Andrzej Litman i sprawa zniszczeń na cmentarzu żydowskim

Wandalizm na cmentarzu żydowskim przy ulicy Walecznych w Lublinie wywołał poruszenie wśród lokalnej społeczności. Zniszczone nagrobki, porozrzucane kwiaty i rozbite wazony to obraz, który ukazał się oczom odwiedzających nekropolię. Sprawcami okazali się nieletni, a jeden z nich został już zatrzymany.

Według informacji przekazanych przez Andrzeja Fijołka z lubelskiej policji, pięć płyt nagrobnych zostało przewróconych. W jednym przypadku uszkodzenia były na tyle poważne, że odsłoniły wnętrze grobu. Zniszczenia dotknęły części cmentarza, która jest nadal aktywnie wykorzystywana do pochówków.

Osoba, którą spotkano w niedzielę przy ulicy Walecznych, opisała swoje uczucia: "Został zniszczony także grób bliskiej mi osoby. To jest dla nas przykre z wielu powodów, tym bardziej, że takie akty wandalizmu dawno się nie zdarzały na tym cmentarzu."

Sprawa została natychmiast zgłoszona na policję. Roman Litman, przewodniczący lubelskiej filii Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie, dowiedział się o zdarzeniu od jednego z członków gminy. Zwrócono mu uwagę, że dwie kobiety widziały całe zajście i zwróciły uwagę grupie młodych ludzi, aby zaprzestali niszczenia nagrobków. "Myślę, że dzięki tej odważnej reakcji nie ma większych zniszczeń," powiedział Roman Litman. Dodał również: "To jest wybryk niesfornych dzieci. Sprawę powinna wyjaśnić policja."

Andrzej Fijołek z zespołu prasowego KWP w Lublinie potwierdził, że z informacji policji wynika, iż doszło do wybryku nieletnich osób, a jedna z nich została już zatrzymana. "Będziemy wyjaśniać, jakie motywy nimi kierowały, ale na miejscu nie było żadnych napisów antysemickich," zaznaczył Fijołek. Sprawą zajmie się sąd rodzinny.

Cmentarz żydowski zniszczone nagrobki

Kontekst historyczny: Akta notarialne jako źródło wiedzy

Materiały z akta notariusza Szymona Czarnockiego w Łosicach, obejmujące lata 1810-1812, stanowią cenne źródło historyczne. Akty notarialne przechowywane w archiwach państwowych są niezwykle przydatne do badań genealogicznych, własności czy dziejów kultury materialnej.

Niestety, dla wielu ksiąg aktów notarialnych z początków funkcjonowania notariatu w Polsce (okres Księstwa Warszawskiego) nie zachowały się skorowidze alfabetyczne, co utrudnia korzystanie z tych dokumentów. Organizację notariatu w omawianym okresie normowała ustawa notarialna dla Księstwa Warszawskiego z 1808 roku, która wprowadziła podział na pisarzy aktowych, rejentów kancelarii ziemiańskiej i rejentów (notariuszy) kancelarii okręgowych.

Przedmiotem prac studentów Instytutu Historii Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach był zespół archiwalny "Akta notariusza Szymona Czarnockiego w Łosicach". Metodyka pracy polegała na tym, że każdy student otrzymywał zakres stron do opracowania, a dane zostały następnie scalone i opracowane w formie skorowidza alfabetycznego.

Alfabetyczny skorowidz osobowy do akt notariusza w mieście Łosice w latach 1810-1812 zawiera takie dane jak: nazwisko i imię osoby występującej w aktach, miejsce zamieszkania, pochodzenie społeczne (szlacheckie, chłopskie, żydowskie), rodzaj aktu notarialnego, numer aktu i rok sporządzenia.

Skorowidz akt notarialnych

Przykłady z nekrologów "Kuriera Warszawskiego"

Materiały opublikowane w nekrologach "Kuriera Warszawskiego" w latach 1821-1939, a konkretnie wypisy z lat 1821-1861, zawierają liczne biogramy osób zmarłych. Poniżej przedstawiamy kilka przykładów, które ilustrują różnorodność życia i zgonów w tamtym okresie:

  • FEJERSTEIN (1855): Zacna małżonka znanego i powszechnie poważanego kupca m. Warszawy, była prawdziwym wzorem cnót małżeńskich i towarzyskich.
  • SAX (1857): Małżonka Gotlieba Sax, obywatela Łowicza i dziedzica dóbr ziemskich.
  • ADAM (1853): Braciszek kapucynów warszawskich.
  • Agnieszka TYCZYNOWA (1853): Uboga, zmarła w Instytucie Warszawskiego Tow.
  • Aleksandra MAŃKOWSKA (1846): Żona mjr. b. Wojska Polskiego.
  • Anna GĄSOWSKA (1835): Zmarła w domu przy ul.
  • Anna NEUMAN (1846): Zmarła, eksp. z kapl. Ew. w Warszawie na cm. Ew.-Aug.
  • Barbara z Mystkowskich WIESIOŁOWSKA (1859): Żona b. oficera b. WP; po długiej i ciężkiej chorobie, opatrzona św. sakramentami, zmarła w domu na Pradze.
  • Chrystyna SUCHNER (1v. Lehmann) (1859): Po ciężkiej chorobie zmarła przeżywszy lat 60.
  • Elżbieta OMIECIŃSKA (1853): Wdowa po oficerze b. WP.
  • Ewa STAWSKA (1846): Siostra Bractwa Miłosierdzia św. Rocha w Warszawie.
  • Franciszek KOZŁOWSKA (1849): Wdowa, zmarła przeżywszy lat 33.
  • Joanna z Miłaszkiewiczów SZADURSKA (1850): Żona urzędnika Magistratu m. Warszawy.
  • Józefa LUK (1847): Obywatelka, zmarła w domu przy ul. Aleksandria w Warszawie.
  • Blümchen MERZBACHOWA (1849): Matka warszawskiego księgarza i wydawcy S. H. Merzbacha.
  • Katarzyna TOWARNICKA (1849): Wdowa po proboszczu grekokatolickiego obrządku.
  • Krystyna ZALEWSKA (1851): Wdowa po fabrykancie waty.
  • Magdalena LUTERSKA (1859): Zmarła.
  • Marianna OBADOWSKA (1847): Wdowa.
  • Marianna ALEKSIEJOWA (1848): Wdowa po kpt. wojsk rosyjskich.
  • Marianna LENARTOWICZ (1849): Wdowa, ur. we wsi Brzustów gub. radomskiej.
  • Marianna PODSIEDLIŃSKA (1849): Wdowa.
  • Marianna REMBIELIŃSKA (1850): Wdowa po Józefie Rembielińskim, brygadierze Korpusu Kadetów b. Wojsk Polskich.
  • Natalia DMITRIEW (1848): Wdowa po radcy kolegialnym, matka radcy tajnego, senatora.
  • Pelagia Timotiejewna SZYSZKOWA (1849): Żona kupca i obywatela m. Warszawy.
  • PIOTR (1859): Braciszek ze zgromadzenia bernardynów, zwany ojcem Piotrem, jeden z najpopularniejszych w Warszawie kwestarzy.
  • Prakseda Pankratiewna MURASZEW (1849): Zmarła w 55 roku życia swego.
  • Rachela WINIAWER (1845): Właścicielka kilku posesji w Warszawie, odwiedzała i pocieszała chorych oraz wspierała biednych bez wzlędu na różnice wyznania.
  • Salomea WASILEWSKA (1853): Uboga, zmarła w Instytucie Warszawskiego Tow.
  • Szarlota GOLDTSCHMIDT (1v. Seydel) (1860): Żona kupca; po krótkiej, lecz ciężkiej słabości zmarła w domu marszałka Sarneckiego.
  • Tekla ŚLIWIŃSKA (1848): Wdowa.
  • Teresa SUBERSKA (1849): Wdowa.
  • Teresa WYSOCKA (1852): Wdowa.
  • Teresa hr. PARYS (1854): Spokrewniona ze znakomitymi rodzinami tutejszymi.
  • Wiktoria z Ciesielskich TWORKOWSKA (1854): Wdowa.
  • Wiktoria MIERZEJEWSKA (1859): Wdowa po Mikołaju Mierzejewskim, b. mjr. b. WP.
  • Zofia NIEZABITOWSKA (1848): Wdowa po dziedzicu dóbr ziemskich.
  • Zofia PRIESZNITZ (1854): Wdowa po Wincentym Priesznitzu, lekarzu w Gräfenbergu.
  • Zofia ZALESKA (1857): Małżonka zawiadowcy stacji drogi żelaznej Ząbkowice.
  • Zuzanna ks. WORONIECKA (1850): Właścicielka dóbr ziemskich.
  • Zuzanna BAKKA (1860): Wdowa po b. mjr. b. WP.
  • Roman ABCZYŃSKI (1855): Dziedzic Strudzewa w pow. gostyńskim.
  • Adolf ABICHT (1860): Dr med., prof. patologii w b. Uniw. Wileńskim.
  • Edward ABRAHAM (1858): Weterynarz uzdolniony naukowo w swoim zawodzie.
  • Jan ABRAMOW (1849): Por. topografów.
  • Aleksander ABRAMOWICZ (1843): B. wojskowy.
