Tytuł wykonawczy ZUS: Co dalej po jego otrzymaniu?
Otrzymanie tytułu wykonawczego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może być stresujące, ale warto wiedzieć, jakie kroki można podjąć i jakie prawa przysługują dłużnikowi. Tytuł wykonawczy jest kluczowym dokumentem, który stanowi podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Czym jest tytuł wykonawczy?
Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Tytułami egzekucyjnymi są:
- orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem;
- orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu;
- inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej;
- akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub wydania rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo w akcie określonych, albo też wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, gdy w akcie wskazano termin wykonania obowiązku lub zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie;
- akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy w akcie wskazano zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku, jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności;
- akt notarialny określony w powyższych dwóch punktach, w którym niebędąca dłużnikiem osobistym osoba, której rzecz, wierzytelność lub prawo obciążone jest hipoteką lub zastawem, poddała się egzekucji z obciążonego przedmiotu w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnej przysługującej zabezpieczonemu wierzycielowi.
Oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji może być złożone także w odrębnym akcie notarialnym.
Do egzekucji ze wspólnego majątku wspólników spółki prawa cywilnego konieczny jest tytuł egzekucyjny wydany przeciwko wszystkim wspólnikom.
Do egzekucji ze spadku konieczny jest - aż do działu spadku - tytuł egzekucyjny przeciwko wszystkim spadkobiercom.
Jeżeli ustanowiono zarządcę masy majątkowej, kuratora spadku lub zarząd sukcesyjny albo gdy powołano wykonawcę testamentu, do egzekucji z mienia poddanego ich pieczy konieczny jest tytuł egzekucyjny wydany przeciwko zarządcy masy majątkowej, kuratorowi spadku, zarządcy sukcesyjnemu lub wykonawcy testamentu.
Co to jest klauzula wykonalności?
Klauzula wykonalności jest aktem sądowym, w którym sąd stwierdza, że tytuł egzekucyjny przedstawiony przez wierzyciela nadaje się do wykonania. Oznacza to, że prowadzenie egzekucji przeciw dłużnikowi jest dopuszczalne. Wydawana jest przez sąd lub referendarza sądowego - na wniosek wierzyciela bądź z urzędu, jeżeli postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Jednak na postanowienie sądu przysługuje dłużnikowi zażalenie.
Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce jawnej, spółce partnerskiej, spółce komandytowej lub spółce komandytowo-akcyjnej sąd nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, jak również wtedy, gdy jest oczywiste, że egzekucja ta będzie bezskuteczna. Nie dotyczy to osoby, która w chwili wszczęcia postępowania w sprawie, w której został wydany tytuł egzekucyjny przeciwko spółce, nie była już jej wspólnikiem.
Postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wymienia także tytuł egzekucyjny, a w razie potrzeby oznacza świadczenie podlegające egzekucji i zakres egzekucji oraz wskazuje czy orzeczenie podlega wykonaniu jako prawomocne, czy jako natychmiast wykonalne.
Jeżeli wykonanie tytułu egzekucyjnego jest uzależnione od zdarzenia, które powinien udowodnić wierzyciel, sąd nada klauzulę wykonalności po dostarczeniu dowodu tego zdarzenia w formie dokumentu urzędowego lub prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym. Nie dotyczy to wypadku, gdy wykonanie jest uzależnione od równoczesnego świadczenia wzajemnego, chyba że świadczenie dłużnika polega na oświadczeniu woli.
Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika.
Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem jego odpowiedzialności do przedsiębiorstwa wchodzącego w skład majątku wspólnego małżonków, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa.
Sąd odmawia nadania klauzuli wykonalności, jeżeli:
- w świetle okoliczności sprawy jest oczywiste, że wniosek jest sprzeczny z prawem albo zmierza do obejścia prawa;
- z okoliczności sprawy i treści tytułu egzekucyjnego wynika, że objęte tytułem egzekucyjnym roszczenie uległo przedawnieniu, chyba że wierzyciel przedstawi dokument, z którego wynika, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia; sąd nie bada przedawnienia odsetek wymagalnych po powstaniu tytułu egzekucyjnego.
Egzekucja administracyjna należności z ZUS
Zakład Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek posiada nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek wyegzekwowania swoich należności w drodze egzekucji administracyjnej. Obowiązek ten wynika z charakteru należności z tytułu składek, będących zobowiązaniami pieniężnymi o charakterze publicznoprawnym, w przypadku których ustawodawca, w ich poborze i egzekucji, przewidział pozycję zobowiązań uprzywilejowanych.
Należności z tytułu składek podlegają zaspokojeniu przed innymi wierzytelnościami, z wyjątkiem kosztów egzekucyjnych, należności za pracę, należności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, a także kosztów ostatniej choroby i kosztów pogrzebu dłużnika, w wysokości odpowiadającej miejscowym zwyczajom.
Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku przesłał mu pisemne upomnienie. Upomnienie powinno zawierać wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Koszty upomnienia obciążają zobowiązanego i są pobierane na rzecz wierzyciela. Obowiązek ich uiszczenia powstaje z chwilą doręczenia upomnienia.
Kolejną czynnością podejmowaną przez ZUS jako wierzyciela jest wystawienie tytułu wykonawczego i w konsekwencji wszczęcie egzekucji administracyjnej. To zaś będzie skutkowało z wysokim prawdopodobieństwem zastosowaniem przez wierzyciela różnych sposobów (środków) egzekucji. Wśród nich występuje zarówno egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych, jak i egzekucja z ruchomości.
Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej. Organ jednocześnie wzywa bank, aby nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę na pokrycie egzekwowanego należności albo zawiadomił o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego.
W przypadku ruchomości egzekucja polega na ich zajęciu.
Naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych.
Jeżeli wszystkie działania okażą się częściowo lub całkowicie bezskuteczne, organ egzekucyjny przekazuje sprawę do naczelnika urzędu skarbowego, który ma do dyspozycji wszystkie możliwe środki egzekucyjne przewidziane dla postępowania egzekucyjnego w administracji.
Jak działa ZUS?
Co może zrobić dłużnik?
Dłużnik ma możliwość obrony w toku egzekucji, bo przysługuje mu możliwość złożenia zarzutu, np. w związku z przedawnieniem obowiązku albo nawet zastosowaniem zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
W ramach powództwa przeciwegzekucyjnego możliwe jest natomiast pozbawienie wykonalności tytułu egzekucyjnego.
Dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli:
- przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności, gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście;
- po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może oprzeć powództwo także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, na zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zgłoszenie tego zarzutu w sprawie było z mocy ustawy niedopuszczalne, a także na zarzucie potrącenia;
- małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787 Kodeksu postępowania cywilnego, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść.
Jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracyjnego, do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane, powołany jest organ, od którego tytuł pochodzi.
Powództwa przeciwegzekucyjne wytacza się przed sąd rzeczowo właściwy, w którego okręgu prowadzi się egzekucję.
W przypadku gdy ZUS nie uwzględnił wniosku o umorzenie składek, a należności nie zostały uregulowane, ZUS rozpocznie postępowanie egzekucyjne. Sama okoliczność złożenia kolejnego wniosku o umorzenie zaległości nie skutkuje koniecznością powstrzymania działań egzekucyjnych.
Co zrobić, gdy tytuł wykonawczy zaginie?
Zasadą jest, że sąd wydaje tylko jeden tytuł wykonawczy, który następnie jest podstawą do prowadzenia egzekucji. Bardzo często się zdarza, że tytuł wykonawczy (z różnych przyczyn) zaginie. Polski kodeks postępowania cywilnego (”kpc”) w art. 794, przewiduje procedurę, w ramach której można składać wniosek o wydanie ponownego tytułu wykonawczego zamiast utraconego.
Wniosek należy złożyć do sądu. Właściwym do wydania tytułu wykonawczego jest sąd, który wydał pierwotny tytuł wykonawczy. Nawet w sytuacji, gdy dłużnik zmienił miejsce zamieszkania, właściwym sądem będzie nadal sąd, który wydał pierwotny tytuł wykonawczy.
Ponowne wydanie tytułu wykonawczego jest niemożliwe, gdy:
- wierzyciel zniszczył tytuł dobrowolnie;
- tytuł wykonawczy znalazł się w posiadaniu dłużnika, osoby trzeciej (np. komornika).
W ramach postępowania o ponowne wydanie tytułu wykonawczego sąd bada jedynie fakt utraty tytułu.
Uwiarygodnienie utraty tytułu wykonawczego spoczywa na wierzycielu, ponieważ wierzyciel wywodzi z tego faktu uprawnienia do uzyskania duplikatu tytułu wykonawczego. Fakt utraty może być wykazany na podstawie dokumentu potwierdzającego utratę dokumentu, a ponadto na podstawie zeznań świadków.
W postępowaniu o ponowne wydanie tytułu wykonawczego sąd nie może badać, czy dłużnik zaspokoił jakąkolwiek część należności po powstaniu tytułu wykonawczego. W sytuacji, gdy częściowa spłata wierzytelności została zaznaczona na utraconym tytule wykonawczym, to fakt ten powinien zostać zaznaczony również na nowo wydanym tytule.
W trakcie postępowania o ponowne wydanie tytułu egzekucyjnego dłużnik nie może bronić się zarzutem przedawnienia roszczenia. W sytuacji, gdy roszczenie rzeczywiście się przedawniło, to dłużnik może bronić się na drodze powództwa przeciwegzekucyjnego.
Od wniosku o ponowne wydanie tytułu wykonawczego należy uiścić opłatę stałą w wysokości 40 zł.
tags: #dostalem #tytul #wykonawczy #z #zus #co