Czy komornik może zająć trzynastą emeryturę? Praktyczny przewodnik po ochronie świadczeń dodatkowych
W ostatnim czasie wielu klientów Ośrodka Doradztwa Finansowego i Konsumenckiego w Warszawie pytało, czy 13 emerytura podlega egzekucji komorniczej. Jednorazowe świadczenie tzw. „13 emerytura” przysługuje pobierającym, m.in.: emerytury i renty z ZUS, emerytury i renty rolnicze (KRUS), emerytury i renty służb mundurowych, emerytury pomostowe, świadczenia i zasiłki przedemerytalne, renty socjalne, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, renty inwalidów wojennych i wojskowych, i rodzicielskie świadczenie uzupełniające. Wszyscy emeryci i inni uprawnieni otrzymają ją w kwocie 1 250 zł brutto, wraz z emeryturą za kwiecień; tyle od marca ma, bowiem wynosić minimalna emerytura, a jej wysokość decyduje o wysokości trzynastki. Czy działaniom komornika podlega także trzynasta emerytura? Nie. Komornik nie może dokonać egzekucji z „trzynastki”.
Podstawy prawne ochrony trzynastej emerytury
Ważną kwestią jest także zakaz potrąceń. Otóż zgodnie z ustawą o jednorazowym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów nie można dokonać potrąceń i egzekucji z „trzynastki”. Nie jest, zatem możliwe zajęcie komornicze tego świadczenia. Co zrobić, jeśli okaże się, że potrącenia komornicze objęły także trzynastą emeryturę? Warto wiedzieć jak przebiega w praktyce postępowanie egzekucyjne. Organ egzekucyjny, czyli komornik zajmuje konta dłużnika, ale w wypadku emerytur zanim świadczenie wpłynie na konto bankowe, wcześniej ZUS lub KRUS faktyczne naliczy kwoty zajęcia. Po odliczeniu kwoty zajęcia, świadczenie jest przelewane na konto bankowe świadczeniobiorcy bądź bezpośrednio do rąk emeryta lub rencisty poprzez przekaz pocztowy. Gdy świadczenie trafia na konto to zgodnie z obowiązującymi przepisami środki na kontach bankowych także podlegają ochronie w kwocie równej 75 proc. minimalnego wynagrodzenia - w 2020 r. wynosi ona 1950 zł (75 proc. z 2600 zł).
Dlaczego trzynasta emerytura jest chroniona w całości
Reasumując: z przepisów wynika jednoznacznie, że trzynasta emerytura nie może podlegać zajęciu komorniczemu, jednak gdyby stało się inaczej należy niezwłocznie skontaktować się z poszczególnymi jednostkami, związanymi z procesem wypłacania trzynastej emerytury. W 2026 roku seniorzy mogą liczyć na dodatkowe wsparcie w postaci trzynastej i czternastej emerytury, które mają ułatwić pokrycie codziennych wydatków. W praktyce jednak nawet te świadczenia mogą napotkać trudności, na przykład w związku z egzekucją komorniczą lub błędami bankowymi.
Jak postępować, gdy 13. emerytura zostanie niesłusznie zajęta?
Dodatkowe roczne świadczenia pieniężne dla emerytów i rencistów, czyli tzw. trzynasta i czternasta emerytura, korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Przepisy wyraźnie stanowią, że środki wypłacane w ramach tych świadczeń nie podlegają potrąceniom ani egzekucji. Ochrona obejmuje całą kwotę świadczenia - bez względu na wysokość zadłużenia czy rodzaj prowadzonej egzekucji. Tym samym trzynasta i czternasta emerytura trafiają w całości do uprawnionego emeryta lub rencisty.
Procedury praktyczne ochrony i zgłaszania błędów
- Jeżeli komornik zajmuje 13. emeryturę, niezwłocznie poinformować o tym prowadzącego postępowanie.
- Jeżeli zajęta kwota nie została przekazana wierzycielowi, komornik powinien zwrócić ją w możliwie krótkim czasie.
- W przypadku problemów z odzyskaniem środków możliwe jest złożenie skargi na czynności komornika lub wystąpienie do prezesa właściwego sądu rejonowego z wnioskiem o nadzór.
