Czy komornik może zająć wynagrodzenie za pracę w Polsce?
Bierna postawa wobec spłaty zadłużenia może wiązać się dla nas z wizytą komornika. Może on rozpocząć swoje działania po wydaniu przez sąd odpowiedniego orzeczenia. Wówczas rozpoczyna się tzw. proces egzekucji komorniczej. Jak wygląda zajęcie wynagrodzenia? Czy komornik może zająć całą wypłatę, czy tylko jej część? Zgodnie z przepisami Kodeksu Postępowania Cywilnego (art. 880 do 888) komornik może zająć wynagrodzenie, ale na ściśle określonych zasadach. Komornik ma obowiązek wysłania do pracodawcy pisma o zajęciu wynagrodzenia pracownika, powołując się na wyrok sądu zaopatrzony w klauzulę wykonalności.
Niezależnie od tego z jakiego miasta jest komornik, czy będzie to komornik Racibórz, czy z innego rewiru, to w 2024 roku wzrost minimalnego wynagrodzenia za pracę wpływa na kwoty, które komornik sądowy może zająć z wynagrodzenia dłużnika. Od 1 lipca minimalne wynagrodzenie wzrasta do 4300 zł brutto, co zwiększa kwotę wolną od zajęcia komorniczego do 3225 zł. Komornik ma prawo zająć część wynagrodzenia, jednak musi pozostawić określoną kwotę wolną od potrąceń. W przypadku dłużników alimentacyjnych komornik może zająć nawet 60% pensji, niezależnie od jej wysokości. Egzekucja komornicza obejmuje zarówno wynagrodzenia z umowy o pracę, jak i umowy zlecenie. Wierzyciel może uzyskiwać należności poprzez egzekucję komorniczą, a komornik zajmie odpowiednią część kwoty wynagrodzenia dłużnika, zgodnie z przepisami prawa. Komornik sądowy, prowadząc egzekucję, musi odliczyć składki na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy oraz inne ustawowe potrącenia. W przypadku dłużników alimentacyjnych komornik może zająć większą część wynagrodzenia, aby zabezpieczyć alimenty.
W 2024 r., zasady dotyczące zajęcia komorniczego wynagrodzenia zostały ponownie zmienione, co może wpłynąć na wielu pracowników oraz emerytów. Komornik mógł zająć wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia, a nawet umowy o dzieło, pozostawiając kwotę wolną od potrąceń wynoszącą 2700 zł netto. Przepisy jednak się zmieniły - zarówno w przypadku umowy zlecenia, jak i pozostałych form. Egzekucja komornicza prowadzona jest w oparciu o kodeks pracy oraz kodeks postępowania cywilnego i na tej podstawie jest kierowana do dłużnika wynagrodzenia. W artykule szczegółowo omówimy, jakie kwoty komornik może zabrać z wypłaty oraz jakie środki na koncie bankowym są wolne od zajęcia przez komornika. W przypadku dłużników alimentacyjnych komornik może zabrać aż 60 proc. wynagrodzenia pochodzącego z różnych źródeł, nie pozostawiając wiele na koncie bankowym.
Kwota wolna od zajęcia
Kwota zajęcia komorniczego z wynagrodzenia uzależniona jest od wysokości płacy minimalnej. Od 1 stycznia 2024 roku kwota wolna od zajęcia komorniczego wynosi 3181,50 zł. Kwota ta nie obowiązuje dłużników alimentacyjnych - w ich przypadku komornik może zająć maksymalnie 60 proc. W związku z podwyżką minimalnego wynagrodzenia, od 1 lipca 2024 roku kwota wolna od zajęcia komorniczego wzrośnie do 3225 zł. Dzięki temu na koncie dłużnika pozostanie większa suma pieniędzy. Pracodawca dokonuje potrąceń komorniczych z wynagrodzenia za pracę po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, zaliczki na podatek dochodowy oraz wpłat do PPK.
Zgodnie z przepisami Kodeksu Postępowania Cywilnego (art. 880 do 888) komornik może zająć wynagrodzenie, ale na ściśle określonych zasadach. Kwota zajęcia zależna jest od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Od 1 stycznia 2022 r. wynosi ona 3010 zł brutto. Poza minimalną kwotą, której nie może zająć komornik, w przepisach prawa obowiązują również maksymalne progi potrącenia komorniczego. Obowiązują one w przypadkach, gdy osoba zarabia kwotę większą niż stawka minimalna. W przypadku zwykłego długu osoby zatrudnionej na umowę o pracę, komornik może zająć 50% wynagrodzenia miesięcznego. Inaczej sytuacja ma się w przypadku długów alimentacyjnych. W zależności od źródła dochodu komornik może zająć inną kwotę wynagrodzenia.
