Czy komornik może zająć wynagrodzenie opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej?
Osoba całkowicie ubezwłasnowolniona jest pozbawiona możliwości dokonywania czynności prawnych. Nie może np. podarować lub sprzedać swojego majątku, nie może niczego wartościowego kupić, wynająć mieszkania, zobowiązać się do wykonania jakiegoś dzieła lub zlecenia, nie może przyjąć darowizny lub sporządzić testamentu. Dla osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej sąd ustanawia opiekuna prawnego. Zostaje on powołany do ochrony jego interesów osobistych i majątkowych, dlatego dokonuje tych czynności, tak by były prawnie skuteczne.
Osoba częściowo ubezwłasnowolniona ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Potrzebuje pomocy przy prowadzeniu swoich spraw, ale jej stan nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia całkowitego. Może zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego, jak bieżące zakupy, usługi (np. fryzjerskie), rozporządzać zarobkiem oraz dokonywać czynności dotyczących przedmiotów oddanych tej osobie do swobodnego użytku. Nie może natomiast samodzielnie zaciągać zobowiązań oraz rozporządzać swoimi prawami. Wymagana jest do tego zgoda ustanowionego kuratora. Do reprezentowania podopiecznego i zarządzania jego majątkiem kurator jest uprawniony tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi.
Zadaniem opiekuna jest dbanie o to, aby ubezwłasnowolniony miał środki do życia, a w razie ich braku, powinien dochodzić dla niego odpowiednich świadczeń. Musi zadbać, aby miał zapewnioną opiekę lekarską, by sobie nie szkodził i nie stwarzał zagrożenia dla innych osób. Zadaniem kuratora jest opieka nad majątkiem i sprawami życiowymi osoby częściowo ubezwłasnowolnionej. Podobnie jak opiekun prawny, ma dbać o to, aby jego podopieczny miał środki do życia, zapewnioną opiekę lekarską, ale nie jest zobowiązany do ponoszenie jakichkolwiek nakładów i wydatków na rzecz podopiecznego.
Wynagrodzenie dla opiekuna prawnego
Sąd opiekuńczy przyznaje, na żądanie opiekuna lub kuratora, stosowne wynagrodzenie. Pokrywane jest ono z dochodów lub majątku osoby, dla której opiekun lub kurator jest ustanowiony. Zgodnie z art. 162 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wniosek o przyznanie wynagrodzenia należy złożyć do sądu opiekuńczego (sądu rejonowego - wydziału rodzinnego i nieletnich. Właściwy do rozpoznania wniosku jest sąd, który ustanowił opiekę lub sąd w miejscu zamieszkania podopiecznego. Wynagrodzenie mające postać świadczenia okresowego stanowi zasadę. Opiekun może o nie wystąpić w każdym czasie sprawowania opieki. Należy się ono za pełny czas opieki, a nie jedynie za okres od wniesienia żądania do jej zakończenia.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy nie wskazuje ani kwoty wynagrodzenia, ani w przypadku wynagrodzenia okresowego częstotliwości wypłat. Brak jest również wskazania, czy chodzi o wynagrodzenie brutto, czy netto. Przyznane przez sąd wynagrodzenie powinno być stosowne. Przy ustalaniu jego wysokości sąd bierze pod uwagę zakres niezbędnej pieczy opiekuna i związany z tym nakład pracy.
Wynagrodzenia nie przyznaje się, jeżeli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny lub gdy sprawowanie opieki czyni zadość zasadom współżycia społecznego, np. gdy opiekun jest osobą majętną a podopieczny z racji pokrewieństwa z opiekunem jest uprawniony do uzyskiwania od niego alimentów lub w sytuacji, gdy podopieczny przekazał cały swój majątek podopiecznemu. Nie można jednak rozumieć tego ograniczenia w ten sposób, że pewnym osobom, np. W myśl art. Wynagrodzenie opiekuna przyznane przez sąd jest świadczeniem z pomocy społecznej. Stosownie do art. 53a ustawy z 2 marca 2004 r. o pomocy społecznej, jego kwota nie może w stosunku miesięcznym przekraczać 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres poprzedzający dzień przyznania wynagrodzenia.
