Spędzająca sen z powiek, każdego przedsiębiorcy zalegającego w spłacie swoich zobowiązań jest z pewnością obawa przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego w związku z ich długiem. Jednak, aby miało to miejsce potrzebny jest tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Podstawą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest tytuł wykonawczy. Powstaje on po uprzednim wystąpieniu wierzyciela o zaopatrzenie tytułu egzekucyjnego w klauzulę wykonalności. Dopiero po jego uzyskaniu, sprawa może trafić do komornika. Egzekucja obejmuje całość wykazanego zadłużenia, gdzie osoba zobowiązana do jego uregulowania odpowiada całym swoim majątkiem.
Organ egzekucyjny nie ma prawa do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zatem sprzeciwy dłużnika, dotyczące istnienia lub wysokości świadczenia są w tym przypadku bezpodstawne.
W sytuacji, gdy dłużnik w dalszym ciągu uchyla się od zaspokojenia wierzyciela, nie pozostaje nic innego jak skierować sprawę do komornika. Aby się to jednak mogło wydarzyć, niezbędne jest posiadanie tytułu wykonawczego. Czym jest więc tytuł wykonawczy, jakie są jego charakterystyczne cechy i zastosowanie? Zachęcamy do lektury.
Aby wierzyciel mógł skutecznie domagać się wszczęcia postępowania egzekucyjnego tj. tytuł wykonawczy. Jak stanowi art. Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. W ten oto dość lakoniczny sposób, ustawodawca podpowiada jakie elementy składają się na tytuł wykonawczy. A więc po kolei: czym jest sam tytuł egzekucyjny i co to takiego klauzula wykonalności?

Tytuł egzekucyjny jest składową tytułu wykonawczego, ale nie są to słowa będące wobec siebie synonimami. Sam tytuł egzekucyjny nie jest bowiem podstawą do wszczęcia egzekucji, chociaż faktycznie jego nazwa bywa nieco myląca. Warto znać jednak podstawowe cechy, które je różnią. Znajomość tytułów wykonawczych, a więc dokumentów, których skuteczne przedłożenie przez wierzyciela jest warunkiem wszczęcia postępowania przez komornika, ocenić należy w kategoriach wiedzy zupełnie fundamentalnej, w szczególności wówczas, gdy nie chodzi o tytuły nietypowe, rzadko spotykane w praktyce, lecz o tytuły tak elementarne, jak orzeczenia sądów krajowych” - jest to orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu orzeczenie sądu prawomocne.
Doktryna wypracowała ogólną definicję tytułu egzekucyjnego, z której wynika, że jest to to dokument sądowy lub urzędowy stwierdzający istnienie i zakres nadającego się do egzekucji roszczenia wierzyciela oraz istnienie oraz zakres obowiązku prawnego dłużnika. Co do zasady, każdy tytuł egzekucyjny powinien posiadać w swojej treści kilka obligatoryjnych elementów. Po pierwsze, powinien wskazywać dokładnie roszczenie, którego istnienie między wierzycielem a dłużnikiem ustala. Po drugie, powinien jasno wskazywać zakres roszczenia wierzyciela wobec dłużnika i odwrotnie - zakres obowiązku dłużnika. I po trzecie, pożądane jest aby tytuł egzekucyjny określał termin spełnienia świadczenia oraz jego wysokość.
Ustawodawca precyzyjnie w art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego wskazuje katalog dokumentów, które wypełniają powyższe przesłanki. Są to:
Drugą częścią składową tytuły wykonawczego jest klauzula wykonalności. Jest to dokument, w którym sąd stwierdza, że dany tytuł egzekucyjny jest jednocześnie tytułem wykonawczym. To z kolei oznacza, że wszelkie organy, urzędy i osoby, których wyrok dotyczy, mają obowiązek go zrealizować i podporządkować się zawartym tam wytycznym.
Co do zasady klauzulę wykonalności nadaje sąd pierwszej instancji, w którym sprawa się toczyła lub toczy. Zgodnie z art. 782 Kodeksu postępowania cywilnego, klauzulę wykonalności nadaje sąd w na wniosek wierzyciela. Sąd z urzędu nadaje klauzulę wykonalności tylko takiemu tytułowi egzekucyjnemu, który został wydany w postępowaniu wszczętym z urzędu, a także innemu tytułowi egzekucyjnemu w części, w jakiej obejmuje grzywnę lub karę pieniężną orzeczoną w postępowaniu cywilnym lub koszty sądowe w sprawach cywilnych przysługujące Skarbowi Państwa.
Uwaga na wyjątek od reguły! Nie ma bowiem konieczności składania wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, jeśli sąd wydał nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym. W takich okolicznościach klauzula wykonalności zostanie nadana z urzędu przez sąd, po uprawomocnieniu się owego nakazu.