- Skontaktować się z bankiem prowadzącym rachunek i złożyć reklamację; bank powinien sprawdzić, czy doszło do błędnej identyfikacji przelewu i zwrócić nienależnie pobrane środki.
- Po wyjaśnieniu sprawy możliwe jest zwrócenie nienależnie pobranych środków, ponieważ przepisy wyłączają zarówno trzynastą, jak i czternastą emeryturę spod egzekucji.
Automatyczne wypłaty i wysokość 13. i 14. emerytury w 2026 r.
Przypomnijmy, w 2026 r. zarówno trzynasta, jak i czternasta emerytura będą wynosiły równowartość minimalnej emerytury, czyli 1 978,49 zł brutto. Trzynasta emerytura wypłacana jest automatycznie razem z kwietniową emeryturą lub rentą, bez konieczności składania odrębnego wniosku. Czternasta emerytura trafia do seniorów w drugiej połowie roku, najprawdopodobniej we wrześniu. Czternasta emerytura działa nieco inaczej: pełne świadczenie przysługuje osobom, których emerytura lub renta nie przekracza 2 900 zł brutto; przy wyższych świadczeniach stosowana jest zasada „złotówka za złotówkę”.
Zwykła emerytura a egzekucja długów w 2026 roku
W odróżnieniu od trzynastej i czternastej emerytury, standardowe świadczenie emerytalne nie jest w pełni chronione przed zajęciem komorniczym. Limit potrąceń wynosi maksymalnie 25% emerytury brutto, co oznacza, że senior zachowuje 75% świadczenia na codzienne wydatki. Długi alimentacyjne mają natomiast najwyższy priorytet w egzekucji - komornik może pobrać nawet 60% emerytury, co pozostawia 40% na bieżące potrzeby. Należności publicznoprawne i egzekucje karne obejmują możliwość potrącenia maksymalnie 50% w pewnych scenariuszach. Kwoty wolne od zajęcia w 2026 r. wynoszą m.in. 1 401,57 zł jako minimum ochronne przy standardowych egzekucjach, z wyjątkiem alimentów, które mają wyższe dopuszczalne potrącenia.
Kwoty wolne od zajęcia i ich specyfika w 2026 r.
W 2026 r. kwoty wolne od potrąceń i egzekucji obejmują różne kategorie: 339,76 zł dla DPS/ZOL/ZPO, 1 121,28 zł dla świadczeń zaliczkowych i podobnych, 849,42 zł dla należności alimentacyjnych oraz 1 401,57 zł dla innych należności egzekwowanych. Emeryci stanowią około 20% społeczeństwa (około 7,39 mln osób). Zaledwie 4% z nich ma długi, co przekłada się na 271,5 tys. seniorów i łączną zaległość ponad 5 mld zł (średnio 18,7 tys. zł na osobę).
Podstawa prawna
Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów; Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2025 r. poz.).
Najczęściej zadawane pytania
- Czy trzynasta emerytura może być zajęta związkiem z normalną egzekucją? Nie - zgodnie z ustawą nie podlega potrąceniom ani egzekucji.
- Czy czternasta emerytura może być zajęta? Nie - 14. emerytura także objęta jest ochroną i nie podlega egzekucji.
- Co zrobić w razie błędnego zajęcia 13. emerytury? Należy podjąć natychmiastowe działania opisane wyżej w punktach praktycznych.
13. i 14. EMERYTURA do LIKWIDACJI! Ekspert mówi wprost
Trzynasta emerytura to jedyne świadczenie okresowe o tym charakterze, które nie podlega zajęciu komorniczemu. Ochrona ta obejmuje zarówno egzekucję bezpośrednią ze świadczenia, jak i egzekucję z rachunku bankowego, na który zostało ono przekazane. W praktyce jednak poprawne oznaczenie przelewów oraz świadomość prawna seniora mogą zminimalizować ryzyko błędnych potrąceń. W sytuacjach krytycznych warto zwrócić się o pomoc do rzecznika praw obywatelskich lub organizacji wspierających osoby starsze.
tags: #czy #komornik #moze #zabrac #trzynastke