  • Aleksander ABŁAMOWICZ (1853): Syn Ignacego i Anny z Hoffmanów, zarządzał obszernymi włościami swoich rodziców.
  • Ignacy HABDANK ABŁAMOWICZ (1854): Urodzony w Berezowcu w pow. nowogródzkim, syn Dominika, wicemarszałka trybunału wileńskiego.
  • Józef ACHTEL (1857): Nauczyciel muzyki, brał ciągły udział w muzykach wykonywanych po kościołach.
  • Eleonora z Adamów SZNEJDER (1v. Graefe) (1858): Wdowa, obywatelka m. Warszawy.
  • Henrietta z Adamów MAGUNNOWA (1844): Zmarła.
  • Karol ADAM (1861): Obywatel m. Warszawy; po krótkiej, lecz ciężkiej chorobie zmarł.
  • Antoni ADAMCZEWSKI (1855): Felczer szpitala św. Rocha w Warszawie.
  • Stanisław ADAMCZYK (1849): Ksiądz, kanonik honorowy sandomierski.
  • Jan ADAMIECKI (1858): Urzędnik zakładu warzelni soli w Ciechocinku.
  • Marcin ADAMIECKI (1847): Pomocnik naczelnika pow. włocławskiego.
  • Anna z Adamkiewiczów SIERPIŃSKA (1855): Przeżyła lat 47.
  • F. ADAMKIEWICZ (1861): Zmarł w Warszawie.
  • Anna PODGORYCZANIN-PIETROWICZ (z d. Adamowicz) (1861): Hrabina.
  • Fryderyk ADAMOWICZ (1852): Zmarł.
  • Wacław Sylwester Fortunat ADAMOWICZ (1859): Po chorobie nieodgadnionej zmarł.
  • Zofia de FUHRMANN (1839): Małżonka radcy tajnego, dyrektora głównego prezydującego w Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu.
  • Bonawentura ADAMOWSKI (1850): Emeryt, b. referent w biurze Rady Administracyjnej Król. Pol.
  • Ignacy ADAMOWSKI (1852): Uczeń sztuki typograficznej.
  • Jakub ADAMOWSKI (1845): Zmarł.
  • Józef ADAMOWSKI (1851): Uczeń kl. III szkoły powiatowej pierwszej.
  • Józefa Anastazja ADAMOWSKA (1846): Panna.
  • Mania ADAMOWSKA (1860): Zmarła.
  • Antonina z Adamskich JAWORSKA (1847): Zmarła przeżywszy lat 38.
  • Ewa BRODOWSKA (1849): Żona Stanisława Brodowskiego.
  • Jan ADAMSKI (1861): Obywatel m. Warszawy; po krótkiej, lecz ciężkiej słabości zmarł.
  • Józef ADAMSKI (1851): Blisko trzydzieści lat spędził w zawodzie wojskowym, kpt. I kl. b. Wojska Polskiego, kawaler Krzyża Wojskowego.
  • Józef ADAMSKI (1859): Radca kolegialny, mgr nauk i sztuk pięknych, nauczyciel starszy szkoły powiatowej.
  • Józefa MROZOWSKA (1845): Obywatelka Warszawy.
  • Kajetan ADAMSKI (1847): Zmarł przeżywszy lat 32.
  • Maciej ADAMSKI (1848): Handlarz.
  • Marianna z Adamskich MROZIŃSKA (1839): Zmarła.
  • Michał ADAMSKI (1857): Radca dworu, urzędnik do szczególnych poruczeń w wydziale dóbr i lasów przy Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu.
  • Stefan ADAMSKI (1854): Pisarz Instytutu św. Kazimierza w Warszawie.
  • Wawrzyniec ADAMSKI (1854): Malarz pokojowy.
  • Wincenty ADAMSKI (1850): Ksiądz, kanonik honorowy podlaski, proboszcz w m. Jastrzębiu.
  • Marcin ADASIŃSKI (1854): Obywatel Warszawy; po długiej i ciężkiej chorobie zmarł.
  • Elżbieta GRABOWSKA z d. Adée (1852): Nauczycielka szkoły rządowej żeńskiej.

Dziwna sytuacja na cmentarzu żydowskim w Lublinie

Stare nekrologi
Przykładowe dane z akt notarialnych w Łosicach (1810-1812)
Nazwisko i imię Miejsce zamieszkania Pochodzenie społeczne Rodzaj aktu Numer aktu Rok
Abramowicz hr. Aleksandrowicz hr. Łosice Szlacheckie Kancelista sądu kryminalnego - -
Czarnocka Eleonora zd. Łosice, ul. Bryk - - - -
Frankowska Anna zd. - - - - -
Kostecka Marianna zd. Łosice, zastępca wójta gm. - - - -
Łępiecka Ewa zd. Łosice; komornik - - - -
Paprocka Apolonia zd. - - - 171/1812s. 1812
Szyszkowska Marianna zd. - - - - -
Wielgorska Rozalia zd. - - - - -
Wyczotkowska Wiktoria zd. - - - 169/1812s. 1812
Zemtowa Franciszka zd. - - - - -

tags: #andrzej #litman #komornik

Popularne posty: