Elektroniczny Tytuł Wykonawczy: Wdrożenie, Wyzwania i Korzyści
Tytuł wykonawczy to w uproszczeniu dokument sporządzony przez wierzyciela, na podstawie którego wszczyna się postępowanie egzekucyjne długu. Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw wprowadziła od 30 lipca 2020 r. zasadę przekazywania tytułów wykonawczych w formie elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. Zmiana sposobu przekazywania tytułów wykonawczych dotyczyła ponad 3,8 mln tytułów wpływających rocznie do naczelników urzędów skarbowych - w większości (60%) w postaci papierowej.
To rozwiązanie informatyczne, które umożliwia zastąpienie tytułu wykonawczego w wersji papierowej dokumentem elektronicznym. Wprowadzenie elektronicznego tytułu wykonawczego (eTW) miało na celu usprawnienie procesów egzekucyjnych, skrócenie czasu ich trwania oraz redukcję kosztów. Dostarczanie elektronicznych tytułów wykonawczych ma stać się obowiązkowe. Będą one wysyłane przy pomocy systemu teleinformatycznego lub poprzez wykorzystanie środków komunikacji elektronicznej.
Obecnie zgodne z prawem jest dostarczanie tytułów wykonawczych w formie elektronicznej, jednak wielu wierzycieli przekazuje dokumenty papierowe. Wiążą się z tym zbędne koszty dla organu egzekucyjnego oraz wierzyciela. Oprócz tego zmiany przyczynią się do automatycznej rejestracji tytułu wykonawczego i likwidacji sporu dotyczącego właściwości miejscowej organów egzekucyjnych.
Problemy z Wdrożeniem Systemu eTW
Pomimo prawidłowego zlecenia przygotowania systemu teleinformatycznego przez Ministerstwo Finansów opracowanie Systemu eTW nie nastąpiło w terminie wejścia w życie przepisów ustawy wprowadzającej zasadę przekazywania tytułów wykonawczych elektronicznie. Aplikacja eTW została uruchomiona 11 miesięcy po wejściu w życie ustawy, tj. 1 lipca 2021 r. Po jej uruchomieniu w systemie występowały błędy krytyczne dotyczące m.in. dublowania dokumentów.
W okresie od 1 do 15 lipca 2021 r. do organów egzekucyjnych nie wpływały tytuły wykonawcze przekazane za pośrednictwem Systemu eTW. Wynikało to z niewdrożenia, przez pierwsze dwa tygodnie działania Aplikacji eTW komponentu AK (aplikacje krytyczne). W konsekwencji urzędy skarbowe były pozbawione możliwości przyjmowania TW przesyłanych za pośrednictwem Aplikacji eTW oraz nadawania tym tytułom klauzuli wykonalności. To z kolei sprawiło, że przez dwa tygodnie została wstrzymana egzekucja dla nowych tytułów wykonawczych.
Organizacja procesu nadawania dostępu do Aplikacji eTW nie umożliwiła wszystkim wierzycielom, którzy wystąpili ze stosownym wnioskiem przed 1 lipca 2021 r., uzyskania do niej dostępu po uruchomieniu. W dniu uruchomienia Aplikacji eTW, aż 79% objętych kontrolą jednostek nie posiadało do niej dostępu. Kontrolowane jednostki, które 1 lipca 2021 r. wystąpiły z wnioskiem o nadanie uprawnień do Aplikacji eTW, nie zawsze uzyskały dostęp od razu.
W początkowym okresie działania Aplikacji eTW nastąpiło znaczne zmniejszenie liczby tytułów wykonawczych przesyłanych do organów egzekucyjnych. W drugim półroczu 2021 r. w skali kraju liczba tytułów wpływających do urzędów skarbowych zmniejszyła się o jedną czwartą w stosunku do analogicznego okresu 2020 r.
W ocenie NIK generalnie jednostki były właściwie przygotowane organizacyjnie do wystawiania i obsługi eTW. Struktura organizacyjna skontrolowanych urzędów skarbowych i urzędów jst pozwalała na przygotowywanie, podpisywanie i wysyłanie dokumentów w postaci elektronicznej. Dodatkowo urzędy skarbowe, po wdrożeniu komponentu AK, mogły obsługiwać wpływające do nich eTW. We wszystkich urzędach był niezbędny sprzęt i oprogramowanie. Niestety nie przełożyło się to na terminowość wystawiania tytułów.
W Ministerstwie Finansów nie zadbano o zebranie danych dotyczących czasu wszczęcia postępowania egzekucyjnego przed wejściem w życie ustawy nowelizującej o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Do 18 sierpnia 2022 r. nie przeprowadzona została ocena funkcjonowania ustawy z dnia 11 września 2019 r. regulującej zasady wykorzystywania przez pracowników urzędów administracji publicznej profilu zaufanego w trakcie realizacji zadań służbowych.
Korzyści z Wprowadzenia Elektronicznego Tytułu Wykonawczego
W opinii naczelników skontrolowanych urzędów skarbowych zaletą wprowadzenia eTW było głównie skrócenie czasu przekazywania tytułu wykonawczego przez wierzycieli organom egzekucyjnym i eliminacja konieczności ręcznego przenoszenia danych z tytułów wystawianych na papierze oraz wyeliminowanie możliwości popełnienia błędu podczas rejestracji ręcznej.
