Zgłoszenie zapłaty wierzytelności tytuł wykonawczy i procedury prawne
W obrocie gospodarczym czasami dochodzi do sytuacji, kiedy kontrahent nie wywiązuje się z obowiązku zapłaty za zakupiony towar lub usługę. Wtedy przedsiębiorca może wystosować do sądu pozew o zapłatę, a następnie skierować sprawę do komornika. W tytule egzekucyjnym znajduje się określenie wierzyciela i dłużnika przedstawione w sposób jednoznaczny i wyraźny. Właściwy sąd, który wydaje tytuł egzekucyjny powinien nadać mu klauzulę wykonalności. Dopiero wtedy staje się on tytułem wykonawczym na podstawie którego można wszcząć i prowadzić egzekucję w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym.
Podstawy i pojęcia kluczowe dla tytułu wykonawczego
Katalog tytułów egzekucyjnych został zawarty w art. KPC, a podstawę egzekucji stanowi tytuł wykonawczy. Dzięki niemu wierzyciel ma prawo rozpocząć egzekucję przeciwko dłużnikowi w zakresach wskazanych w tytule. Brak tytułu wykonawczego pozbawia wierzyciela możliwości wszczęcia egzekucji, dlatego wierzyciel posiadający tytuł wykonawczy zobowiązany jest dołączyć go do wniosku o wszczęcie egzekucji, ale koniecznie w oryginale.
Klauzula wykonalności to urzędowe potwierdzenie, że dany tytuł egzekucyjny jest jednocześnie tytułem wykonawczym. Z reguły klauzulę wykonalności nadaje sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczyła lub toczyła. Sąd nie bada w tym postępowaniu, czy świadczenie zostało spełnione; wszczęcie egzekucji zaczyna się dopiero po dołączeniu tytułu egzekucyjnego z klauzulą do akt egzekucji.
Elementy tytułu egzekucyjnego i tytułu wykonawczego
- Dokument będący tytułem egzekucyjnym, który potwierdza istnienie roszczenia i zakres obowiązku dłużnika (np. prawomocny wyrok, nakaz zapłaty, ugoda sądowa, akt notarialny poddania się egzekucji).
- Klauzula wykonalności, która stwierdza możliwość egzekucji na podstawie tytułu egzekucyjnego; najczęściej „W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej... niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji”.
Wyjątki dotyczą nakazu zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym - w tym przypadku klauzula wykonalności nadawana jest z urzędu po uprawomocnieniu orzeczenia.
Wyciąg z listy wierzytelności i możliwości po restrukturyzacji
W pewnych sytuacjach możliwe jest wykorzystanie wyciągu z zatwierdzonego spisu wierzytelności lub wyciągu z listy wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym jako tytułu egzekucyjnego. Zasady te wynikają z przepisów prawa restrukturyzacyjnego i umożliwiają wierzycielom dochodzenie należności po zakończeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Wyciąg z zatwierdzonego spisu wierzytelności, łącznie z wypisem postanowienia zatwierdzającego układ, może stanowić tytuł egzekucyjny przeciwko dłużnikowi oraz podmiotom zaangażowanym w zabezpieczenie układu. Nadanie klauzuli wykonalności na wyciąg z zatwierdzonego spisu wierzytelności uprawnia wierzycieli do wszczęcia nowego postępowania egzekucyjnego.
Ważne: art. 102 PR nie obejmuje spisu wierzytelności, które są sporne; w takich sytuacjach dłużnik ma środki obrony, a wierzyciel może dochodzić swoich roszczeń również poprzez powództwo cywilne i powództwo przeciwegzekucyjne w granicach przewidzianych przepisami.
Postanowienia sądu dotyczące klauzuli i koszty
Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności następuje niezwłocznie po rozpatrzeniu wniosku, najczęściej w terminie 3 dni, i zawiera podstawowe informacje o tytule egzekucyjnym oraz zakresie egzekucji. Koszty postępowania o nadanie klauzuli wykonalności ponosi dłużnik, chyba że sąd orzeknie inaczej. W przypadku niektórych tytułów (np. nakazu zapłaty w EPU) klauzula wykonalności może być nadana z urzędu, bez dodatkowego wniosku.
Pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego
Bankowy tytuł egzekucyjny - co się stało?
Do 2017 roku istniał bankowy tytuł egzekucyjny, który umożliwiał bankom uzyskanie klauzuli wykonalności w uproszczony sposób bez postępowań sądowych. Trybunał Konstytucyjny uznał w 2015 roku, że przepisy dopuszczające bankowe tytuły egzekucyjne były niekonstytucyjne, co skutkowało zniesieniem tej możliwości. Obecnie tytuły egzekucyjne pochodzą przede wszystkim z orzeczeń sądowych, ugód zatwierdzonych przez sąd, aktów notarialnych i innych dokumentów wymienionych w KPC.
Kroki po uzyskaniu tytułu wykonawczego
- Złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji do komornika wraz z oryginałem tytułu egzekucyjnego z klauzulą wykonalności.
- Komornik wszczyna działania egzekucyjne, które mogą obejmować zajęcie wynagrodzenia, konta bankowego lub mienia dłużnika, a także licytacje.
- Właściciele wierzytelności mogą rozważyć wstępne negocjacje z dłużnikiem w celu zawarcia ugody, co często skraca drogę do odzyskania należności bez długotrwałej egzekucji.
Jak długo trwa uzyskanie tytułu wykonawczego?
Najczęściej 2-6 tygodni, zależnie od rodzaju sprawy, obciążenia sądu i kompletności dokumentów. Klauzula wykonalności powinna być nadana niezwłocznie po uprawomocnieniu orzeczenia, zazwyczaj w krótkim terminie 3 dni od złożenia wniosku.
Wyciąg z listy wierzytelności a postępowanie upadłościowe
W kontekście postępowań restrukturyzacyjnych i upadłościowych kluczowe jest zrozumienie, że po zatwierdzeniu układu lub po prawomocnym umorzeniu postępowania, tytuły wykonawcze, które bazują na roszczeniach objętych układem lub których istnienie nie zostało uwzględnione na liście, mogą podlegać ograniczeniom lub utracie wykonalności. Wyciąg z zatwierdzonego spisu wierzytelności może stać się tytułem egzekucyjnym przeciwko dłużnikowi i ewentualnie przeciwko podmiotom zabezpieczającym układ. W sytuacjach uchylenia układu lub niezatwierdzenia układu, zastosowanie ma odpowiedni art. PR, a wierzyciel ma możliwość domagania się nadania klauzuli na wyciągu z zatwierdzonego spisu wierzytelności, co umożliwia wszczęcie egzekucji ponownie.
tags: #zgloszenie #zaplaty #tytul #wykonawczy