Właściwość Sądu w Sprawach Stwierdzania Wykonalności Wyroków Sądów Polubownych
Postępowanie dotyczące uznania i stwierdzenia wykonalności wyroków sądów polubownych oraz ugód zawartych przed tymi sądami jest kluczowym etapem, który nadaje tym orzeczeniom moc prawną porównywalną z wyrokami sądów państwowych. Niezależnie od tego, w jakim państwie zostały wydane, proces ten odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w polskim Kodeksie postępowania cywilnego (k.p.c.).
Sąd właściwy do rozpoznania wniosku
O uznanie lub stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej orzeka na wniosek strony sąd, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy, gdyby strony nie dokonały zapisu na sąd polubowny. Jest to zasada ogólna, która może być modyfikowana przez przepisy szczególne.
W przypadku stwierdzania wykonalności krajowych orzeczeń arbitrażowych, sąd stwierdza wykonalność wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej, nadając im klauzulę wykonalności. Sąd odmawia uznania lub stwierdzenia wykonalności w ściśle określonych przypadkach, takich jak brak możliwości poddania sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego lub sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porządku publicznego).
W przypadku zagranicznych orzeczeń arbitrażowych, zasady te są podobne, jednakże postępowanie o uznanie lub stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego wydanego za granicą lub ugody zawartej przed sądem polubownym za granicą sąd orzeka po przeprowadzeniu rozprawy. Warto zaznaczyć, że jurysdykcja krajowa w zakresie sądownictwa polubownego ma charakter bezwzględny i nie podlega dyspozycji stron.
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wykonalności
Postępowanie o stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej, które nadają się do wykonania w drodze egzekucji, odbywa się w drodze postępowania o nadanie im klauzuli wykonalności. Sąd odmawia uznania albo stwierdzenia wykonalności w przypadku, gdy:
- według przepisów ustawy spór nie może być poddany pod rozstrzygnięcie sądu polubownego,
- uznanie lub wykonanie wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej byłoby sprzeczne z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porządku publicznego).
Ponadto na wniosek strony sąd odmówi uznania lub stwierdzenia wykonalności, gdy:
- nie było zapisu na sąd polubowny,
- zapis na sąd polubowny jest nieważny, bezskuteczny albo utracił moc według prawa dla niego właściwego,
- strona nie była należycie zawiadomiona o wyznaczeniu arbitra, o postępowaniu przed sądem polubownym lub w inny sposób była pozbawiona możliwości obrony swoich praw przed sądem polubownym,
- wyrok sądu polubownego dotyczy sporu nieobjętego zapisem na sąd polubowny lub wykracza poza zakres takiego zapisu,
- skład sądu polubownego lub postępowanie przed tym sądem nie były zgodne z umową stron lub - w braku w tym przedmiocie umowy - nie były zgodne z prawem państwa, w którym przeprowadzono postępowanie przed sądem polubownym,
- wyrok sądu polubownego nie stał się jeszcze dla stron wiążący lub został uchylony albo jego wykonanie zostało wstrzymane przez sąd państwa, w którym lub według prawa którego wyrok ten został wydany.
Środki zaskarżenia i kontroli orzeczeń
Postanowienie sądu stwierdzające wykonalność wyroku sądu polubownego lub ugody przed nim zawartej jest zaskarżalne. Na postanowienie sądu stwierdzającego wykonalność wyroku sądu polubownego przysługuje zażalenie. Zarzut braku właściwości sądu polubownego może być podniesiony nie później niż w odpowiedzi na pozew lub w innym terminie określonym przez strony.
Co do zasady, skarga kasacyjna od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na postanowienie o uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności krajowych orzeczeń arbitrażowych lub ugód zawartych przed takimi sądami nie przysługuje. Sąd Najwyższy wielokrotnie potwierdzał tę linię orzeczniczą.
Jednakże, w przypadku zagranicznych orzeczeń arbitrażowych, sytuacja wygląda inaczej. Nowelizacja przepisów k.p.c. z 2010 roku usankcjonowała poglądy opowiadające się za dopuszczalnością skargi kasacyjnej od postanowienia sądu drugiej instancji, oddalającego zażalenie na postanowienie o uznaniu lub stwierdzeniu wykonalności zagranicznych orzeczeń arbitrażowych lub ugód zawartych przed takimi sądami. Można także żądać wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem w przedmiocie uznania lub stwierdzenia wykonalności oraz stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia wydanego w tym przedmiocie.
Dane empiryczne dotyczące unieważniania orzeczeń międzynarodowych: Jakie wnioski możemy z nich wyciągnąć?
Koszty postępowania
Od wniosku o uznanie lub stwierdzenie wykonalności orzeczenia sądu polubownego lub ugody zawartej przed tym sądem pobierana jest opłata stała w wysokości 300 złotych. Od zażalenia na postanowienie w sprawie tego wniosku należna opłata stanowi kwotę 60 zł, jako piąta część opłaty stałej od wniosku.
Sprostowanie i uzupełnienie wyroku sądu polubownego
W przypadku, gdy wyrok sądu polubownego jest niejasny lub zawiera błędy, strony mają możliwość skorzystania z procedury sprostowania lub uzupełnienia. W terminie miesiąca od dnia wydania wyroku sąd polubowny może z urzędu sprostować błędy pisarskie, rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Każda ze stron może również zwrócić się do sądu polubownego o dokonanie takiego sprostowania lub o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści wyroku. Jeśli sąd polubowny nie orzekł o części roszczenia, strony mogą zwrócić się o jego uzupełnienie w terminie miesiąca od dnia otrzymania wyroku.
Dane empiryczne dotyczące unieważniania orzeczeń międzynarodowych: Jakie wnioski możemy z nich wyciągnąć?
tags: #wlasciwosc #sadu #stwierdzajacego #wykonalnosc #wyroku #sadu