Kontrowersje wokół wynagrodzenia opiekunów
Ludzie skarżą się, że sądy nie przyznają rodzicom czy bliskim wynagrodzenia za stałą opiekę nad członkiem rodziny, który tego wymaga. Według kodeksu rodzinnego wynagrodzenia nie przyznaje się m.in., jeżeli opieka „czyni zadość zasadom współżycia społecznego”. Niektóre sądy na tej podstawie uznają, że nawet bardzo zaangażowana, pełna poświęcenia opieka powinna być bezpłatna.
Problem taki miał miejsce w Sądzie Okręgowym w Poznaniu. Matka, Anna P., złożyła wniosek o przyznanie jej wynagrodzenia 700 zł miesięcznie za sprawowanie opieki nad synem od 16 lat. Syn jest całkowicie ubezwłasnowolniony, nie ma żadnego majątku, a jego utrzymanie wiele kosztuje. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej był przeciwny uwzględnieniu wniosku matki, twierdząc, że sprawowanie opieki przez matkę czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
Podstawą wniosku był art. 162 par. 1 i 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wynika z niego, że sąd opiekuńczy przyzna opiekunowi za sprawowanie opieki na jego żądanie stosowne wynagrodzenie okresowe albo wynagrodzenie jednorazowe w dniu ustania opieki lub zwolnienia go od niej. Wynagrodzenia nie przyznaje się, gdy nakład pracy opiekuna jest nieznaczny lub gdy sprawowanie opieki jest związane z pełnieniem funkcji rodziny zastępczej albo czyni zadość zasadom współżycia społecznego.
Sąd Rejonowy oddalił wniosek matki. Złożyła ona apelację, twierdząc, że rozstrzygnięcie jest niesłuszne i krzywdzące. Syn w wieku 34 lat nie potrafi wykonywać najprostszych czynności życia codziennego. Całe swoje życie podporządkowała opiece nad nim. Na syna otrzymuje alimenty od jego ojca, byłego męża, w wysokości 400 zł miesięcznie. Gmina na apelację Anny P. odpowiedziała negatywnie: matka otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 3200 zł i nie ma powodów, aby otrzymała kolejne wsparcie od państwa. Obecny mąż Anny P. jest emerytem, a jego emerytura wynosi 4 tys. zł.
Sąd Okręgowy zauważył, że zasadą jest odpłatność opieki, ale od zasady są wyjątki. Można orzec inaczej, jeśli nakład pracy opiekuna jest nieznaczny albo sprawowanie opieki wynika z zasad współżycia. Sędzia kierujący pytanie do SN Tomasz Żak zauważył, że jeśli nie czyni się zadość zasadom współżycia społecznego, to wynagrodzenie powinno być przyznane. Wykładnia językowa prowadzi zatem, jego zdaniem, do absurdalnych wniosków i niczego nie wyjaśnia. Odwołując się do wykładni celowościowej: wynagrodzenie nie należy się, gdy bezpłatna opieka jest zgodna z zasadami współżycia społecznego. I z taką sytuacją mamy tu do czynienia - wskazał SO. Obowiązek moralny wsparty jest tu obowiązkiem macierzyńskim. Ponadto, jak zauważył sędzia sprawozdawca, wynagrodzenia nie przyznaje się, gdy jego przyznanie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, np. gdy opieka jest sprawowana w sposób niewłaściwy albo gdy opiekun trwoni majątek.
