Komornik a zwrot z PFRON: Co powinieneś wiedzieć?
Egzekucja komornicza to ostateczne rozwiązanie w toczącym się postępowaniu zmierzającym do odzyskania nieuregulowanych długów. Rolą komornika jest egzekwowanie orzeczeń sądowych w myśl zasad szeroko pojętego dobra wymiaru sprawiedliwości. Termin egzekucji komorniczej określa procedurę zajęcia majątku dłużnika na poczet spłaty należności wobec wierzyciela. Postępowanie komornicze powinno zostać optymalnie dopasowane do indywidualnej sytuacji dłużnika. Celem egzekucji jest szybkie i skuteczne odzyskanie długu, procedura podlega jednak określonym ograniczeniom.
Przepisy prawa jednoznacznie wskazują na listę dóbr oraz świadczeń przysługujących dłużnikowi, które są zwolnione z egzekucji komorniczej. We wskazanym przez ustawodawcę katalogu znajdują się m.in. świadczenia wypłacane na rodzinę w ramach programu 500+, dodatki rodzinne, wypłacane dla sierot zupełnych, alimenty. Wyłączona jest egzekucja komornicza alimentów, świadczeń wypłacanych na rodzinę w ramach programu 500+, dodatków rodzinnych, wypłacanych dla sierot zupełnych.
W odniesieniu do obowiązujących w Polsce przepisów pod pojęciem niepełnosprawności należy rozumieć stan fizyczny, psychiczny albo umysłowy osoby, który trwale lub okresowo utrudnia bądź uniemożliwia wypełnianie jej ról społecznych, zawodowych. Generalnie o tym, co może zabrać komornik osobie niepełnosprawnej traktują powszechne regulacje. We wrześniu 2014 roku, w zapisach kodeksu cywilnego wprowadzono regulację, według której komornik nie może zająć niektórych dóbr, będących własnością osoby niepełnosprawnej. Mając na względzie poszanowanie minimum egzystencji dłużnika ustawodawca wyłączył spod egzekucji komorniczej przedmioty niezbędne z uwagi na stan niepełnosprawności lub członków jego rodziny. Obowiązująca litera prawa rozszerzyła katalog rzeczy niepodlegających egzekucji o ruchomości, które są niezbędne do normalnego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej. Dzięki wprowadzonym przepisom niepełnosprawny dłużnik nie może zostać w toku postępowania egzekucyjnego pozbawiony m.in. środków farmaceutycznych i lekarstw potrzebnych na okres trzech miesięcy, pościeli, bielizny, ubrań codziennych, zapasów żywności i opału wystarczających na okres jednego miesiąca. Ochronie podlegają też sprzęt i narzędzia umożliwiające podjęcie dodatkowego zarobku, przedmioty służące do nauki, do wykonywania praktyk religijnych, odznaczenia i papiery osobiste.
Dla wielu niepełnosprawnych istotnym zagadnieniem jest katalog ruchomości, które podlegają zajęciu komorniczemu. Jedną z nich jest samochód, ponieważ według przepisów wchodzi w skład przedmiotów, które podlegają zajęciu. Jeżeli jednak dłużnik wykaże, że pojazd jest niezbędny ze względu na niepełnosprawność może uniknąć takiej egzekucji. Zgodnie z art. 829 pkt 9 Kodeksu postępowania cywilnego, egzekucji nie podlegają przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członków jego rodziny. To prawna tarcza, która chroni Wasz spokój. Co to oznacza w praktyce? Sprzęt medyczny niezbędny do życia i terapii (np. specjalistyczne łóżka, materace), ortopedyczny, środki pomocnicze (np. wózki inwalidzkie, kule) są chronione przed zajęciem. Co kluczowe, w przypadku tych przedmiotów ich wartość nie ma żadnego znaczenia.
Nie. Zasiłek pielęgnacyjny, świadczenia z pomocy społecznej (w tym środki z PFRON na likwidację barier) oraz renta socjalna są w całości wolne od egzekucji. Nie mogą jednak podlegać zajęciu przedmioty, sprzęt finansowany ze środków PFRON jak np. wózki inwalidzkie, czy samochody przystosowane do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Komornik nie ma prawa zająć żadnych przedmiotów niezbędnych ze względu na niepełnosprawność Twoją lub członka Twojej rodziny. Dotyczy to w szczególności sprzętu rehabilitacyjnego (np. specjalistyczne łóżka, materace), ortopedycznego, środków pomocniczych (np. wózki inwalidzkie, kule). Co do zasady, samochód specjalnie przystosowany do potrzeb osoby niepełnosprawnej (np. z rampą, specjalnymi mechanizmami) i niezbędny do jej codziennego funkcjonowania i rehabilitacji jest chroniony przed egzekucją. Kluczowe jest udowodnienie komornikowi jego niezbędności. Twoim najpotężniejszym argumentem będzie decyzja o dofinansowaniu zakupu pojazdu ze środków PFRON. Jeśli posiadasz taki dokument, dla każdego komornika będzie to jasny sygnał, że samochód jest narzędziem wyrównywania szans, a jego zajęcie byłoby rażącym naruszeniem zasad współżycia społecznego.
A co ze sprzętem AGD i RTV? Obawy często dotyczą też zwykłego wyposażenia mieszkania. Tutaj prawo również Cię chroni, niezależnie od kwestii niepełnosprawności. Jest tu jednak jeden haczyk: ochrona dotyczy sprzętów, których wartość „znacznie nie przekracza przeciętnej wartości nowych przedmiotów danego rodzaju”. Oznacza to, że jeśli posiadasz zwykłą, kilkuletnią lodówkę, jest ona bezpieczna.
Komornik może zablokować rachunek bankowy niepełnosprawnego dłużnika w celu pobrania środków należnych na pokrycie długu. Skoro na kontach bankowych obowiązuje kwota wolna od zajęcia komorniczego w wysokości 3000 złotych to prawdopodobnie dotyczy to również gotówki, którą dłużnik posiada. Zgodnie z prawem, komornik ma prawo przeszukać mieszkanie, ale nie ma prawa zabrać do 3 tysięcy złotych. Wszystkie pieniądze ponad tę kwotę komornik może zabrać.
W przypadku środków pochodzących z programów finansowanych ze środków unijnych mówimy o ustawowym wyłączeniu możliwości przeprowadzenia z nich egzekucji cywilnej. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy egzekwowana wierzytelność powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone. Zgodnie z art. 831 § 1 pkt 2a Kodeksu postępowania cywilnego nie podlegają egzekucji środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Chodzi tu o środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, a także niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu. Mowa też o innych środkach pochodzących ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi. W myśl art. 831 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, w przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 1-2a i 7 tego przepisu, nie podlegają egzekucji również sumy i świadczenia w naturze już wypłacone lub wydane. W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 2a ww. przepisu, nie podlegają egzekucji również środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu. Mowa o projekcie, na który były przeznaczone środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków Unii Europejskiej.
Potwierdzeniem tego stanowiska jest uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2015 r. (sygn. akt III CZP 104/14), zgodnie z którą „według art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c., nie podlegają egzekucji środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych”. Sąd Najwyższy wskazuje, że „przepis art. 831 § 2 k.p.c. rozciąga wyłączenie spod egzekucji środków określonych w art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c. na środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne”. Takie, które powstały w ramach realizowania projektu, na który je przeznaczono, są wyłączone spod egzekucji. W opinii Sądu Najwyższego decydujące dla wyznaczenia granic przedmiotowych wyłączenia spod egzekucji jest pochodzenie środków, do których kierowana jest egzekucja. Nie jest najważniejsze to, jaki tytuł prawny do tych środków ma dłużnik, wobec którego prowadzona jest egzekucja.
Co do zwrotów z PFRON, sytuacja jest bardziej złożona. Orzecznictwo sądów wskazuje jednoznacznie, że pieniądze wypłacane na rachunek bankowy beneficjenta w ramach takiego wsparcia nie stanowią środków przyznanych przez Skarb Państwa na specjalne cele (np. stypendia), które nie podlegają egzekucji komorniczej. Niepełnosprawny nie otrzymuje wynagrodzenia w pełnej wysokości, ponieważ komornik prowadzi wobec niego egzekucję zaległych należności. Z tego powodu na jego konto trafia więc niższa pensja, niż wynika to z kwoty zgłaszanej w PFRON. Czy na tej podstawie fundusz będzie mógł odmówić przyznania dofinansowania? Nie - odpowiada „DGP”. Pracodawca może dokonywać potrąceń z wynagrodzenia pracownika z zajęć komorniczych lub sądowych, pod warunkiem że wynika to z umowy zawartej pomiędzy tymi osobami. W takich przypadkach PFRON uzna bowiem, że pracodawca poniósł koszty wynagrodzenia, a część uposażenia zatrudnionego została potrącona na poczet jego zobowiązań.
Stanowisko Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych wskazuje, że komornik ma prawo zająć środki wypłacane z PFRON pracownikom niepełnosprawnym na finansowanie ich rehabilitacji. Pracodawca, mając wiedzę o zajęciach komorniczych, nie powinien takiego wsparcia pracownikowi udzielać. W niektórych sytuacjach brak finansowania leków czy też dojazdów do pracy może skutecznie uniemożliwić osobie niepełnosprawnej kontynuację pracy i wykluczyć ją z rynku pracy. Może więc zasadne byłoby objęcie tych środków wyłączeniem spod egzekucji.
Obawy pracodawców (dysponentów PFRON) budzi także konieczność weryfikacji prawa do wsparcia i w przypadku stwierdzenia, że uprawniony pracownik ma zajęcia komornicze odmowy udzielenia pomocy. Czy taka postawa pracodawcy nie stanowi naruszenia zasady równego traktowania i nie spotka się z zarzutem dyskryminacji w zatrudnieniu?
Jeżeli komornik popełni błąd lub nadinterpretuje prawo, Twoim narzędziem jest skarga na czynności komornika. Masz na jej złożenie tylko 7 dni od daty zajęcia. W piśmie należy precyzyjnie opisać zajęty przedmiot i powołać się na konkretny przepis, który go chroni (np. art. 829 pkt 9 KPC w przypadku wózka inwalidzkiego). Musisz działać natychmiast. Masz 7 dni od dnia zajęcia, aby złożyć do komornika oficjalną skargę na czynności komornika. W skardze należy powołać się na odpowiednie przepisy prawa.
Komornik fakty i mity #biznesbezpułapek
Możesz jak najbardziej wpłynąć na komornika, aby pokazał Ci dokładny wykaz wpłaty i zadłużenia. Zagrożenie skargą jest w tym przypadku zasadne.
tags: #czy #komornik #moze #zajac #zwrot #z