Czy urząd gminy może wystawić tytuł wykonawczy?

Gmina, będąca organem podatkowym, nie posiada własnego aparatu egzekucyjnego. W sytuacji, gdy podatnicy nie regulują swoich zobowiązań, gmina wystawia upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy, który jest przesyłany do urzędu skarbowego.

W przypadku błędów w tytule wykonawczym, na przykład błędnego numeru PESEL podatnika, urząd skarbowy zwraca dokument i wskazuje konieczne poprawki. Po wprowadzeniu zmian, tytuł jest ponownie przesyłany do egzekucji. Obecnie jednak urząd skarbowy zwraca tytuł i nalicza koszty w wysokości 40 zł, które gmina musi pokryć.

Zmiany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Od 20 lutego 2021 roku weszły w życie zmiany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jedna z kluczowych zmian dotyczy wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które następuje z chwilą przesłania przez gminę tytułu wykonawczego do naczelnika urzędu skarbowego. W momencie wpływu tytułu do urzędu pobierana jest opłata egzekucyjna w wysokości 40 zł.

Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Tytuł wykonawczy jest pierwszym pismem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji i musi zostać doręczony zobowiązanemu. Jego treść jest ściśle określona.

Jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny, który nie jest jednocześnie wierzycielem, nie przystępuje do egzekucji. Tytuł wykonawczy wystawia wierzyciel. Jeśli wierzyciel nie jest organem egzekucyjnym, wraz z tytułem wykonawczym przekazuje organowi egzekucyjnemu wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej.

Elementy tytułu wykonawczego i ich znaczenie

Zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tytuł wykonawczy musi zawierać określone dane. W stanie prawnym obowiązującym od 30 lipca 2020 roku, jak i wcześniej, kluczowe są m.in.:

Oznaczenie organu albo organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 10 czerwca 2016 roku o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług.
Datę, do której można prowadzić egzekucję należności pieniężnej.
Datę doręczenia zobowiązanemu powiadomienia o wniosku o egzekucję administracyjną kary pieniężnej lub grzywny administracyjnej.

W przeszłości braki tytułu wykonawczego w powyższym zakresie mogły stanowić podstawę do wniesienia w terminie 7 dni zarzutów. Obecnie ustawa nie przewiduje możliwości formułowania przez zobowiązanego zarzutu w zakresie braków formalnych tytułu wykonawczego. Ustawodawca uznał, że braki formalne w tytule wykonawczym stanowią wyłącznie podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, w tym czy tytuł wykonawczy posiada wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W orzecznictwie wskazuje się, że tytuł wykonawczy nie jest aktem administracyjnym, dlatego nie można złożyć na niego środka zaskarżenia. Zobowiązanemu przysługują jednak środki obrony, takie jak zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, skarga na czynność egzekucyjną oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Schemat postępowania egzekucyjnego w administracji

Kto może podpisać tytuł wykonawczy?

Przepisy nie precyzują, czyj podpis powinien znajdować się na tytule wykonawczym. Jednakże, z uwagi na fakt, że tytuł wykonawczy jest kierowany do organu egzekucyjnego przez wierzyciela, powinien go podpisać przedstawiciel wierzyciela. W przypadku gminy wierzycielem jest sama gmina, działająca przez swoje organy. Skarbnik gminy, jako taki, nie jest organem gminy, ale może zostać upoważniony do wykonywania określonych czynności, w tym podpisywania tytułów wykonawczych.

Podstawę prawną do udzielenia takiego upoważnienia stanowi art. 268a Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wójt może upoważnić swoich zastępców lub innych pracowników urzędu gminy do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej. Właściwą podstawą do wydania stosownego upoważnienia wydaje się być właśnie art. 268a k.p.a.

Spotkanie z prawnikiem - Zadłużenia - Egzekucja należności ŻORY

W przypadku przesyłania tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego lub środków komunikacji elektronicznej, nie umieszcza się tradycyjnego podpisu. Tytuł wykonawczy przekazywany tą drogą zawiera podpis elektroniczny.

Opłaty i koszty postępowania egzekucyjnego

Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną za wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej. Opłata ta wynosi 40 zł.

W przypadku wystawienia tytułu wykonawczego, wierzyciel może naliczyć koszty upomnienia, które są następnie pobierane przez organ egzekucyjny. Zobowiązany, przeciwko któremu wszczęto postępowanie egzekucyjne, jest obowiązany do powiadomienia organu egzekucyjnego o każdej zmianie miejsca swojego pobytu trwającej dłużej niż jeden miesiąc.

Zmiany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z 9 marca 2023 roku mają na celu usprawnienie działań wierzyciela i organu egzekucyjnego, zwiększenie efektywności procedur, a także modernizację instytucji tytułu wykonawczego.