Koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym
Postępowanie egzekucyjne stanowi kolejny krok dla wierzyciela, który pomimo uzyskania np. prawomocnego wyroku, w dalszym ciągu nie został zaspokojony. Jedną z istotnych kwestii zastępstwa przez profesjonalnego pełnomocnika jest uprawnienie do żądania przyznania przez komornika zwrotu kosztów zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym. Jest to forma rekompensaty za koszty poniesione na obsługę prawną, która ma na celu neutralizację kosztów zlecenia prowadzenia sprawy stronie wygrywającej.
Przedmiotową kwestię zwrotu kosztów zastępstwa w postępowaniu egzekucyjnym regulują przepisy prawa, w szczególności Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. oraz Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. Koszty te są zależne od wartości przedmiotu sporu i mogą wynosić od kilkudziesięciu do kilkunastu tysięcy złotych.
Niecelowa egzekucja komornicza - kto ponosi koszty?
Najczęściej w przypadku postępowania egzekucyjnego koszty obciążają dłużnika. Co jednak, gdy miała miejsce niecelowa egzekucja? Dotyczy to sytuacji, gdy np. nakaz zapłaty doręczono na nieprawidłowy adres, dłużnik już spłacił dług, lub wierzyciel wszczął egzekucję przeciwko osobie zmarłej. W takich przypadkach koszty powinny obciążać wierzyciela.
Kluczowe jest słowo "celowego" w odniesieniu do kosztów niezbędnych do przeprowadzenia egzekucji. Zgodnie z art. 770 § 1 k.p.c., dłużnik powinien zwrócić wierzycielowi koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji. Ogólne przepisy dotyczące kosztów postępowania (art. 98-110 k.p.c.) mają odpowiednie zastosowanie do postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z uzasadnieniem uchwały Sądu Najwyższego z 8 marca 2013 r., pojęcie "niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego" pozwala na pewne uelastycznienie. Chodzi tu o sytuację, w której w chwili wszczęcia postępowania czynności komornika nie mogły doprowadzić do zrealizowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a wierzyciel jeszcze przed złożeniem wniosku egzekucyjnego mógł się o tym dowiedzieć i nie składać wniosku egzekucyjnego.
Ważne zastrzeżenie: Ocena niecelowości wszczęcia postępowania egzekucyjnego dokonywana jest zawsze na moment jego inicjowania przez wierzyciela. Gdy egzekucja przestaje być zasadna dopiero w trakcie jej trwania (np. dłużnik uzyskuje przywrócenie terminu na sprzeciw) - takie postępowanie nie będzie uznane za wszczęte niecelowo, bo w chwili wszczęcia było celowe.
Kiedy egzekucja jest niecelowa? Lista przesłanek
Polskie prawo nie zawiera zamkniętego katalogu sytuacji, w których egzekucję uznaje się za niecelową. Ocena zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Na podstawie aktualnej doktryny i orzecznictwa wyróżnia się następujące przesłanki:
- Doręczenie nakazu zapłaty na błędny adres - tytuł nie powstał skutecznie (SR Gdańsk-Południe, XII 1 Co 1984/23)
- Spełnienie świadczenia przez dłużnika przed złożeniem wniosku egzekucyjnego (Art. 30 u.k.k., doktryna)
- Śmierć dłużnika przed wszczęciem egzekucji (Uchwała SN III CZP 6/23 z 5.04.2024 r.)
- Ogłoszenie upadłości dłużnika (SR Gdańsk-Południe, XII 1 Co 185/25; zob. też etapy postępowania upadłościowego)
- Wskazanie we wniosku osoby niebędącej dłużnikiem (Art. 30 u.k.k. wprost)
- Wierzyciel wiedział o pozbawieniu tytułu wykonalności lub o przesłankach do tego (Doktryna, komentarz do art. 770 k.p.c.)
- Egzekucja na podstawie zrealizowanego tytułu (dług spłacony) (Art. 30 u.k.k., uchwała SN III CZP 109/12)
Art. 29 vs art. 30 u.k.k. - ile płaci wierzyciel?
Ustawa o kosztach komorniczych przewiduje dwa odrębne mechanizmy obciążenia wierzyciela opłatą:
| Przepis | Sytuacja | Opłata |
|---|---|---|
| Art. 29 ust. 1 | Umorzenie na wniosek wierzyciela lub z braku aktywności (art. 824 § 1 pkt 4 k.p.c.) | 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania |
| Art. 30 | Oczywiście niecelowe wszczęcie egzekucji lub wskazanie osoby niebędącej dłużnikiem | 10% egzekwowanego świadczenia |
Opłata stosunkowa wynosi minimum 150 zł, maksimum 50 000 zł (art. 25 u.k.k.). W przypadku art. 30 komornik nie ściąga opłaty od dłużnika, a pobraną opłatę mu zwraca. Wyjątek od art. 29 stanowi sytuacja, gdy wierzyciel wykaże, że przyczyną umorzenia było spełnienie świadczenia przez dłużnika w terminie miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji - wtedy opłata obciąża dłużnika, nie wierzyciela.