Do wniosku o nadanie klauzuli wierzyciel musi załączyć tytuł egzekucyjny. W odpowiedzi na wniosek sąd wydaje postanowienie. Czyni to w składzie jednoosobowym lub też może go zastąpić referendarz sądowy. W praktyce klauzula zostaje „dopisana” lub „doczepiona” na trwałe do tytułu egzekucyjnego, poprzez przybicie specjalnej pieczątki lub dołożenie odrębnego arkusza papieru. Jej brzmienie, na gruncie przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności, wygląda następująco:
W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, [data] Sąd /Referendarz sądowy w Sądzie [właściwy sąd] stwierdza, że niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości / w zakresie ….. oraz poleca wszystkim organom, urzędom oraz osobom, których to może dotyczyć, aby postanowienia tytułu niniejszego wykonały, a gdy o to prawnie będą wezwane, udzieliły pomocy.
Nadanie klauzuli wykonalności powinno nastąpić w terminie trzech dni od złożenia wniosku. W niektórych przypadkach będzie także konieczność uiszczenia opłaty (m.in. w przypadku nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika lub na tytuł egzekucyjny inny niż orzeczenie sądu, ugoda sądowa, nakaz zapłaty albo ugoda zawarta przed mediatorem).

Do 2017 roku w obrocie prawnym istniał także szczególny rodzaj tytułu egzekucyjnego, zwany bankowym tytułem egzekucyjnym. Podstawą prawną funkcjonowania tego rozwiązania, były przepisy ustawy Prawo bankowe. Owy bankowy tytuł egzekucyjny był dokumentem, który stwierdzał tylko i wyłącznie istnienie wierzytelności dłużników wobec banków. Uprawnione do jego wystawiania podmioty - banki, instytucje kredytowe czy syndycy - mogły w uproszczony sposób, bez konieczności prowadzenia postępowania sądowego, uzyskiwać klauzule wykonalności na wystawionych przez siebie bankowych tytułach egzekucyjnych. Aby taki tytuł mógł zostać wystawiony, roszczenie, którego dotyczył tytuł, musiało wynikać bezpośrednio z umowy między bankiem a dłużnikiem i być wymagalne. Ponadto, dłużnik ten musiał dokonać z bankiem czynności bankowej (a w przypadku kredytobiorców dokonać zabezpieczenia na rzecz banku i zaprzestać spłacania należności w terminie) oraz złożyć pisemne oświadczenie wobec banku o dobrowolnym poddaniu się egzekucji.
W 2015 roku nad konstytucyjnością przepisów w zakresie bankowego tytułu egzekucyjnego pochylił się Trybunał Konstytucyjny. Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2015 roku orzekł, że przepisy zezwalające instytucjom na wystawianie bankowych tytułów egzekucyjnych naruszają zasadę równości i w konsekwencji są niekonstytucyjne. Tym samym, możliwość prowadzenia postępowań w oparciu o bankowe tytuły egzekucyjne została zniesiona.
„szczególna rola banków w gospodarce rynkowej oraz ich odpowiedzialność za pieniądze powierzone im przez deponentów mogą uzasadniać, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, wyposażenie banków w instrumenty prawne ułatwiające dochodzenie należności od klientów. Nie mogą być to jednak instrumenty tak dolegliwe dla klientów (dłużników) jak bankowy tytuł egzekucyjny” .
Posiadanie tytułu wykonawczego otwiera wierzycielowi drogę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że może on złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji do komornika. Komornik natomiast - o ile dłużnik będzie posiadał majątek - będzie w stanie odzyskać dla wierzyciela należność.
Na mocy Kodeksu postępowania cywilnego tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności jest tytułem wykonawczym, chyba że ustawa stanowi inaczej. Tytuł wykonawczy jest natomiast podstawą egzekucji. Co do zasady klauzula potwierdza więc zdatność tytułu egzekucyjnego. Istnieje szeroki, zamknięty katalog rodzajów tytułów egzekucyjnych. Reguluje to m.in. art. 777 Kodeksu postępowania cywilnego. orzeczenie sądu lub referendarza sądowego prawomocne, lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem (m.in. Tytułem wykonawczym zgodnie z brzmieniem art. W praktyce więc tytuł egzekucyjny nie jest wystarczający do tego by wystąpić do komornika z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Konieczne jest zawnioskowanie do sądu o nadanie klauzuli wykonalności. Uzyskanie klauzuli jest możliwe po uprawomocnieniu się owego nakazu. Ponieważ klauzula wykonalności co do zasady tylko potwierdza zdatność tytułu egzekucyjnego do egzekucyjności, nie tworzy żadnych praw. Inaczej jest, gdy klauzula jest nadawana na osoby, które nie są wymienione w wyroku - nie były pozwanym - dzieje się tak, gdy sąd nadaje klauzulę na małżonka dłużnika (art. 787, 787 [1] Kpc), na następcę prawnego (art. 788, 789 Kpc), wspólnika spółki osobowej (art. 779 Kpc).
