Wartość Przedmiotu Sporu (WPS) w Kontekście Praw Wierzyciela

Funkcjonowanie systemu finansowego i prawnego opiera się na wzajemnych zobowiązaniach między podmiotami gospodarczymi. W tej złożonej sieci powiązań wierzyciel zajmuje szczególną pozycję, będąc stroną uprawnioną do dochodzenia swoich należności. Zrozumienie specyfiki praw i obowiązków wierzyciela jest kluczowe nie tylko dla przedsiębiorców i instytucji finansowych, ale także dla każdego uczestnika obrotu gospodarczego.

Kim jest wierzyciel?

Wierzyciel jest podmiotem stosunku zobowiązaniowego, który może żądać od dłużnika świadczenia będącego przedmiotem zobowiązania. Wierzycielowi przysługują określone uprawnienia do egzekwowania należnego świadczenia. Może on nie tylko domagać się wykonania zobowiązania, ale także żądać odsetek za opóźnienie, kar umownych (jeśli zostały zastrzeżone) czy odszkodowania za szkodę wynikłą z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. W obrocie gospodarczym szczególną kategorią są wierzytelności prowadzące działalność gospodarczą, którzy często korzystają z profesjonalnej pomocy prawnej w zarządzaniu wierzytelnościami i ich windykacji. Ich pozycja może być dodatkowo wzmocniona przez zabezpieczenia rzeczowe (np. hipoteka, zastaw) lub osobiste.

Taka relacja prawna jest fundamentem obrotu gospodarczego i cywilnego, a jej ramy szczegółowo określa Kodeks cywilny. Istotą tego stosunku jest wzajemność praw i obowiązków - uprawnieniu wierzyciela zawsze odpowiada obowiązek dłużnika. Świadczenie może mieć różnorodny charakter: pieniężny (np. zapłata należności), rzeczowy (np. wydanie określonego przedmiotu) lub usługowy (np. wykonanie usługi).

Status wierzyciela w polskim systemie prawnym może przysługiwać różnym podmiotom, które posiadają uprawnienie do żądania spełnienia świadczenia na podstawie określonego tytułu prawnego. Niezależnie od statusu prawnego, każdy wierzyciel ma te same podstawowe uprawnienia w zakresie dochodzenia swoich roszczeń, choć sposób i tryb egzekwowania należności może się różnić w zależności od rodzaju wierzytelności. W systemie prawnym występują różne kategorie wierzycieli, których uprawnienia i pozycja zależą od rodzaju oraz źródła wierzytelności.

• Wierzyciel osobisty ma prawo dochodzić swoich roszczeń z całego majątku osobistego dłużnika, bez ograniczenia do konkretnego składnika majątkowego.
• Wierzyciel rzeczowy posiada szczególne zabezpieczenie wierzytelności na konkretnym składniku majątku dłużnika.
• Wierzyciel alimentacyjny korzysta ze szczególnej ochrony prawnej ze względu na charakter świadczeń alimentacyjnych.
• Wierzyciel hipoteczny to podmiot, którego wierzytelność zabezpieczona jest hipoteką na nieruchomości.

System prawny wyposaża wierzyciela w szereg instrumentów umożliwiających skuteczne dochodzenie należnych mu świadczeń. Wierzyciel ma prawo dochodzić swoich praw na drodze sądowej. Wierzyciel może korzystać z różnych trybów postępowania, w tym postępowania nakazowego czy upominawczego, które przyspieszają proces uzyskania tytułu wykonawczego.

Po uzyskaniu tytułu wykonawczego wierzyciel ma prawo złożyć wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do wybranego komornika sądowego. W ramach tego uprawnienia może wskazać preferowane sposoby egzekucji oraz składniki majątku dłużnika, z których ma być prowadzona egzekucja. Wierzyciel może zabezpieczyć swoje roszczenia jeszcze przed rozpoczęciem postępowania sądowego lub w jego trakcie. Prawo to może być realizowane zarówno na etapie zawierania umowy, jak i później, w toku dochodzenia roszczeń. Skuteczne dochodzenie należności wymaga od wierzyciela znajomości odpowiednich procedur oraz systematycznego działania zgodnego z przepisami prawa. Procedurę windykacyjną rozpoczyna się od próby polubownego rozwiązania sprawy poprzez wystosowanie do dłużnika formalnego wezwania do zapłaty. Dokument ten powinien zawierać precyzyjne określenie dochodzonej należności, podstawy prawnej roszczenia oraz terminu, w jakim świadczenie powinno zostać spełnione. W przypadku bezskuteczności wezwania do zapłaty kolejnym krokiem jest wniesienie pozwu do właściwego sądu. Komornik może prowadzić egzekucję z różnych składników majątkowych, takich jak wynagrodzenie za pracę, rachunki bankowe, ruchomości czy nieruchomości.

Wartość Przedmiotu Sporu (WPS)

Wartość przedmiotu sporu (WPS) to oznaczona kwotą pieniężną wartość dochodzonego w procesie roszczenia. Innymi słowy, jest to kwotowe określenie interesu majątkowego powoda, którego dochodzi on w danym postępowaniu. Obowiązek jej oznaczenia wynika z przepisów kodeksu postępowania cywilnego i dotyczy spraw o prawa majątkowe.

Prawidłowe określenie wartości przedmiotu sporu ma wpływ m.in. na właściwość sądu (rejonowy czy okręgowy), tryb postępowania oraz wysokość kosztów sądowych. Zgodnie z art. 17 ust. 4 Kodeksu postępowania cywilnego, do właściwości sądów okręgowych należą sprawy o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa sto tysięcy złotych (z pewnymi wyjątkami). Z kolei art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. stanowi, że skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych (z pewnymi wyjątkami dotyczącymi prawa pracy i ubezpieczeń społecznych).

Sąd nie jest związany oznaczeniem WPS dokonanym przez stronę. Wartość przedmiotu sporu to nie tylko element formalny pozwu, ale fundamentalny parametr całego postępowania cywilnego. Jej prawidłowe ustalenie wpływa na koszty, czas trwania sprawy oraz bezpieczeństwo procesowe strony. Prawidłowe obliczenie wartości przedmiotu sporu (WPS) - zważywszy na liczne zasady wynikające z obowiązujących przepisów oraz orzecznictwa - może wydawać się skomplikowane. Ponadto, nieoznaczenie tej wartości stanowi brak formalny, który nieuzupełniony w odpowiednim terminie stanowi podstawę do zwrotu pisma.

Zasady obliczania WPS:

1. Roszczenia akcesoryjne: Obok roszczenia głównego mogą występować tzw. roszczenia akcesoryjne, takie jak odsetki, pożytki i koszty. Jednakże nie są one wliczane do WPS, o ile stanowią żądanie obok roszczenia głównego.
2. Kumulacja roszczeń: Kiedy powód wnosi pozew o kilka roszczeń, ich wartość jest sumowana zgodnie z przepisem art. 21 Kodeksu postępowania cywilnego.
3. Roszczenia alternatywne lub ewentualne: Jeżeli powód zgłasza w pozwie roszczenia alternatywne lub ewentualne, o wartości przedmiotu sporu decyduje wartość wyższego ze zgłoszonych roszczeń.
4. Świadczenia powtarzające się: W sprawach o prawo do świadczeń powtarzających się wartość przedmiotu sporu stanowi suma świadczeń za jeden rok, a jeżeli świadczenia trwają krócej niż rok - za cały czas ich trwania.
5. Najem lub dzierżawa: W sprawach o istnienie, unieważnienie albo rozwiązanie umowy najmu lub dzierżawy oraz o wydanie albo odebranie przedmiotu najmu lub dzierżawy, wartość przedmiotu sporu stanowi sumę czynszu za czas sporny, lecz nie więcej niż za rok (przy umowach na czas oznaczony) lub sumę czynszu za okres trzech miesięcy (przy umowach zawartych na czas nieoznaczony).
6. Roszczenia pracowników: W sprawach o roszczenia pracowników dotyczące nawiązania, istnienia lub rozwiązania stosunku pracy, wartość przedmiotu sporu stanowi sumę wynagrodzenia za pracę za okres sporny, lecz nie więcej niż za rok (przy umowach na czas określony) lub za okres jednego roku (przy umowach na czas nieokreślony).
7. Wydanie nieruchomości: W sprawach o wydanie nieruchomości posiadanej bez tytułu prawnego lub na podstawie tytułu innego niż najem lub dzierżawa, wartość przedmiotu sporu oblicza się przyjmując sumę odpowiadającą trzymiesięcznemu czynszowi najmu lub dzierżawy należnemu od danego rodzaju nieruchomości.
8. Zabezpieczenie, zastaw lub hipoteka: W sprawach o zabezpieczenie, zastaw lub hipotekę wartość przedmiotu sporu stanowi suma wierzytelności. Jeżeli jednak przedmiot zabezpieczenia lub zastawu ma mniejszą wartość niż wierzytelność, rozstrzyga wartość mniejsza.

Rozdzielność majątkowa a wierzyciel

Zgodnie z art. 52 § 1a Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej może żądać także wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków.

