Zmiana nazwy firmy a tytuł wykonawczy
Zmiany we wzorach formularzy tytułów wykonawczych, stosowanych w egzekucji administracyjnej, są konsekwencją nowelizacji przepisów dotyczących wystawiania oraz kierowania tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego, wprowadzonej ustawą z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Regulacje te zaczną obowiązywać od 25 marca 2024 r. W związku z tym Ministerstwo Finansów przygotowało projekt nowego rozporządzenia w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, którego wejście w życie również zostało zaplanowane na 25 marca 2024 r. Przepisy przejściowe przewidują, że wzory dotychczasowych tytułów wykonawczych będą mogły być stosowane nie dłużej niż przez sześć miesięcy od tego dnia, precyzując również sposób ich wypełniania po tej dacie.
Formularze tytułów wykonawczych będą zawierać dodatkowe informacje, takie jak dane identyfikujące zobowiązanego, dane osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela oraz numery referencyjne nadane przez system informatyczny.
Jednakże, kwestia zmiany nazwy firmy w kontekście tytułu wykonawczego rodzi pewne wątpliwości prawne. W praktyce pojawiają się sytuacje, w których nowy podmiot nabywa wierzytelność, na przykład w drodze cesji, i chciałby od razu domagać się wydania mu kolejnego egzemplarza tytułu wykonawczego. W takich przypadkach, zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 25 maja 2023 r. (sygn. III CZP 151/22), dalszy tytuł wykonawczy może być wydany wyłącznie wierzycielowi, który już posiada tytuł wykonawczy wydany na swoją rzecz. Postępowanie przewidziane w art. 793 k.p.c. nie jest przeznaczone do potwierdzania następstwa prawnego po stronie wierzyciela. W takich sytuacjach konieczne jest uprzednie przeprowadzenie procedury z art. 788 § 1 k.p.c., czyli uzyskanie klauzuli wykonalności na swoją rzecz.
Sąd Najwyższy podkreślił, że taka wykładnia przepisów jest zgodna z ich celem i konstrukcją całego systemu postępowania cywilnego. Nie można bowiem dopuszczać sytuacji, w której osoba nieposiadająca formalnego umocowania (czyli klauzuli wykonalności) uzyskuje dokument uprawniający do prowadzenia egzekucji, jakim jest tytuł wykonawczy. Dla funduszy inwestycyjnych, firm windykacyjnych, kancelarii prawnych, ale również urzędów i osób fizycznych, które nabywają wierzytelności lub uczestniczą w obrocie nimi, uchwała Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie praktyczne. Kluczowe jest zrozumienie, że samo nabycie wierzytelności nie wystarcza do jej skutecznego wyegzekwowania. Trzeba zatem uważać przy zakupie lub przejmowaniu wierzytelności!
Przed wszczęciem egzekucji konieczne będzie przeprowadzenie odrębnego postępowania klauzulowego, bez tego nie uzyskasz dalszego tytułu wykonawczego na podstawie art. 793 k.p.c.
Zmiana nazwy firmy a klauzula wykonalności
Problem zmiany nazwy firmy wierzyciela w kontekście tytułu wykonawczego był przedmiotem analizy sądów. W jednej ze spraw Sąd Rejonowy uznał, że Fundacja nie może skutecznie ubiegać się o dalszy tytuł wykonawczy, ponieważ nie uzyskała wcześniej klauzuli wykonalności na swoją rzecz na podstawie art. 788 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy w uchwale z 25 maja 2023 r. (sygn. III CZP 151/22) jednoznacznie stwierdził, że dalszy tytuł wykonawczy może być wydany wyłącznie wierzycielowi, który posiada już tytuł wykonawczy wydany na swoją rzecz.
W innej sytuacji, Sąd Okręgowy w Bydgoszczy rozpatrywał sprawę dotyczącą wpisu hipoteki przymusowej na rzecz spółki, która zmieniła nazwę. Sąd Rejonowy uznał, że brak jest tożsamości między wierzycielem wskazanym w tytule wykonawczym a osobą, której wydano drugi tytuł wykonawczy, i wymagał przedłożenia postanowienia o przejściu uprawnień na rzecz wnioskodawcy zgodnie z art. 788 § 1 k.p.c. Apelacja wnioskodawcy została jednak uwzględniona. Sąd Okręgowy stwierdził, że zmiana firmy wierzyciela (jego nazwy) nie stanowi przejścia uprawnień i nie wymaga nadania klauzuli wykonalności w trybie art. 788 § 1 k.p.c. Zmiana nazwy osoby prawnej nie jest traktowana jako przejście uprawnień na inny podmiot, jeśli zachowana jest tożsamość tego podmiotu. Tożsamość podmiotu wskazanego w tytule wykonawczym i występującego pod inną firmą może być wykazana stosownym dokumentem, na przykład odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS).