PRAWNIK ODPOWIADA. Opiekun prawny. Jakie są jego uprawnienia? #poradyprawne #prawo #prawnik
Egzekucja komornicza a osoby niepełnosprawne
Rolą komornika jest egzekwowanie orzeczeń sądowych w myśl zasad szeroko pojętego dobra wymiaru sprawiedliwości. Egzekucja komornicza obejmuje obszerny katalog osób, w tym również takie, które borykają się z ciężarem niepełnosprawności. Termin egzekucji komorniczej określa procedurę zajęcia majątku dłużnika na poczet spłaty należności wobec wierzyciela. To ostateczne rozwiązanie w toczącym się postępowaniu zmierzającym do odzyskania nieuregulowanych długów. Postępowanie komornicze powinno zostać optymalnie dopasowane do indywidualnej sytuacji dłużnika. Celem egzekucji jest szybkie i skuteczne odzyskanie długu, procedura podlega jednak określonym ograniczeniom. Przepisy prawa jednoznacznie wskazują na listę dóbr oraz świadczeń przysługujących dłużnikowi, które są zwolnione z egzekucji komorniczej.
We wskazanym przez ustawodawcę katalogu znajdują się m.in. rzeczy niezbędne do prowadzenia gospodarstwa domowego i codziennego użytku, środki pieniężne do wysokości określonej kwoty, świadczenia alimentacyjne, renty socjalne, dodatki rodzinne. We wrześniu 2014 roku, w zapisach kodeksu cywilnego wprowadzono regulację, według której komornik nie może zająć niektórych dóbr, będących własnością osoby niepełnosprawnej. Mając na względzie poszanowanie minimum egzystencji dłużnika ustawodawca wyłączył spod egzekucji komorniczej przedmioty niezbędne z uwagi na stan niepełnosprawności lub członków jego rodziny. Obowiązująca litera prawa rozszerzyła katalog rzeczy niepodlegających egzekucji o ruchomości, które są niezbędne do normalnego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej. Dzięki wprowadzonym przepisom niepełnosprawny dłużnik nie może zostać w toku postępowania egzekucyjnego pozbawiony m.in. przedmiotów codziennego użytku, mebli, pościeli, odzieży, zapasów żywności i opału, środków do utrzymania zwierząt gospodarskich, przedmiotów niezbędnych do nauki, pracy zarobkowej i wykonywania praktyk religijnych.
W myśl ogólnie obowiązujących przepisów komornik nie może zająć też środków farmaceutycznych i lekarstw potrzebnych na okres trzech miesięcy, ochroną objęte są również pościel, bielizna, ubrania codzienne, zapasy żywności i opału wystarczające na okres jednego miesiąca. Ochronie podlegają też sprzęt i narzędzia umożliwiające podjęcie dodatkowego zarobku, przedmioty służące do nauki, do wykonywania praktyk religijnych, odznaczenia i papiery osobiste. Wyłączona jest egzekucja komornicza alimentów, świadczeń wypłacanych na rodzinę w ramach programu 500+, dodatków rodzinnych, wypłacanych dla sierot zupełnych.
Dla wielu niepełnosprawnych istotnym zagadnieniem jest katalog ruchomości, które podlegają zajęciu komorniczemu. Jedną z nich jest samochód, ponieważ według przepisów wchodzi w skład przedmiotów, które podlegają zajęciu. Jeżeli jednak dłużnik wykaże, że pojazd jest niezbędny ze względu na niepełnosprawność, może uniknąć takiej egzekucji. W przypadku niepełnosprawnych dłużników wielu kontrowersji dostarcza zagadnienie zajęcia komorniczego dofinansowania z PFRON-u. Orzecznictwo sądów wskazuje jednoznacznie, że pieniądze wypłacane na rachunek bankowy beneficjenta w ramach takiego wsparcia nie stanowią środków przyznanych przez Skarb Państwa na specjalne cele (np. stypendia), które nie podlegają egzekucji komorniczej. Nie mogą jednak podlegać zajęciu przedmioty, sprzęt finansowany ze środków PFRON jak np.
tags: #czy #komornik #moze #zajac #wynagrodzenieopiekunowi #nad