Najnowsze orzecznictwo
Uchwała SN z 5 kwietnia 2024 r. (III CZP 6/23) stanowi kluczowe orzeczenie w tej materii. Sąd Najwyższy orzekł, że złożenie przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji przeciwko zmarłemu dłużnikowi może stanowić oczywiście niecelowe wszczęcie postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 30 u.k.k. SN złagodził tym samym swoje wcześniejsze stanowisko z uchwały z 27 stycznia 2022 r. (III CZP 36/22), stwierdzając jednocześnie, że badanie przez wierzyciela zdolności sądowej dłużnika byłoby sprzeczne z wymogami praktyki obrotu.
Warto również zwrócić uwagę na orzeczenie SR Gdańsk-Południe, XII 1 Co 708/24 (21 stycznia 2025 r.), gdzie sąd nie uwzględnił skargi dłużnika, uznając wszczęcie i prowadzenie egzekucji za celowe. Pokazuje to, że nie każdy upadek tytułu oznacza automatycznie niecelowość wszczęcia - orzeczenia są kazuistyczne i zależą od okoliczności.
Kolejne orzeczenie, SR Gdańsk-Południe, XII 1 Co 185/25 (28 maja 2025 r.), dotyczy niecelowego wszczęcia egzekucji przez fundusz wobec dłużnika znajdującego się w upadłości. Komornik umorzył postępowanie z uwagi na oczywiście niecelowe wszczęcie i obciążył wierzyciela opłatą 10% na podstawie art. 30 u.k.k.
Zmiana stawek zastępstwa prawnego od 2025 r.
Rozporządzeniem z 23 grudnia 2024 r. Minister Sprawiedliwości podwyższył stawki minimalne za czynności radców prawnych i adwokatów o 100%. W omawianej sprawie (XII 1 Co 1984/23) koszty zastępstwa zasądzono w kwocie 917 zł. Przy nowych stawkach analogiczna sprawa dałaby dłużnikowi zwrot znacząco wyższy. Zasada obliczania pozostała bez zmian: przy egzekucji innej niż z nieruchomości - 25% stawki podstawowej z § 2 rozporządzenia.
Jak zaskarżyć postanowienie komornika - krok po kroku
Jeśli komornik obciążył Cię kosztami niecelowej egzekucji, masz prawo zaskarżyć jego postanowienie na podstawie art. 767 k.p.c.:
- Termin: Wnieś skargę w terminie tygodniowym od dnia doręczenia postanowienia (lub powzięcia wiadomości o czynności) - termin nieprzekraczalny!
- Gdzie złożyć: Skargę wnosi się do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności. Komornik w ciągu 3 dni sporządza uzasadnienie i przekazuje akta do sądu rejonowego właściwego dla siedziby komornika.
- Treść skargi: Skarga musi określać zaskarżoną czynność, zarzuty, wniosek o zmianę/uchylenie + uzasadnienie (wymogi pisma procesowego, art. 126 k.p.c.).
- Opłata: Opłata sądowa od skargi wynosi 100 zł.
- Wstrzymanie egzekucji: Wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania automatycznie. Trzeba złożyć odrębny wniosek o zawieszenie/wstrzymanie i uprawdopodobnić szkodę (wniosek razem ze skargą).
- Rozpoznanie: Sąd rozpoznaje skargę w terminie tygodniowym (termin instrukcyjny), w praktyce: 1-3 miesiące.
Skarga na czynności komornika. 1 błąd i przegrywasz sprawę!
W przypadku niecelowego wszczęcia egzekucji (np. na skutek podania błędnego adresu przez wierzyciela) koszty postępowania egzekucyjnego powinny w całości obciążać wierzyciela, a nie dłużnika - zgodnie z art. 770 § 1 k.p.c. w zw. z art. 30 ustawy o kosztach komorniczych. Należy zaskarżyć postanowienie komornika na podstawie art. 767 k.p.c. Skargę wnosi się do komornika w terminie tygodniowym od doręczenia postanowienia. Opłata wynosi 100 zł. Skarga powinna zawierać zarzuty, wniosek o zmianę postanowienia i uzasadnienie.
Koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu egzekucyjnym są ustalane dla radcy prawnego bądź adwokata na podstawie stawki obliczonej zgodnie z wartością przedmiotu sprawy, z modyfikacjami zależnymi od rodzaju egzekucji. Przy egzekucji z nieruchomości koszty te wynoszą 50% stawki obliczonej na podstawie § 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, natomiast przy egzekucji innego rodzaju - 25% tej stawki. Koszty te mogą stanowić znaczne obciążenie finansowe dla dłużnika, dlatego ważne jest, aby być świadomym tych opłat.
tags: #czy #komornik #moze #przyznac #wyzsze #koszty