Sąd Okręgowy podkreślił również, że tytuł wykonawczy znajdujący się w aktach wieczystoksięgowych nie jest nowym tytułem wykonawczym, lecz dalszym w rozumieniu art. 793 k.p.c. Jest to ten sam tytuł wykonawczy, wydany w drugim egzemplarzu, na podstawie którego wierzyciel domaga się dokonania wpisu.
Regulacja zawarta w art. 793 k.p.c., stanowiąca wyjątek od zasady, że tytuł wykonawczy jest wydawany raz w jednym egzemplarzu, ułatwia wierzycielowi uzyskanie zaspokojenia roszczenia poprzez skierowanie egzekucji do różnych składników majątkowych dłużnika.
Przekształcenie spółki handlowej a tytuł wykonawczy
Sąd Najwyższy w uchwale stwierdził, że przekształcenie spółki handlowej w inną spółkę handlową na podstawie art. 551 § 1 k.s.h. nie powoduje przejścia uprawnień w rozumieniu art. 788 § 1 k.p.c., co oznacza, że nie ma potrzeby wydawania nowej klauzuli wykonalności. W takiej sytuacji istnieje ciągłość podmiotowa, a nie powstaje nowa spółka. Jeśli został wydany tytuł wykonawczy na spółkę w poprzedniej formie prawnej, pozostaje on aktualny po przekształceniu. Wierzyciel powinien jednak powiadomić komornika o zmianie formy prowadzonej działalności i przedstawić mu wszelkie aktualne dane, w tym dane z KRS.
Sąd Najwyższy uznał, że skoro na skutek przekształcenia nie powstaje nowa spółka, wystarczy już wydany tytuł wykonawczy. Użycie art. 788 § 1 k.p.c. mogłoby doprowadzić do wydania zdublowanego tytułu wykonawczego, co mogłoby być interpretowane przez organy egzekucyjne jako dwa aktualne tytuły.
Zmiana nazwiska lub miejsca zamieszkania dłużnika w toku postępowania egzekucyjnego
Zmiana nazwiska lub miejsca zamieszkania dłużnika w toku postępowania egzekucyjnego nie wpływa na ważność podejmowanych czynności, o ile możliwa jest identyfikacja osoby wskazanej w tytule wykonawczym. Samo przyjęcie nowego nazwiska nie oznacza, że postępowanie powinno być powtórzone lub unieważnione.
Dłużnik ma obowiązek informowania komornika o zmianie adresu, a zaniechanie tego skutkuje doręczeniami uznawanymi za skuteczne, nawet jeśli nie zostały fizycznie odebrane. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Również w przypadku zaniedbania przez pozostałe strony oraz ich przedstawicieli obowiązku zawiadomienia komornika o każdej zmianie swego zamieszkania pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia.
Dłużnik, który zaniedba obowiązku powiadomienia o zmianie miejsca swego pobytu, może być ukarany przez komornika grzywną do wysokości 2000 zł.
Zmiana nazwiska może stanowić argument w zażaleniu, o ile nastąpiła przed wydaniem tytułu egzekucyjnego. Jeśli zmiana nazwiska nastąpiła po wydaniu tytułu egzekucyjnego, nie jest to żaden argument, ponieważ tożsamość podmiotów wskazanych w tytule wykonawczym i występujących w postępowaniu egzekucyjnym pod inną nazwą lub nazwiskiem może być wykazana przed organem egzekucyjnym dokumentem urzędowym.
Użytkowanie wieczyste 2025 – opłaty, prawa, aktualizacja i jak się bronić | PRAWNIK OD NIERUCHOMOŚCI
Podsumowując, zmiana nazwy firmy lub nazwiska dłużnika w toku postępowania egzekucyjnego nie powoduje automatycznie nieważności tytułu wykonawczego. Kluczowe jest wykazanie tożsamości osoby wskazanej w tytule z osobą, wobec której toczy się postępowanie, oraz spełnienie obowiązków informacyjnych wobec organu egzekucyjnego.
tags: #zmiana #nazwy #firmy #a #tytul #wykonawczy