Od 1 stycznia 2025 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wyniesie 4666 zł brutto. W związku z tym, kwota wolna od zajęcia komorniczego na koncie bankowym wyniesie 3499,50 zł. Komornik będzie mógł zająć 75% tej kwoty, czyli 2624,63 zł. Po potrąceniach zaś musi zostać kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę. Od 4 666 zł, bo tyle wynosić będzie najniższa krajowa od 1 stycznia 2025 r., będzie to 3 499,50 zł.
Jednocześnie dłużnikowi musi pozostać do dyspozycji kwota 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2025 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4666 złotych brutto, co przekłada się na ochronę 3499,50 zł miesięcznie). Oznacza to, że osoba zatrudniona na umowę o pracę zawsze zachowuje część dochodu wolną od egzekucji.
Egzekucja z umów cywilnoprawnych i innych świadczeń
Jak działa to w przypadku umowy zlecenia lub umowy o dzieło? Zgodnie z art. 833 Kodeksu postępowania cywilnego kwotę wolną od potrąceń z wynagrodzenia stosuje się odpowiednio do wszystkich powtarzających się świadczeń, których celem jest zapewnienie utrzymania albo stanowiących jedyne źródło dochodu dłużnika, będącego osobą fizyczną. Oznacza to, że jeśli osoba zadłużona wykaże, że otrzymywane w ramach umowy zlecenie wynagrodzenie powtarza się i stanowi jedyne źródło dochodu, może zdarzyć się tak, że komornik nie zajmie całej kwoty z tego zarobku. Inaczej wygląda sytuacja przy umowach cywilnoprawnych - w takich przypadkach ochrona przysługuje tylko wtedy, gdy umowa zlecenia lub o dzieło stanowi jedyne źródło utrzymania i ma charakter powtarzalny.
Osobom starszym również zdarza się wpaść w pętlę zadłużenia. Warto wiedzieć, że zarówno świadczenia emerytalne, jak i rentowe nie są wolne od potrąceń komorniczych, jednak również w tych przypadkach obowiązuje kwota wolna od zajęcia. Od roku 2019 podlega ona corocznej waloryzacji zgodnie z zasadami przyznawania emerytur i rent. Co do zasady komornik może egzekwować maksymalnie 25% wysokości emerytury.
Zasiłek dla bezrobotnych podczas egzekucji komorniczej traktowany jest tak, jak wynagrodzenie ze stosunku pracy. Reguluje to art. 833 Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten stosuje się odpowiednio do zasiłków dla bezrobotnych, dodatków aktywizacyjnych, stypendiów oraz dodatków szkoleniowych, wypłacanych na podstawie przepisów Ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. A zatem w przypadku dłużników niealimentacyjnych komornik nie może zająć środków pochodzących z zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ kwota zasiłku jest niższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Poza typowym wynagrodzeniem za pracę w oparciu o różnego rodzaju umowy, w ramach świadczeń dodatkowych możemy otrzymywać również różnego rodzaju dodatkowe wynagrodzenia lub być w posiadaniu rzeczy, które może zająć komornik.
Egzekucja z konta bankowego
Zgodnie z prawem wolne od zajęcia przez komornika na koncie bankowym są środki w wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zajęcie rachunku bankowego polega na przekazaniu środków finansowych na konto bankowe komornika. Zajęciem objęte są środki, które aktualnie znajdują się na rachunku oraz te, które wpłyną na konto w przyszłości.
Sam proces egzekucji komorniczej z konta bankowego jest uregulowany w Kodeksie postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 889 kodeksu postępowania cywilnego najpierw komornik przesyła do banku, w którym dłużnik posiada rachunek, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej dłużnika pochodzącej z rachunku bankowego do wysokości należności będącej przedmiotem egzekucji (wraz z kosztami egzekucyjnymi). Bank wzywa, by nie dokonywał wypłat z rachunku bez jego zgody - do wysokości zajętej wierzytelności. Nakazuje, by bank przekazał bezzwłocznie zajętą kwotę na pokrycie należności albo zawiadomił komornika w terminie siedmiu dni o przeszkodzie do przekazania zajętej kwoty.
