Tytuł wykonawczy ZUS po odebraniu upomnienia – co musisz wiedzieć
Egzekucja należności wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest jednym z najgorszych scenariuszy, jaki może spotkać przedsiębiorcę. Warto zrobić wszystko, co możliwe, aby do tego nie dopuścić. Jeżeli zaś do tego dojdzie, należy wiedzieć, jak postępować. Zarządzanie finansami firmy musi uwzględniać obowiązki związane z płaceniem podatków i składek na ZUS. Ignorowanie tych zobowiązań może szybko prowadzić do poważnych problemów finansowych.
ZUS oraz inni publiczni wierzyciele są bardzo skuteczni w egzekwowaniu należności. Warto więc dowiedzieć się, jakie koszty wiążą się z egzekucją rozpoczętą przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Koszty egzekucyjne ZUS to wszystkie opłaty, jakie ustawodawca przewidział w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. To na podstawie tej ustawy prowadzona jest egzekucja należności w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, których zdecydowana większość dotyczy niewywiązywania się przez zobowiązanego z płatności składek ZUS.
Dlatego najlepszym rozwiązaniem pozostaje niedopuszczanie do tego, aby koszty egzekucyjne ZUS w ogóle powstały. Oczywiście najprostszym rozwiązaniem jest tutaj bieżące regulowanie pełnej kwoty składek, jaką należy wpłacać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Koszty upomnienia - ile wynoszą i kiedy nie są potrzebne?
Wysłanie upomnienia osobie zalegającej z zapłatą podatków czy składek ZUS jest obowiązkowe. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego może nastąpić dopiero po 7 dniach od doręczenia upomnienia. Koszty upomnienia są określone w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie wysokości kosztów upomnienia skierowanego przez wierzyciela do zobowiązanego przed wszczęciem egzekucji administracyjnej. Wynoszą one 11,60 zł. Wcześniej (przed 17 października 2015 r.) koszty upomnienia były powiązane z kosztami wysyłki listu poleconego Pocztą Polską (czterokrotna wartość opłaty dodatkowej pobieranej przez Pocztę Polską za polecenie przesyłki listowej). To powodowało, że każda zmiana przez Pocztę Polską ceny listów poleconych powodowała zmianę wysokości kosztów upomnienia.
Przy egzekucji administracyjnej obowiązuje zasada, że najpierw trzeba wysłać upomnienie. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia (art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Dlatego właśnie urząd skarbowy czy ZUS najpierw wysyłają upomnienie, a dopiero potem wszczynają egzekucję.
Pisemne upomnienie powinno zawierać:
- Wezwanie do wykonania obowiązku (np. zapłaty zaległego podatku, składek ZUS).
- Zagrożenie skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Koszty upomnienia a zapłata zaległości po jego otrzymaniu
Z chwilą doręczenia upomnienia, powstaje obowiązek zapłaty kosztów upomnienia. Jeśli koszty upomnienia nie zostaną zapłacone, podlegają one przymusowemu ściągnięciu. Stosuje się dla nich takie same zasady, jak dla wyegzekwowania kosztów prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dlatego po otrzymaniu upomnienia, należy zapłacić nie tylko zaległy podatek czy składki z odsetkami, ale też zapłacić 11,60 zł kosztów upomnienia.
Zgodnie z art. 62 § 1a Ordynacji podatkowej, jeżeli na podatniku ciążą koszty doręczonego upomnienia, dokonaną wpłatę zalicza się w pierwszej kolejności na poczet tych kosztów. Jeżeli podatnik płaci zaległości po otrzymaniu upomnienia, a jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, to jego wpłata zostanie zaliczona w pierwszej kolejności na koszty upomnienia.
Upomnienie to ostrzeżenie przed egzekucją
Otrzymane upomnienie należy traktować nie tylko jako przypomnienie o konieczności zapłaty zaległości. To także ostrzeżenie, że za chwilę może zostać wszczęte postępowanie egzekucyjne w administracji. Upomnienia nie warto więc lekceważyć. Urzędy nie mają obowiązku wysyłania kolejnego ostrzeżenia o zamiarze wszczęcia egzekucji. Kolejne pismo może więc być już pismem o zajęciu rachunku bankowego czy wynagrodzenia. Spowoduje to konieczność poniesienia dodatkowych kosztów - tym razem związanych z wszczęciem postępowania egzekucyjnego w administracji.