Po uruchomieniu Aplikacji eTW w ośmiu skontrolowanych urzędach jst (62%) skróceniu uległ czas jaki upływał od wystawienia tytułu wykonawczego do daty wpływu tytułu do organu egzekucyjnego. W przypadku 62% skontrolowanych urzędów jst tytuł wpływał do organu egzekucyjnego w dniu jego wystawienia. W 60% skontrolowanych urzędów skarbowych średni czas od wystawienia tytułu do jego wpływu do organu egzekucyjnego uległ skróceniu. Jednak tylko w 40% urzędów czas ten wynosił poniżej jednego dnia.
Już niedługo wierzyciele będą wysyłać elektroniczne tytuły wykonawcze. Jakie wiążą się z tym korzyści i kiedy to nastąpi? Sprawdź! Wierzyciele zaczną wysyłać elektroniczne tytuły wykonawcze do urzędu skarbowego. Zostanie to wprowadzone 30 kwietnia 2021 roku - miało nastąpić już wcześniej, jednak z powodu trwającej pandemii nastąpiły opóźnienia. Czynność ta powinna ułatwić dostarczanie wniosków egzekucyjnych i tytułów wykonawczych do urzędu skarbowego. Dla wierzycieli zapowiada, że szybsza będzie wysyłka dokumentów do KAS oraz skróci się czas na rozpoczęcie egzekucji.
Aspekty Techniczne i Prawne
Wystawienie oraz przekazanie przez wierzyciela elektronicznych tytułów wykonawczych do organu egzekucyjnego możliwe było z poziomu przeglądarki internetowej lub bezpośrednio po integracji własnego systemu wierzyciela z Centralnym Systemem Elektronicznych Tytułów Wykonawczych. Dostęp do Aplikacji eTW z poziomu przeglądarki internetowej wymagał zalogowania za pomocą Krajowego Węzła Identyfikacji Elektronicznej (login.gov.pl) przy wykorzystaniu aktywnego profilu zaufanego.
Minister Finansów w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 26 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydał w dniu 25 maja 2020 r. rozporządzenie w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, którym określił między innymi wzór tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym oraz - kolejnego tytułu wykonawczego. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 30 lipca 2020 r.
Zgodnie z art. 26aa u.p.e.a, system teleinformatyczny, przy wykorzystaniu którego wnioski egzekucyjne i tytuły wykonawcze lub informacje, o których mowa w art. [...] są przesyłane. Obecnie prace nad wspomnianym systemem teleinformatycznym znajdują się na etapie testów akceptacyjnych UAT.
Kto ma złożyć elektroniczny podpis na dokumencie sporządzonym w Aplikacji eTW? Osoba upoważniona do działania w imieniu wierzyciela. Należy zauważyć, że osoba fizycznie sporządzająca i wysyłająca dokument nie musi być tą samą osobą co podpisuje ten dokument. Na przykład do sporządzania (de facto przygotowania) i wysyłania dokumentu w Aplikacji eTW został wyznaczony pracownik Pan Jan Janowy. Natomiast podpis będzie składała inna osoba np. Pani Dorota Dorotowska. W takim przypadku ważne jest, aby w dokumencie egzekucyjnym, np. TW-1(5) w sekcji gdzie wskazujemy Imię, nazwisko, stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela koniecznie wskazać Panią Dorotę Dorotowską (tak aby imię/imiona i nazwisko w dokumencie były tożsame z tymi zawartymi w podpisie elektronicznym).
📌 Praktyczne szkolenie: jak korzystać z e-podpisu? #LuźnePiątki
Stosownie do § 3 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 18 lutego 2021 r. w sprawie współpracy wierzyciela, organu egzekucyjnego i dłużnika zajętej wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym należności pieniężnych, wierzyciel przekazuje zawiadomienie, o którym mowa w art. 32aa ustawy, organowi egzekucyjnemu będącemu naczelnikiem urzędu skarbowego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 26aa § 1 ustawy. Jeżeli z przyczyn technicznych nie jest możliwe przekazanie tego zawiadomienia za pośrednictwem tego systemu, wierzyciel przekazuje je na elektroniczną skrzynkę podawczą.
Podsumowanie i Perspektywy
Projekt wdrożenia elektronicznego tytułu wykonawczego przeszedł fazę początkową opartą na metodologii Waterfall, która pozwoliła na zdefiniowanie jasnych celów i etapów. Wraz z postępem prac zidentyfikowano potrzebę elastycznego podejścia, co doprowadziło do zastosowania metodyki Agile, w szczególności Scrum. Takie podejście umożliwiło ciągłe dostosowywanie się do zmieniających się warunków i potrzeb biznesowych, dzieląc pracę na sprinty i dostarczając wartościowy produkt etapami. Połączenie Waterfall oraz Agile pozwoliło na efektywne i elastyczne osiągnięcie celów projektowych, prowadząc do sytuacji, w której 100% wniosków o egzekucję jest przekazywanych elektronicznie.
tags: #elektroniczny #tytul #wykonawczy #linguee