Nowelizacja ustawy o komornikach sądowych: kluczowe zmiany dla asesorów i komorników
Nowelizacja przepisów ustawy o komornikach sądowych przewiduje podniesienie granicy wieku odwołania komornika i asesora komorniczego z funkcji z 65 do 70 lat - tak jak w przypadku innych zawodów prawniczych. Nowelizacja znosi również sześcioletni limit trwania asesury komorniczej, dając młodym prawnikom więcej elastyczności i czasu na rozwój zawodowy.
Od 12 sierpnia 2025 r. obowiązuje ustawa z 25 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1018). Nowelizacja wprowadza zmiany w ustawie z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1458; dalej KomSądU).
Równe prawa w kwestii odwołania z urzędu w wieku 70 lat
Na mocy dotychczas obowiązujących przepisów minister sprawiedliwości odwołuje z urzędu komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli ukończył 65. rok życia. Z kolei asesora, który osiągnął taki wiek, odwołuje prezes właściwego sądu apelacyjnego. Reguły te wprowadzono w 2019 roku.
Nowelizacja przepisów ustawą z 25 czerwca 2025 r. przewiduje podniesienie granicy wieku odwołania komornika i asesora komorniczego z funkcji z 65 do 70 lat - tak jak w przypadku innych zawodów prawniczych. Zmiana ta kończy więc dyskryminujący stan prawny.
Ministerstwo Sprawiedliwości, które przygotowało nowe przepisy, argumentowało, iż sądy administracyjne w swoich orzeczeniach konsekwentnie podkreślały, że regulacja zobowiązująca ministra do odwoływania komorników po ukończeniu 65. roku życia jest sprzeczna z dyrektywą Rady UE 2000/78/WE. Stanowi bowiem przejaw dyskryminacji bezpośredniej określonej grupy zawodowej.
Podobnie sądy oceniały decyzje wydawane przez prezesa właściwego sądu apelacyjnego o odwołaniu ze stanowiska asesora komorniczego, który ukończył 65. rok życia.
Do czasu wejścia w życie tych przepisów, czyli do 31 grudnia 2018 r., obowiązywała ustawa z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Zgodnie z jej treścią Minister Sprawiedliwości odwoływał komornika ze stanowiska z chwilą ukończenia 70. roku życia. Podobne określenie wieku, którego osiągnięcie skutkowało odwołaniem ze stanowiska, dotyczyło asesora.
Jak wskazało Ministerstwo Sprawiedliwości, uzasadnieniem wprowadzonej zmiany była potrzeba wyeliminowania sprzeczności, jakie wyłaniały się na tle regulacji ustawy o komornikach sądowych obowiązującej od 1 stycznia 2019 r. wobec art. 2 ust. 2 (a) dyrektywy Rady z 27 listopada 2000 r.
Regulacja obowiązująca od 1 stycznia 2019 r. przewidywała, że Minister Sprawiedliwości odwoływał z urzędu komornika sądowego z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65. rok życia, natomiast prezes właściwego sądu apelacyjnego odwoływał z urzędu asesora komorniczego z zajmowanego stanowiska, jeżeli asesor ukończył 65. rok życia.
Zmiany odpowiadają na wyroki sądów administracyjnych i stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich, który wskazywał na dyskryminację ze względu na wiek w dotychczasowych regulacjach.
Możliwość, a nie obowiązek pracy do 70. roku życia
Przyznanie komornikom prawa do wykonywania zawodu do czasu osiągnięcia przez nich 70. roku życia nie wyłącza możliwości przejścia na emeryturę z chwilą osiągnięcia przez komornika (czy asesora) wieku uzasadniającego nabycie uprawnień emerytalnych.
Zgodnie z treścią art. 33 ust. 3 KomSądU do komornika stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W związku z tym, stosownie do art. 21 KomSądU, z chwilą osiągnięcia wieku emerytalnego komornik może przejść na emeryturę, składając Ministrowi Sprawiedliwości rezygnację ze stanowiska.
Wydłużenie wieku uprawniającego do wykonywania zawodu nie przesądza zatem, że wszyscy komornicy i asesorzy będą pozostawać czynni zawodowo do ukończenia 70 lat. Nie w każdym przypadku (np. ze względu na stan zdrowia) wykonywanie zawodu przez komornika będzie wskazane, nawet przy woli kontynuowania aktywności zawodowej.
Komornicy i asesorzy zachowują prawo do przejścia na emeryturę po nabyciu uprawnień emerytalnych, niezależnie od nowych przepisów.
Koniec sześcioletniego limitu asesury komorniczej
Podpisana ustawa znosi też maksymalny czas trwania asesury komorniczej, wynoszący obecnie 6 lat od dnia pierwszego powołania na stanowisko asesora.
Przed reformą komorniczą, która weszła w życie w styczniu 2019 roku, zawód asesora komorniczego można było wykonywać bez ograniczeń czasowych.
Twórcy nowelizacji wyszli jednak z założenia, że asesura ma służyć przygotowaniu do zawodu i wprowadzili maksymalny (sześcioletni) termin, przez który można ją sprawować. Po jego upływie asesor musi otworzyć własną kancelarię komorniczą.