Kiedy upomnienie nie jest potrzebne?
Od zasady, że najpierw trzeba wysłać upomnienie, a dopiero potem wszczynać egzekucję administracyjną, są wyjątki. Ich lista jest zawarta w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017 r. poz. 131 z późn. zm.).
Egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy:
- Należności pieniężnych, w przypadku których, na podstawie przepisów szczególnych, przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu zostało doręczone wezwanie do zapłaty.
- Należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.
- Należności wynikających z orzeczeń, którym nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
- Sytuacji, gdy ponownie wszczynana jest wcześniej umorzona egzekucja.
Przykład 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego wysłał podatnikowi upomnienie z powodu zaległości w zapłacie podatku. Ponieważ podatek nie został zapłacony, zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne. W jego trakcie nie udało się ustalić majątku podatnika, z którego można by egzekucję skutecznie prowadzić. W rezultacie postępowanie egzekucyjne zostało umorzone (art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Po roku urząd skarbowy uzyskał informację, że podatnik podjął pracę zarobkową. Może ponownie wszcząć egzekucję, bo został ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych (art. 61 ustawy). W takim przypadku nie trzeba wysyłać podatnikowi kolejnego upomnienia. Ponowna egzekucja może więc zostać wszczęta “z zaskoczenia”.
Koszty upomnienia w tytule wykonawczym
Koszty upomnienia podlegają egzekucji administracyjnej, co wynika z art. 2 § 1 pkt 9a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Egzekucja kosztów upomnienia nie wymaga doręczenia upomnienia, co wynika z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia.
W części D TW-1(5) „Dane dotyczące należności pieniężnych” w poz. 11 wpisuje się datę doręczenia upomnienia (można wpisać więcej niż jedną datę doręczenia upomnienia). Natomiast w aplikacji eTW w przypadku zaznaczenia opcji „doręczenie upomnienia” należy wskazać datę doręczenia. W przypadku doręczenia więcej niż jednego upomnienia, należy dodać kolejną datę za pomocą przycisku „Dodaj kolejną datę”.
W przypadku wystawiania tytułów wykonawczych obejmujących należności pieniężne, których dotyczy jedno upomnienie, wierzyciel wykazuje koszty upomnienia w tytule wykonawczym obejmującym należność pieniężną o najwcześniejszym terminie płatności. Zasada powyższa wynika z § 6 rozporządzenia z dnia 18 listopada 2020 r. w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych.
Rola ZUS w postępowaniu egzekucyjnym
Naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Podkreślamy, że dyrektor oddziału ZUS występuje w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w podwójnej roli: jako organ egzekucyjny oraz jako wierzyciel. W postępowaniu egzekucyjnym reprezentuje wierzyciela, jakim jest ZUS. Jako wierzyciel w postępowaniu ZUS wydaje postanowienia zawierające stanowisko wierzyciela. Na postanowienia te nie przysługuje jednak zażalenie (art. 83c ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).
Postępowanie egzekucyjne prowadzi organ egzekucyjny właściwy dla miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Jeżeli egzekucja prowadzona przez dyrektora oddziału ZUS jest nieskuteczna i zastosowane środki nie powodują odzyskania zaległych kwot, przekazuje on prowadzenie postępowania egzekucyjnego naczelnikowi urzędu skarbowego. Ten może więcej.
Nadzór nad egzekucją administracyjną sprawują organy wyższego stopnia wobec organów właściwych do wykonywania tej egzekucji. Ustawa nie określa zasad, na których podstawie ustala się organy wyższego stopnia. Dlatego zgodnie z art. 18 ustawy odpowiednio stosuje się art. 17 kodeksu postępowania administracyjnego. Przy dyrektorze oddziału ZUS należy zwrócić uwagę na art. 83c ust. 1 ustawy o sus.
Ponadto ustawa zawiera także inne uprawnienia, które organy nadzoru mogą realizować w okolicznościach określonych w przepisach. Chodzi np. o sprawowanie zwierzchniego nadzoru i kontroli przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i organy egzekucyjne w zakresie egzekucji należności pieniężnych, co należy do ministra finansów.
Zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego
Niekiedy postępowanie egzekucyjne nie może być prowadzone. W postępowaniu egzekucyjnym mogą wystąpić przejściowe przeszkody, które uniemożliwiają jego prowadzenie. Zgodnie z art. 60 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej - te okoliczności powodują, że egzekwowany obowiązek przestaje być wymagalny i nie może być dochodzony w postępowaniu. O zawieszenie postępowania może wystąpić zarówno z urzędu organ egzekucyjny, jak i wierzyciel oraz zobowiązany.
Zawieszenie nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Na żądanie wierzyciela, za zgodą organu egzekucyjnego, zobowiązany może wypłacać pieniądze z zajętych rachunków, gdy przedstawi dokumenty świadczące o tym, że musi ponieść określone wydatki. Uchylenie czynności egzekucyjnych następuje w postanowieniu, na które przysługuje zażalenie.
Zawieszone postępowanie podejmuje się po ustaniu przeszkody. Może to nastąpić z urzędu i na wniosek wierzyciela. Gdy do zawieszenia doszło na żądanie wierzyciela, także podjęcie tego postępowania wymaga jego wniosku. Powinien go złożyć przed upływem 12 miesięcy od złożenia żądania w sprawie zawieszenia.
Zmiany w rozliczaniu składek przez ZUS
20 listopada 2024 r. weszły w życie przepisy, które porządkują rozliczanie składek przez ZUS. Chodzi o koszty upomnienia, które płatnik składek powinien zapłacić, jeśli takie upomnienie z ZUS otrzyma (i nie będzie wobec niego wszczęte postępowanie egzekucyjne). Po zmianie przepisów z wpłaty dokonanej przez płatnika ZUS w pierwszej kolejności pokryje właśnie te koszty, a z pozostałej kwoty pokryje odsetki i składki. Ponadto nowelizacja rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, wprowadza zasady rozliczania składek w okresie tzw. wakacji składkowych, z których przedsiębiorcy mogą korzystać od grudnia 2024 r.
Jak działa KOMORNIK? Jak Rozłożyć DŁUG NA RATY u Komornika? Jak Dogadać się z Komornikiem?
Możliwości wnioskowania o rozłożenie na raty lub umorzenie
Jeżeli pełna egzekucja nie jest możliwa, najpierw spłacane są koszty egzekucji, a dopiero później inne należności. Dlatego warto rozważyć ubieganie się o rozłożenie kosztów egzekucyjnych na raty, a nawet całości należności wobec ZUS. Aczkolwiek drugi z tych wniosków należy złożyć, zanim dojdzie do egzekucji. Zwykle warunki spłaty, takie jak termin i wysokość rat, są korzystniejsze dla dłużnika. Dodatkowo możliwe jest umorzenie części lub całości kosztów egzekucyjnych.
Jeżeli jesteś przedsiębiorcą, należy także podać, o jaki rodzaj pomocy publicznej się ubiegasz (najczęściej będzie to pomoc de minimis). Warto pamiętać, że przed złożeniem zus-rd-wrk-01 - wniosku o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych, należy dokładnie uzasadnić swoją sytuację finansową, zwłaszcza jeżeli jest to związane z działalnością gospodarczą. Wniosek o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych ZUS zawiera dane identyfikacyjne wnioskodawcy oraz wysokość zadłużenia. Natomiast umorzenie - w całości lub w części - kosztów postępowania egzekucyjnego dopuszczalne jest, jeżeli przemawia za tym ważny interes zobowiązanego lub publiczny. Standardowo do takiego umorzenia dochodzi na wniosek.
Jak wspomniałem wcześniej, obowiązek zapłaty kosztów egzekucyjnych prędzej czy później się pojawi. Dlatego najlepszym sposobem na zarządzanie tymi kosztami jest unikanie rozpoczęcia postępowania egzekucyjnego. Warto więc wcześniej postarać się o rozłożenie należności na raty lub ich umorzenie, zamiast czekać, aż ZUS rozpocznie egzekucję.
Koszty egzekucyjne ZUS nieodłącznie wiążą się z każdym postępowaniem, którego celem jest wyegzekwowanie zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Dokładną ich wysokość ustala się proporcjonalnie do sumy samych zaległości. Skoro koszty wiążą się z czynnościami egzekucyjnymi, to z punktu widzenia dłużnika najlepszą metodą ich uniknięcia jest niedopuszczenie do tego, aby ZUS rozpoczął egzekucję.
tags: #czas #na #tytul #wykonawczy #zus #po