawowe odsetki za zwłokę od kwoty dochodzonego zobowiązania. Wyrok stanowi tytuł wykonawczy dopiero po uprawomocnieniu się, chyba że jego zaskarżenie nie wywołuje skutku zawieszającego. Równoważne wyrokom - ze względu na przymiot wykonalności - są zarządzenia i wszelkie inne orzeczenia lub akty wydawane przez organ sądowy, które nakładają obowiązek wywiązania się z zobowiązania.
Orzeczenia sądu arbitrażowego podlegają wykonaniu na takich samych zasadach jak wyroki sądów powszechnych. Nie naruszając postanowień traktatów i konwencji oraz przepisów rozporządzeń UE i przepisów szczególnych, orzeczenia wydane przez sądy lub sędziów arbitrażowych w państwie trzecim mogą stanowić podstawę do przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego dopiero po poddaniu ich kontroli sądowej i zatwierdzeniu przez właściwy sąd portugalski.
tags: #wlasciwosc #miejscowa #prokuratury #dluznik #zagraniczny