W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości, z uwagi na okoliczność, że po ponad 5 latach obowiązywania ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, jest możliwe dokonanie krytycznego przeglądu zawartych w niej rozwiązań, to nowelizacja zawiera także zmiany korygujące ograniczenie do 6 lat trwania asesury komorniczej.
W stanie prawnym sprzed 12 sierpnia 2025 r. funkcjonowały dwa reżimy prawne regulujące okres, przez jaki asesor może zajmować stanowisko. Pierwszy wynikający z uprzednio obowiązującej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, która nie przewidywała czasowego ograniczenia asesury, oraz drugi wynikający ze stanu prawnego sprzed omawianej nowelizacji, który ograniczał czas trwania asesury do 6 lat.
Rozwiązanie przewidujące nieograniczony czas trwania asesury daje asesorom swobodę podjęcia decyzji o momencie wystąpienia z wnioskiem o powołanie na stanowisko komornika. Decyzja ta może być zależna od wielu czynników.
Rozwiązanie ograniczające do 6 lat czas asesury komorniczej, liczony od dnia pierwszego powołania na stanowisko asesora, skutkowałoby już w 2025 r. wygaśnięciem uprawnień zawodowych asesorów, w sytuacji gdyby nie wystąpili o powołanie ich na stanowisko komornika.
Podwójny reżim statusu asesora stanowił niezrozumiałe uprzywilejowanie jednych asesorów wobec innych. Jak wskazywał resort sprawiedliwości, zasadny więc był powrót do poprzednich rozwiązań ustawowych, w których nie było określonej daty granicznej zmuszającej asesora do złożenia wniosku o powołanie na stanowisko komornika w chwili, w której mógłby nie być na to gotowy.
Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało projekt nowelizacji ustawy o komornikach sądowych. Po wejściu w życie nowych przepisów komornicy i asesorzy będą mogli pracować do 70. roku życia. Nowelizacja znosi również sześcioletni limit czasu trwania asesury komorniczej.
Powrót do bezterminowej asesury oraz rozszerzenie kompetencji przysługujących asesorom komorniczym zapowiada Ministerstwo Sprawiedliwości. „W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości zasadnym jest niezwłoczny powrót do asesury bezterminowej. Rozwiązanie przewidujące nieograniczony czas trwania asesury daje bowiem asesorom komorniczym swobodę podjęcia decyzji o momencie wystąpienia z wnioskiem o powołanie na stanowisko komornika” - pisze w odpowiedzi na poselską interpelację Maria Ejchart, wiceminister sprawiedliwości.
Dzięki zmianie przepisów asesorzy zyskają elastyczność w planowaniu kariery, a system egzekucyjny - stabilność kadrową.
#050 Czy z KOMORNIKIEM da się dogadać? jak wygląda egzekucja komornicza w 2026 r |Przemysław Małecki
Kim jest asesor komorniczy i czym zajmuje się komornik sądowy?
Asesor komorniczy to osoba, która po ukończeniu aplikacji komorniczej, zdała egzamin komorniczy i po zaopiniowaniu przez izbę komorniczą, została powołana przez prezesa właściwego sądu apelacyjnego na stanowisko asesora.
Podczas asesury asesor zdobywa doświadczenie niezbędne do pełnienia zawodu komornika sądowego poprzez wykonywanie określonych przepisami prawa, wybranych czynności egzekucyjnych.
Komornikiem sądowym może zostać osoba, która uzyska tytuł magistra prawa, co otwiera jej drogę do ukończenia aplikacji komorniczej. Oprócz ogólnego kryterium, kandydat na komornika sądowego musi spełnić wymagania szczegółowe, określone w ustawie o komornikach sądowych.
Komornik sądowy zajmuje się przede wszystkim prowadzeniem egzekucji sądowej. Stosując określone prawem środki przymusu, komornik sądowy dąży do wyegzekwowania z majątku dłużnika należności dla wierzyciela. Może to być np. egzekucja z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych, z praw majątkowych, czy z nieruchomości.
Komornik sądowy wykonuje m.in. postanowienia o zabezpieczeniu środka dowodowego, postanowienia nakazujące wydanie środka dowodowego w postępowaniu w sprawach własności intelektualnej czy postanowienia o zabezpieczeniu spadku lub sporządzanie spisu inwentarza.
Na zlecenie sądu albo na wniosek powoda, zobowiązanego przez sąd, komornik sądowy doręcza adresatowi zawiadomienia sądowe, pisma procesowe oraz inne dokumenty sądowe za potwierdzeniem odbioru i oznaczeniem daty. Podejmuje również czynności zmierzające do ustalenia aktualnego adresu zamieszkania adresata.
Szczegółowo działania, które podejmuje komornik sądowy, wylicza ustawa z 22 marca 2018 r.
Ustawa z 25 czerwca br. o zmianie ustawy o komornikach sądowych została podpisana przez Prezydenta Andrzeja Dudę 24 lipca br.
tags: #asesor #komorniczy #w #nowej #ustawie