Jednocześnie komornik zawiadamia dłużnika o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu przy tym odpis tytułu wykonawczego. Pieniądze, które udało się wyegzekwować wskutek zajęcia, komornik następnie przekazuje wierzycielowi lub wierzycielom.
Środki z programu 800+ oraz świadczeń rodzinnych są wyłączone spod egzekucji - w przypadku ich zajęcia należy poinformować bank i komornika. Jeśli na rachunku znajdują się wspólne środki (np. z małżonkiem), komornik może zająć tylko część należącą do dłużnika.
Co wolne jest od zajęcia?
Egzekucja komornicza jest narzędziem umożliwiającym wierzycielowi odzyskanie należności, jednak przepisy prawa chronią dłużników przed całkowitą utratą środków do życia. Istnieje grupa świadczeń i dochodów, których komornik nie może zająć. Warto poznać te wyjątki, by zrozumieć, jakie pieniądze pozostają bezpieczne w przypadku postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego i ustaw szczególnych, komornik nie może zająć świadczeń o charakterze socjalnym, rodzinnych ani niektórych rent i zasiłków.
Wolne od zajęcia są również alimenty otrzymywane przez osobę uprawnioną - niezależnie od formy, w jakiej są przekazywane. W praktyce oznacza to, że środki te nie mogą zostać przekierowane na spłatę innych zobowiązań, nawet jeśli wpłyną na rachunek bankowy dłużnika. Dlatego np. środki z programu 500+ są chronione przed zajęciem.
Prawa dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym
Dłużnik w postępowaniu egzekucyjnym ma określone prawa. Może uzyskać informacje o wysokości zadłużenia i kosztach egzekucyjnych oraz złożyć skargę na czynności komornika do sądu (art. 767 kodeksu postępowania cywilnego). Skargę wnosi się w terminie tygodniowym od dnia dokonania czynności, gdy strona lub osoba, której prawo zostało przez czynność komornika naruszone bądź zagrożone, była przy czynności obecna lub była o jej terminie zawiadomiona; w innych przypadkach - od dnia zawiadomienia o dokonaniu czynności strony lub osoby, której prawo zostało przez czynność komornika naruszone bądź zagrożone, a w braku zawiadomienia - od dnia powzięcia wiadomości przez skarżącego o dokonanej czynności. Skargę na zaniechanie przez komornika dokonania czynności wnosi się w terminie tygodniowym od dnia, w którym skarżący dowiedział się, że czynność miała być dokonana. Zgodnie z przepisami wnosi się ją do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności lub zaniechał jej dokonania. Ma on następnie trzy dni na sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej czynności i przekazuje je wraz ze skargą i aktami sprawy do właściwego sądu, chyba że skargę w całości uwzględnia. Sąd na jej rozpoznanie ma tydzień od dnia wpływu skargi do sądu.
Jednocześnie dłużnik powinien współpracować z komornikiem - ignorowanie pism i unikanie kontaktu nie rozwiąże problemu. Jest zobowiązany do informowania organu egzekucyjnego o zmianie miejsca zamieszkania oraz swojej sytuacji majątkowej. Zgodnie z art. 300 par. 1 kodeksu karnego osoba, która ukrywa, niszczy, zbywa lub uszkadza swój majątek w celu uniknięcia spłaty zobowiązań, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Wobec licznych obowiązków i obaw związanych z egzekucją pojawia się pytanie - jak jej uniknąć? Aby uniknąć egzekucji, należy odpowiednio wcześnie reagować na trudności finansowe. Warto negocjować z wierzycielem, składać wnioski o rozłożenie długu na raty lub korzystać z mediacji. Jeśli egzekucja już trwa, warto rozmawiać z komornikiem, informować o swojej sytuacji majątkowej, zawodowej i rodzinnej, odbierać korespondencję i nie unikać kontaktu. Na pewno postępowanie egzekucyjne nie oznacza, że sytuacja jest bez wyjścia.
Film edukacyjny z zakresu egzekucji komorniczej z wynagrodzenia za pracę
Kontakt z firmą windykacyjną, taką jak KRUK, może dać szansę na polubowne załatwienie sprawy i spłatę długu w dogodnych ratach oraz wspólnie ustalonym terminie.
tags: #czy #komornik #moze #zajac #wynagrodzenie #za