Na mocy art. 795 Kpc par. 2 termin do wniesienia zażalenia biegnie dla wierzyciela od dnia wydania mu tytułu wykonawczego lub zawiadomienia go o utworzeniu tytułu wykonawczego w systemie teleinformatycznym albo od dnia ogłoszenia postanowienia odmownego, a gdy ogłoszenia nie było - od dnia doręczenia tego postanowienia. Dla dłużnika termin ten biegnie od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. W razie zażalenia na nadanie klauzuli wykonalności - art. 794[2] par. Co ważne dłużnik może żądać sporządzenia uzasadnienia postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.
Pełni funkcję poborcy zajętych zarobków i pośrednika w przekazaniu ich od dłużnika do wierzyciela. W dodatku wszystkie wymienione powinności realizujemy za darmo. Grzywnę do 500 zł wymierza nam komornik obligatoryjnie m.in. Potwierdził to SN w wyroku z 19 lutego 1982 r. Za niewykonywanie obowiązków w egzekucji administracyjnej grożą nam bardziej dokuczliwe kary. W trakcie dokonywania potrąceń z wynagrodzenia pracownika możemy mieć mnóstwo wątpliwości. Jednak nie powinniśmy samodzielnie interpretować pisma o zajęciu wynagrodzenia za pracę. W razie czego podzielmy się wątpliwościami z podwładnym dłużnikiem, który już potem niech sam walczy o swoje prawa, składając np. Z Encyklopedia Zarządzania
Tytuł wykonawczy jest to tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 776, k. p. Tytuł wykonawczy jest podstawą do wykonania tytułu egzekucyjnego. Zawiera informacje niezbędne do prowadzenia egzekucji oraz wniosek o jej wszczęcie. Składa się z różnych elementów, takich jak dane wierzyciela i dłużnika, podstawy prawnej obowiązku oraz informacji dotyczących zabezpieczenia należności. Tytuł wykonawczy musi być zgodny z wymogami formalnymi. Tytuł wykonawczy jest podstawą do wykonania tytułu egzekucyjnego z całego majątku dłużnika, jeżeli klauzula nie zawiera ograniczeń w zakresie pobierania należności (A. Marciniak, 1991, s. 46). Tytuł egzekucyjny jest to dokument, który stwierdza istnienie i zakres obowiązku świadczenia wierzyciela (J. Gołaczyński, 2012, s. Tytuł wykonawczy nie może być traktowany jako akt administracyjny, ponieważ nie rozstrzyga spraw administracyjnych. Tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym wystawianym przez wierzyciela, który zawiera informacje niezbędne do prowadzenia egzekucji oraz dodatkowo wniosek o jej wszczęcie. Dokument ten potwierdza powinność i wymagalność obowiązku, który ma doprowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (J. Wyporska - Frankiewicz, s. Art. 27 §1,2,3, oraz art. 27c u. p. e. a. określa elementy, jakie powinien zawierać każdy tytuł wykonawczy. Ustawodawca również określił wzór jak powinien wyglądać tytuł wykonawczy, tym samym określając w praktyce poprawne wypełnienie wzoru formularza (J. Wyporska - Frankiewicz,2011, s. Składowymi tytułu wykonawczego obligatoryjnie uznawanymi są (J. Wyporska - Frankiewicz, 2011, s. oznaczenie wierzyciela np. Należy zwrócić uwagę, że na podstawie art. 27 § 2 u. p. e. a. wynika, że w przypadku gdy egzekwowanie tytułu wykonawczego dotyczy zobowiązań spółki nieposiadającej osobowości prawnej, należy podać w nim również imiona i nazwiska oraz wszystkie adresy wspólników. Jeżeli jednak egzekucja prowadzona jest zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego oraz jego małżonka oraz ich majątków własnych, wtedy tytuł wykonawczy należy wystawić na na obojga małżonków (J. Wyporska - Frankiewicz, s. Wystawiony tytuł wykonawczy otrzymuje organ egzekucyjny, który w pierwszej kolejności musi zbadać właściwość oraz podstawy do prowadzenia egzekucji, ponieważ ciąży na nim obowiązek zastosowania się do przepisów prawa. Istnieje możliwość, że organ egzekucyjny nie jest właściwy w danej sprawie, wtedy należy przekazać tytuł wykonawczy odpowiedniemu organowi. W przypadku pozytywnego zweryfikowania organu egzekucyjnego, wówczas musi on zbadać poprawność wystawionego tytułu wykonawczego pod względem formalnym. Kiedy tytuł wykonawczy spełnia wszystkie wymogi formalne, organ egzekucyjny sprawdza możliwość egzekucji administracyjnej na podstawie określonych w przepisach prawa obostrzeniach, dopiero etedy ma możliwość przystąpienia do egzekucji należności (J. Wyporska - Frankiewicz, s. Defecińska-Tomczak K., Sieniuć M., Suławko-Karetko A., Wyporska-Frankiewicz J., Cisowska-Sakrajda E. Gołaczyński J. (red.) (2012), Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Marciniak A. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dz.U. 1966 nr 24 poz. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Dz.U. 1964 Nr 43 poz. Treść tego artykułu została oparta na aktach prawnych.