Wierzyciel może przedstawić dokumenty z akt postępowania egzekucyjnego, informację komornika wskazującą na to, że nie ustalił żadnego majątku dłużnika, lub dowody na to, że egzekucja z majątku dłużnika jest bezskuteczna. W orzeczeniu o ustanowieniu rozdzielności majątkowej należy oznaczyć datę, z którą ona powstaje. Czasami sąd ustali jako datę - dzień wniesienia pozwu. Sąd może też orzec rozdzielność z datą doręczenia odpisu pozwu.

Prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego skutkuje ograniczeniem możliwości uzyskania zaspokojenia swoich wierzytelności przez wierzycieli restrukturyzowanego podmiotu - skutek ten jest bardziej dolegliwy dla wierzycieli, których wierzytelności nie zostały zaspokojone mimo upływu ich terminu płatności. Dlatego ustawodawca, dążąc do przywrócenia zachwianej w ten sposób równowagi pozycji ww. grup wierzycieli, wprowadził zasadę, w myśl której wartość wierzytelności niewymagalnych i co do których strony dokonując czynności prawnej nie zastrzegły odsetek umownych, podlega odpowiedniemu pomniejszeniu za czas od dnia otwarcia postępowania do dnia ich wymagalności, najdłużej jednak za dwa lata. Zasada ta znajduje odpowiednie zastosowanie do niewymagalnych wierzytelności ze stosunków prawnych o charakterze ciągłym (renta, alimenty), a także wierzytelności z tytułu kredytu i pożyczki oraz leasingu.

Każdy wierzyciel uprawniony do głosowania nad układem, o ile zdecyduje się na oddanie głosu, uczestniczy w nim z określoną sumą, która brana jest pod uwagę przy ustalaniu wyniku głosowania i która z założenia ma stanowić pewnego rodzaju odzwierciedlenie pozycji prawnej głosującego wierzyciela. Dla wielu z nich nie jest bowiem jasne, z jakich przyczyn wartość przysługujących im wierzytelności pieniężnych nie pokrywa się z sumą, z którą uczestniczą oni w głosowaniu (tzw. siłą głosu).

Sąd otworzył przyspieszone postępowanie układowe spółki ABC sp. z o.o. w dniu 10.10.2021 r. Wierzyciel X posiada roszczenie o zapłatę wynagrodzenia w kwocie 100.000,00 zł za prawidłowo wykonaną usługę, co znalazło odzwierciedlenie w fakturze VAT wystawionej w dacie wykonania usługi (17.09.2021 r.) z terminem płatności przypadającym na 01.10.2021 r. Wierzycielowi X przysługiwać więc będzie wierzytelność główna w kwocie 100.000,00 zł oraz roszczenie o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie, które za okres od dnia 02.10.2021 r. (pierwszy dzień, za który należą się odsetki) do dnia 09.10.2021 r. włącznie (dzień poprzedzający dzień otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego - art. 79 ust. 2 p.r.) wyniosły 126,03 zł. Suma, z którą uczestniczył będzie wierzyciel X w głosowaniu nad układem ABC sp. z o.o. Zasada, zgodnie z którą siła głosu stanowi sumę wierzytelności głównej i wartości odsetek (naliczonych na dzień poprzedzający otwarcie postępowania), doznaje pewnych wyjątków.

Poniżej przedstawione zostaną wyjątki, które zachodzą w odniesieniu do wierzytelności objętych układem w całości - pominięte zostaną sytuacje, w których siła głosu w głosowaniu nad układem przedstawia wartość niższą od wartości nominalnej poszczególnych wierzytelności z uwagi na ich jedynie częściowe objęcie układem.

• Wierzytelności zabezpieczonych na majątku dłużnika rzeczowo (tj. hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską oraz tzw. przewłaszczeniem na zabezpieczenie), które są objęte układem jedynie w tej części, w jakiej nie znajdują pokrycia w wartości przedmiotu zabezpieczenia (choć od 1 grudnia 2021 r.

Przykład obliczenia WPS:

Powód domaga się od pozwanego wydania rzeczy określonej wartości oraz zapłaty odszkodowania za bezumowne korzystanie z tej rzeczy za określony czas. W takiej sytuacji wartością przedmiotu sporu będzie suma dochodzonego przez powoda odszkodowania oraz wartość rzeczy, która ma być wydana.

Wartość przedmiotu sporu to nie tylko element formalny pozwu, ale fundamentalny parametr całego postępowania cywilnego. Jej prawidłowe ustalenie wpływa na koszty, czas trwania sprawy oraz bezpieczeństwo procesowe strony.

tags: #wps #rozdzielnosc #wierzyciel

Popularne posty:

• Możliwość zasiadania komornika w radzie nadzorczej
• Kompleksowy przewodnik po ustalaniu adresu dłużnika
• Postępowanie w sprawie anulowania tytułu wykonawczego
• Ranking komorników Łańcut
• Windykacja w Polsce