Organ egzekucyjny nie bada zasadności wystawienia tytułu wykonawczego, nawet jeżeli sam go sam wystawił. Jest to rozwiązanie bardzo mało intuicyjne. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późń. zm.) organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji. Nie jest jednak uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje jedynie ustalenie, czy tytuł wykonawczy podlega egzekucji administracyjnej, czy spełnia wszystkie wymogi formalne, jakie powinien mieć taki tytuł itd. Organ ten nie bada jednak merytorycznie tego wniosku. Pomimo tego bardzo często dłużnicy odmawiają organowi egzekucyjnemu wykonania tytułu wykonawczego, powołując się na argumenty związane z samym wydaniem decyzji administracyjnej, czy też jej doręczeniem. Organ egzekucyjny nie jest władny badać tych kwestii. W związku z czym argumenty te nie powstrzymają dalszego postępowania egzekucyjnego. Zazwyczaj organem egzekucyjnym jest organ, który wydał decyzję administracyjną stanowiącą tytuł wykonawczy, będący podstawą egzekucji. Praktyka w takich przypadkach jest taka, iż ten sam organ wydaje decyzję administracyjną nakładającą określone obowiązki na stronę, jeżeli decyzja ta jest ostateczna, to organ ten nadaje jej klauzulę wykonalności i taki tytuł wykonawczy samemu wykonuje w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z czym wszystkie czynności wykonuje cały czas ten sam organ. Zatem powstaje często wątpliwość, czy w takich sytuacjach na etapie postępowania egzekucyjnego, strona nie może podnosić argumentów merytorycznych, co do zasadności wystawienia tytułu wykonalności. Powyższy problem rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w wyroku z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. Wynika z powyższego, iż od zasady wyrażonej w cytowanym wyżej przepisie, nie ma żadnych wyjątków. Czyli organ egzekucyjny nie bada zasadności wystawienia tytułu wykonawczego, nawet jak go sam wystawił. Jest to rozwiązanie bardzo mało intuicyjne. Dlatego też często strony popełniają błąd i starają się podnosić argumenty merytoryczne na etapie postępowania egzekucyjnego. Co będzie bezskuteczne. W takiej sytuacji strona winna zastanowić się, czy wady jakie zarzuca tytułowi wykonawczemu kwalifikują się do stwierdzenia nieważności tej decyzji, jej uchylenia lub zmiany, jak również czy zaistniała podstawa do wznowienia postępowania. Jeżeli wystąpi taka postawa, to winna do tego samego organu złożyć dwa pisma, jedno np. o wznowienie postępowania powołując się na sygnaturę decyzji będącej tytułem wykonawczym i drugie o zawieszenie postępowania powołując się na sygnaturę postępowania egzekucyjnego i załączając odpis pisma o wznowienie postępowania. Błędem jest traktowanie tych czynności jak jednej sprawy. Są to dwie odrębne sprawy. Jedna dotyczy merytorycznego badania zasadności wystawienia tytułu wykonawczego, zaś druga braku możliwości dalszego prowadzenia egzekucji, gdyż istnieje ryzyko, że na skutek rozstrzygnięcia tej pierwszej sprawy, nie będzie tytułu stanowiącego podstawę wszczęcia egzekucji. Czyli są to dwie sprawy, pomimo tego iż oba pisma są kierowane do jednego organu. W takim przypadku należy przyjąć dla uproszczenia, iż są to dwa odrębne organy, które o sobie nic nie wiedzą. Dlatego też w piśmie o zawieszenie egzekucji należy załączyć odpis wniosku o wznowienie postępowania. Przyjmujemy bowiem z ostrożności procesowej, iż pracownik organu, który będzie rozpoznawał wniosek o wznowienie postępowania, nie powiadomi o tym fakcie, pracownika prowadzącego egzekucję. W związku z czym jeżeli strona sama tego nie zrobi, to może spotkać się z tym, iż organ egzekucyjny dalej będzie prowadził tą egzekucję lub wezwie stronę do przedłożenia odpisu wniosku o wznowienie postępowania.

tags: #czy #pracodawca #powininen #badac #tytul #wykonawczy